Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Vũ Quỳnh với “Đại Việt thông giám thông khảo” và Lê Tung với “Việt giám thông khảo luận”

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 Trong bài Sách Đại Việt sử ký tục biên của Phạm Công Trứ và Tựa Đại Việt sử ký tục biên của Lê Hy có đề cập đến sự đóng góp của Vũ Quỳnh trong công việc biên soạn Đại Việt sử ký toàn thư (ĐVSKTT).

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Vũ Quỳnh (1452 – 1516) người là Mộ Trạch, huyện Đường An, nay thuộc huyện Bình Giang, tỉnh Hải Hưng. Ông đỗ tiến sĩ năm 1478, đã từng giữ chức Thượng thư bộ Công, bộ Binh, bộ Lễ kiêm Tư nghiệp Quốc tử giám và Sử quan đô tổng tài. Năm 1511, Vũ Quỳnh với cương vị Sử quan đô tổng tài soạn xong bộ Đại Việt thông giám thông khảo chép từ Hồng Bàng đến năm đầu Lê Thái Tổ, gồm 26 quyển (BK15, 9). Đăng khoa lục bị khảo cho biết thêm, ông vâng mệnh Lê Tương Dực soạn bộ đó năm 1510 và hoàn thành năm 1511¹. Bộ sử của Vũ Quỳnh thường được gọi tắt là Đại Việt thông giám (Tựa của Phạm Công Trứ) hay Việt giám thông khảo².

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Bộ sử của Vũ Quỳnh bao quát một thời gian lịch sử như bộ ĐVSKTT của Ngô Sĩ Liên trước đó, bắt đầu từ họ Hồng Bàng và kết thúc vào năm Lê Lợi “đại định thiên hạ”. Nhưng bộ sử của Vũ Quỳnh chia làm quyển thì rõ ràng khác với bộ sử của Ngô Sĩ Liên (15 quyển), và cách chia quyển ấy cũng không được các sử thần sau đó tiếp nhận đưa vào bản Chính Hòa. Về mặt phân kỳ lịch sử, phân ranh giới Ngoại kỷ và Bản kỷ, Vũ Quỳnh cũng có quan điểm khác với Ngô Sĩ Liên. Phạm Công Trứ cho biết, qua lời tựa của ông, bộ sử của Vũ Quỳnh:

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 “…chép từ họ Hồng Bàng đến Mười hai sứ quân tách làm Ngoại kỷ, từ Đinh Tiên Hoàng đến năm đầu Thái Tổ Cao Hoàng Đế bản triều đại định thiên hạ làm Bản kỷ“.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 (Quyển thủ, Tựa của Phạm Công Trứ, 2a).

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Chính Phạm Công Trứ đã tiếp thu quan điểm này của Vũ Quỳnh, mở đầu Bản kỷ không phải từ triều Ngô như Ngô Sĩ Liên, mà từ triều Đinh. Phạm Công Trứ cũng đã theo quan điểm này, thêm một cước chú vào Phàm lệ điều 1 của Ngô Sĩ Liên:

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 “Nay theo Bản kỷ toàn thư của Vũ Quỳnh, bắt đầu từ Đinh Tiên Hoàng, là để nêu rõ đại nhất thống”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 (Quyển thủ, Phàm lệ, 1a).

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sự sửa đổi đó của Phạm Công Trứ được Lê Hy chấp nhận và thể hiện rõ trong bố cục của bản Chính Hòa. Có thể coi đấy là một đóng góp cụ thể của Vũ Quỳnh vào việc hoàn chỉnh cấu trúc của bộ ĐVSKTT.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Trên cơ sở Đại Việt thông giám thông khảo của Vũ Quỳnh, năm 1514, Lê Tương Dực sai Lê Tung soạn bài Đại Việt thông giám tổng luận (BK15, 24). Theo Phan Huy Chú thì:

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 “…bấy giờ Vũ Quỳnh tiến sách Thông khảo, Tương Dực đế muốn nhặt những điều cốt yếu để làm tổng luận cho tiện xem, mới sai Lê Tung làm sách này”³.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Bài tổng luận của Lê Tung đã được các soạn giả của ĐVSKTT đưa tào bộ vào phần đầu của bộ quốc sử.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Quan bài tổng luận của Lê Tung, chúng ta biết thêm, Lê Tương Dực đã sai Bí thư giám Hoàng Khu chép thêm một bản bộ sử của Vũ Quỳnh để “truyền lại lâu dài”. Nhưng rồi sau đó, bộ sử này bị thất truyền. Lê Tung, quan bài tổng luận, cũng làm sáng tỏ thêm quan điểm của Vũ Quỳnh lấy triều Đinh mở đầu phần Bản kỷ là vì Đinh Tiên Hoàng đã “thống nhất bờ cõi”, “sáng chế triều nghi, định lập quân đội, cua chính thống của nước Việt ta thực bắt đầu từ đây” (Quyển thủ, Tổng luận, 9a).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Lê Tung không tham gia trực tiếp vào việc chỉnh lý, biên soạn bộ ĐVSKTT, nhưng với bài Việt giám thông khảo tổng luận cũng đã góp một phần vào nội dung phần mở đầu của bộ quốc sử và, qua bài tổng luận đó, tóm lược một cách khái quát những quan điểm sử học của Vũ Quỳnh trong bộ Việt giám thông khảo mà các sử thần sau đấy vận dụng vào việc hoàn thành bộ ĐVSKTT.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Lê Tung vốn tên là Dương Bang Bản, người làng Yên Cừ, huyện Thanh Liêm, nay thuộc tỉnh Hà Nam Ninh. Ông đỗ tiến sĩ năm 1448 đời Lê Thánh Tông. Dưới triều Lê Tương Dực (1509 – 1516), ông giữ chức Thiếu bảo Lễ bộ thượng thư, Đông các đại học sĩ, kiêm Quốc tử giám tế tửu, Tri kinh diên sự, tước đến Đôn Thư bá. Ông được ban họ vua và đổi tên là Tung nên sử sách đề chép là Lê Tung.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 ^⇡ 1 Đăng khoa lục bị khảo: Phan Huy Ôn, Đăng khoa lục bị khảo, đd, tỉnh Hải Dương.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 ^⇡ 2 Việt giám thông khảo: Lê Tung, Việt giám thông khảo tổng luận (Phần đầu, 2a). Lê Quý Đôn, Toàn tập, đd, t.3, tr.110. Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí, đd, t.4, tr.47. Phạm Công Trứ khen bộ sử của Vũ Quỳnh “phép lớn về việc chép hay bỏ lại tỏ rạng trong ý chỉ tinh vi của sử bút” (Quyển thủ, Tựa của Phạm Công Trứ, 2a). Vậy Vũ Quỳnh với Đại Việt thông giám thông khảo đã tham gia gì vào quá trình hoàn thành bộ ĐVSKTT đời Chính Hòa?

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 ^⇡ 3 Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí, đd, t.4, tr.47.