Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Lý [NK4, 21a21b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 辛卯，元年（陳大建三年）。[21a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Tân Mão, nguyên niên (Trần Đại Kiến tam niên).

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝渝盟，舉兵攻趙越王。[21a*1*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế du minh, cử binh công Triệu Việt Vương.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 越王初不覺其意，倉卒督兵，披兜鍪立以待。[21a*1*20]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Việt Vương sơ bất giác kì ý, thương tốt đốc binh, phi đâu mâu lập dĩ đãi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝兵益進，趙越王自知勢屈，不能禦，乃携其女子南奔，欲擇險地匿跡。所至，帝兵皆踵後。[21a*2*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế binh ích tiến, Triệu Việt Vương tự tri thế khuất, bất năng ngự, nãi huề kì nữ tử Nam bôn, dục trạch hiểm địa nặc tích. Sở chí, Đế binh giai chủng hậu.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 越王引馬奔至大鴉海口，阻水歎曰：「吾窮矣！」遂投于海。[21a*4*11]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Việt Vương dẫn mã bôn chí Đại Nha hải khẩu, trở thủy thán viết: “Ngô cùng hĩ!”, toại đầu vu hải.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝躡至沙然，不知所之，乃還。[21a*5*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế niếp chí sa nhiên, bất tri sở chi, nãi hoàn.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 趙氏亡。[21a*6*5]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Triệu thị vong.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 後人以其靈異，立祠于大鴉海口奉事之。[21a*6*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Hậu nhân dĩ kì linh dị, lập từ vu Đại Nha hải khẩu phụng sự chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 （大鴉今大安縣是也。）[21a*7*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 (Đại Nha kim Đại An huyện thị dã).

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 史臣吳士連曰：以覇術觀之，[21a*8*1] 後南帝之攻趙越王爲計得矣。

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Dĩ bá thuật quan chi, Hậu Nam Đế chi công Triệu Việt Vương vi kế đắc hĩ. 

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 以王道覌之，曾犬彘之不若也。[21a*9*6]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Dĩ vương đạo quan chi, tằng khuyển trệ chi bất nhược dã.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 何 [21a*9*18] 則前南帝在屈獠時，以軍事委越王。[21b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hà tắc Tiền Nam Đế tại Khuất Lạo thời, dĩ quân sự ủy Việt Vương.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 王收殘卒，㨿夜澤沮洳之險，當覇先一世之䧺，竟獲其將楊孱，北人爲之退師。[21b*1*15]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Vương thu tàn tốt, cứ Dạ Trạch tự như chi hiểm, đương Bá Tiên nhất thế chi hùng, cánh hoạch kì tướng Dương Sàn, Bắc nhân vi chi thoái sư.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 時帝竄居夷中，圖脱虎口而已。[21b*3*9]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thời đế thoán cư Di trung, đồ thoát hổ khẩu nhi dĩ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 幸而覇先北歸，天寳繼沒，乃舉兵攻越王，譎計請和約爲婚姻。[21b*4*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hạnh nhi Bá Tiên Bắc quy, Thiên Bảo kế một, nãi cử binh công Việt Vương, quyệt kế thỉnh hòa ước vi hôn nhân.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 王以誠待之，割地居之，所行皆出於正。交好有道，朝聘以時，𡸈非久安長治之道邪？顧乃用雅郎之邪謀，拂人倫之正道，㥯功利，滅仁義，攻取其國，雖曰得之，而雅郎先子，身不免爲侼虜，𡸈爲利乎？[21b*5*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Vương dĩ thành đãi chi, cát địa cư chi, sở hành giai xuất ư chính. Giao hảo hữu đạo, triều sính dĩ thời, khởi phi cửu an trường trị chi đạo gia? Cố nãi dụng Nhã Lang chi tà mưu, phất nhân luân chi chính đạo, cấp công lợi, diệt nhân nghĩa, công thủ kì quốc, tuy viết đắc chi, nhi Nhã Lang tiên tử, thân bất miễn vi bột lỗ, khởi vi lợi hồ?

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [21a] Tân Mão, năm thứ 1 [571], (Trần Đại Kiến¹ năm thứ 3).

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Vua phụ lời thề, đem quân đánh Triệu Việt Vương. Lúc đầu Việt Vương chưa hiểu ý vua, thảng thốt đốc quân, đội mũ đâu mâu đứng chờ. Quân của vua cùng tiến đến, Triệu Việt Vương tự biết thế yếu không thể chống được, bèn đem con gái chạy về phía nam, muốn tìm nơi đất hiểm để ẩn náu tung tích, nhưng đến đâu cũng bị quân của vua đuổi theo sau gót. Việt Vương cưỡi ngựa chạy đến cửa biển Đại Nha, bị nước chắn, than rằng: “Ta hết đường rồi!”, bèn nhảy xuống biển. Vua đuổi theo đến nơi, thấy mênh mông không biết [Việt Vương] đi đằng nào, bèn trở lại. Họ Triệu mất nước. Người sau cho là linh dị, lập đền thờ ở cửa biển Đại Nha (Đại Nha nay là huyện Đại An)².

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: “Lấy bá thuật mà xét thì Hậu [Lý] Nam Đế đánh Triệu Việt Vương là đắc kế, lấy vương đạo mà xét thì việc ấy đã từng không bằng chó lợn. Sao [21b] thế? Là vì khi Tiền Lý Nam Đế ở động Khuất Lạo đem việc quân ủy cho Triệu Việt Vương. Việt Vương thu nhặt tàn quân giữ hiểm ở Dạ Trạch bùn lầy, đương đầu với Trần Bá Tiên là người hùng một đời, cuối cùng bắt được tướng của y là Dương Sàn. Tiên, người phương Bắc, phải lui quân. Bấy giờ vua [Hậu Nam Đế] trốn trong đất Di [Lạo], chỉ mong thoát khỏi miệng hùm mà thôi. May mà Bá Tiên về Bắc, [Lý] Thiên Bảo chết, mới đem quân đánh [Triệu] Việt Vương, dùng mưu gian trá xin hòa, kết làm thông gia. Việt Vương lấy lòng thành đối đãi, cắt đất cho ở, những việc làm của Việt Vương đều là chính nghĩa, giao hảo phải đạo, thăm viếng phải thời, há chẳng phải là đạo trị yên lâu dài hay sao? Thế mà [Hậu Nam Đế] lại dùng mưu gian của Nhã Lang, vứt bỏ chính đạo nhân luân, kíp tham công lợi mà diệt nhân nghĩa, đánh cướp lấy nước, tuy rằng lấy được, mà Nhã Lang thì chết trước, bản thân cũng không khỏi làm tù, có lợi gì đâu?

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Sửa đúng là Thái Kiến.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Cửa biển Đại Nha: cũng có tên là Đại Ác, thời Lý đổi là Đại An, nay là Cửa Liêu (cửa sông Đáy). Huyện Đại An thời Lê nay là đất huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Hà.