Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Sĩ Vương [NK3, 8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 姓士，諱燮，字彦威，蒼梧廣信人也。[8a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 Tính Sĩ, húy Nhiếp, tự Ngạn Uy, Thương Ngô Quảng Tín nhân dã.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 其先魯國汶陽人也，北朝王莽之亂，避地于我越。六世至王。[8a*1*14]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Kì tiên Lỗ quốc Vấn Dương nhân dã, Bắc triều Vương Mãng chi loạn, tị địa vu ngã Việt. Lục thế chí vương.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 父賜，漢桓帝時爲日南太守。[8a*3*5]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Phụ Tứ, Hán Hoàn Đế thời vi Nhật Nam Thái thú.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 王少游學漢京，從穎川劉子奇，治《左氏春秋》，爲注解，舉孝廉，補尙書郎。以公事免官。父䘮闋（音鈌，盡也）。後舉荗才，除巫陽令，遷交州太守，封龍度亭侯，都󰱋漊（漊一作樓，[8a*3*16]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Vương thiếu du học Hán kinh, tòng Dĩnh Xuyên Lưu Tử Kỳ, trị Tả thị Xuân thu, vi chú giải, cử Hiếu Liêm, bổ Thượng thư lang. dĩ công sự miễn quan. Phụ tang khuyết (âm khuyết, tận dã). Hậu cử Mậu tài, trừ vu Dương lệnh, thiên Giao Châu Thái thú, phong Long Độ Đình Hầu, đô doanh Lâu (Lâu nhất tác lâu, 

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 即龍編）。後陳朝追封善感嘉應靈武大王。[8a*7*14]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 tức Long Biên) Hậu Trần triều truy phong Thiện Cảm Gia Ứng Linh Vũ Đại Vương.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 丁卯，元年（漢中平四年）。王有第三人，一¹、䵋、武。[8a*9*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Đinh Mão, nguyên niên (Hán Trung Bình tứ niên). Vương hữu đệ tam nhân, Nhất, Vĩ, Vũ.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 時，刺史朱 [8a*9*19] 符爲夷賊所殺，州郡擾亂。王乃表一領合浦太守，䵋²領九真太守，武領南海太守。[8b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thời, Thứ sử Chu Phù vị Di tặc sở sát, châu quận nhiễu loạn. Vương nãi biểu Nhất lĩnh Hợp Phố Thái thú, Vĩ lĩnh Cửu Chân Thái thú, Vũ lĩnh Nam Hải Thái thú.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 王噐禮寬厚，謙虚下士。國人愛之，皆呼曰王。[8b*2*13]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Vương khí lễ khoan hậu, khiêm hư hạ sĩ. Quốc nhân ái chi, giai hô viết vương.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 漢之名士避難往依者以百數。[8b*3*11]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Hán chi danh sĩ tị nạn vãng y giả dĩ bách sổ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 庚辰，十四年（漢献帝恊建安五年）。刺史李進上言於漢帝曰：「率土之濱，莫非王臣。今 [8b*5*1] 登仕朝廷，皆中州之士，未嘗奬勸遠人。」[8b*6*14]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Canh Thìn, thập tứ niên (Hán Hiến Đế Hiệp Kiến An ngũ niên).  Thứ sử Lý Tiến thượng ngôn ư Hán Đế viết: “Suất thổ chi tân, mạc phi vương thần. Kim đăng sĩ triều đình, giai Trung châu chi sĩ, vị thường tưởng khuyến viễn nhân”.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 辭意感切，多所援引。[8b*7*6]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Từ ý cảm thiết, đa sở viện dẫn.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 漢帝詔我州之有孝廉、荗才，許除補属州長吏，不得任中州。[8b*7*14]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Hán đế chiếu ngã châu chi hữu hiếu liêm, mậu tài, hứa trừ bổ thuộc châu trưởng lại, bất đắc nhậm Trung châu.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 進復上疏曰：「所舉孝廉，請與十二州博士以人才專對。」[8b*8*18]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Tiến phục thượng sớ viết: “Sở cử hiếu liêm thỉnh dữ thập nhị châu bác sĩ dĩ nhân tài chuyên đối”.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 [8a] Họ Sĩ, tên húy là Nhiếp¹, tự là Ngạn Uy, người huyện Quảng Tín, quận Thương Ngô. Tổ tiên người Vấn Dương nước Lỗ, hồi loạn Vương Mãng ở Bắc triều, tránh sang ở đất Việt ta, đến vương là sáu đời. Cha là Tứ, thời Hán Hoàn Đế làm Thái thú Nhật Nam. Khi còn ít tuổi, vương du học ở kinh đô nhà Hán, theo học Lưu Tử Kỳ người Dĩnh Xuyên, chuyên trị sách Tả thị Xuân thu, có làm chú giải; được cử hiếu liêm, bổ làm Thượng thư lang, vì việc công bị miễn chức; hết tang cha, lại được cử mậu tài, bổ làm Huyện lệnh Vu Dương, đổi làm Thái thú Giao Châu, được tước Long Độ Đình hầu, đóng đô ở Liên Lâu (tức là Long Biên)² . Sau nhà Trần truy phong làm Thiên Cảm Gia Ứng Vũ Đại Vương.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đinh Mão, năm thứ 1 [187], (Hán Trung Bình năm thứ 4). Vương có ba em trai tên là Nhất, Vĩ³ và Vũ. Bấy giờ Thứ sử Chu [8b] Phù bị giặc Di giết chết, châu quận rối loạn, vương bèn dâng biểu cử Nhất làm Thái thú Hợp Phố, Vĩ làm Thái thú Cửu Chân, Vũ làm Thái thú Nam Hải. Vương độ lượng khoan hậu, khiêm tốn, kính trọng kẻ sĩ, người trong nước yêu mến, đều gọi là vương. Danh sĩ nhà Hán tránh nạn sang nương tựa có hàng trăm người.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Canh Thìn, năm thứ 14 [200], (Hán Hiến Đế Hiệp, Kiến An năm thứ 5).

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Thứ sử Lý Tiến dâng lời tâu lên vua Hán rằng: “Khắp cả thiên hạ đều là bề tôi của vua, thế mà nay làm quan ở triều đình đều là sĩ phu ở Trung châu⁴ cả, chưa từng khuyến khích người xa”. Lời lẽ thiết tha cảm động, lại viện dẫn nhiều bằng chứng. Vua Hán xuống chiếu cho người châu ta ai được cử hiếu liêm, mậu tài thì cho phép được bổ trưởng lại trong châu, không được bổ ở Trung châu. Tiến lại dâng sớ nói: “Người được cử làm hiếu liêm xin cho được như bác sĩ ở mười hai châu, căn cứ theo nhân tài mà đối xử”.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 1 Nguyên bản in chữ 爕 theo Khang Hy tự điển, đó là lối viết không chính thức (tục tự) của chữ 燮. Các tự điển cổ dẫn trong tự điển nói trên đều chua âm đọc hai chữ ấy là Tiếp (hoặc phiên: tô hiệp thiết; hoặc phiên: tất hiệp thiết). CMTB2, 29a cũng chua âm là Tiếp (tô thiếp thiết). Nhưng ở đây chúng tôi vẫn phiên là Nhiếp theo thói quen lâu nay.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 2 Liên Lâu: cũng thường đọc là Luy Lâu, ở Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc, nay còn di tích thành, theo nhiều nhà khoa học, thành Liên Lâu không phải là Long Biên.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 3 Sĩ Vĩ: Toàn thư chép với chữ 鮪 (Vị); theo Tam quốc chí (Sĩ Nhiếp truyện) tên đúng là chữ 䵋 (đều âm Vĩ).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 4 Tức nội địa Trung Quốc.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 1 Sĩ Nhất: Toàn thư chép với chữ 一 (Nhất); cũng theo Tam quốc chí (Sĩ Nhiếp truyện) ghi là chữ 壹 (đồng nghĩa, đều âm Nhất; sử dụng với “ý nghĩa trang trọng” (từ điển Nguyễn Quốc Hùng) hoặc “dùng trong văn viết để cho khỏi chữa gian được” (từ điển Thiều Chửu)).

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 2 xem Sĩ Vĩ ³.