Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ thuộc Tùy, Đường [5a5b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 闍婆軍於朱鳶。[5a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Chà Bà quân ư Chu Diên.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 伯儀更築羅城。[5a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Bá Nghi cánh trúc La Thành.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 時，有金節婦者，交州󰘍齊亮母也。常以忠義誨亮，亮頑狠不聽，遂絶之。自田而食，自織而衣，州里法焉。[5a*1*13]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thời, hữu Kim tiết phụ giả, Giao Châu Đào Tề Lượng mẫu dã. Thường dĩ trung nghĩa húc Lượng, Lượng ngoan ngận bất thính, toại tuyệt chi. Tự điền nhi thực, tự chức nhi y, châu lí pháp yên.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 唐帝詔賜两丁侍養，令本道四時撫問。[5a*3*14]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đường đế chiếu tứ lưỡng đinh thị dưỡng, lệnh bản đạo tứ thời vỗ vấn.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 戊申（唐大曆三年）。[5a*5*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Mậu Thân (Đường Đại Lịch tam niên).

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 唐復交州為安南都護府。[5a*5*8]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đường phục Giao Châu vi An Nam Đô hộ phủ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 甲子，（唐德宗适，興元元年）。[5a*6*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Giáp Tí (Đường Đức Tông Quát, Hưng Nguyên nguyên niên).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 九真姜公輔仕于唐，第進士，補校書郎。[5a*6*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Cửu Chân Khương Công Phụ sĩ vu Đường, đệ tiến sĩ, bổ Hiệu thư lang.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 以制策異等，授右拾遺翰林學士兼京兆戶曹參軍。嘗請誅朱泚，唐帝不從。[5a*7*3]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Dĩ chế sách dị đẳng, thụ Hữu thập di Hàn lâm học sĩ kiêm Kinh triệu hộ tào tham quân. Thường thỉnh tru Chu Thử, Đường đế bất tòng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 俄而京師亂，唐帝自苑門出，公輔又叩馬諫曰：「泚嘗帥涇原，得士心，[5a*8*13]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nga nhi kinh sư loạn, Đường đế tự Uyển môn xuất, Công Phụ hựu khấu mã gián viết: “Thử thường soái Kinh Nguyên, đắc sĩ tâm,

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 以朱滔叛，奪其兵權，居常怫鬱，請馳捕以從，無為群兇兒得之。」[5b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 dĩ Chu Thao phản, sáo kì binh quyền, cư thường phật uất, thỉnh trì bổ dĩ tòng, vô vi quần hung nhi đắc chi”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 唐帝倉卒不及，聽既行，欲駐鳳翔倚張鎰。[5b*2*6]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đường đế thương tốt bất cập, thính ký hành, dục trú Phượng Tường ỷ Trương Dật.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 公輔曰：「鎰雖信臣，然文吏也。所領皆朱泚部曲漁陽突騎。[5b*3*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Công Phụ viết: “Dật tuy tín thần, nhiên văn lại dã. Sở lĩnh giai Chu Thử bộ khúc Ngư Dương đột kị.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 泚若直趍涇原為變，非萬全策也。」[5b*4*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thử nhược trực xu Kinh Nguyên vi biến, phi vạn toàn sách dã”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 遂之奉天。[5b*4*19]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Toại chi Phụng Thiên.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 有言泚反者，請為守備。[5b*5*4]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hữu ngôn Thử phản giả, thỉnh vi thủ bị.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 唐帝聽盧杞之訁，詔諸道兵距城一舍而止，欲待泚奉迎。[5b*5*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đường đế thính Lư Kỷ chi ngôn, chiếu chư đạo binh cự thành nhất xá nhi chỉ, dục đãi Thử phụng nghênh.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 公輔曰：「王者不嚴武備。無以重威靈。[5b*6*16]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Công Phụ viết: “Vương giả bất nghiêm vũ bị, vô dĩ trọng uy linh.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 今禁旅單寡，而士馬處外，臣為陛下危之。」[5b*7*11]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Kim cấm lữ đơn quả, nhi sĩ mã xứ ngoại, thần vi bệ hạ nguy chi”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 唐帝曰善，悉徵入内。[5b*8*8]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Đường đế viết thiện, tất trưng nhập nội.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 泚兵果至如所言。[5b*8*16]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thử binh quả chí như sở ngôn.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 乃擢為諫議大夫同中書門下平章事。[5b*9*4]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Nãi trạc vi Gián nghị đại phu Đồng trung thư môn hạ bình chương sự.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 後 …… [5b*9*19]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Hậu …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [5a] Chà Bà ở Chu Diên. Bá Nghi đắp lại La Thành¹.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Khi ấy có người tiết phụ họ Toàn² là mẹ của Đào Tề Lượng ở Giao Châu, thường lấy trung nghĩa dạy Lượng, nhưng Lượng ngoan cố không chịu nghe, mới dứt tình với con, tự cày lấy mà ăn, dệt lấy mà mặc, người trong làng xóm đều noi theo. Vua Đường xuống chiếu cho 2 người đinh đến hầu nuôi, sai quan bản đạo bốn mùa đến thăm hỏi.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mậu Thân, [768], (Đường Đại Lịch năm thứ 3).

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Nhà Đường đổi Giao Châu làm An Nam đô hộ phủ.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Giáp Tý, [784], (Đường Đức Tông Quát, Hưng Nguyên năm thứ 1).

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Người quận Cửu Chân là Khương Công Phụ làm quan thời Đường, đậu tiến sĩ, bổ làm Hiệu thư lang. Vì có bài chế sách hơn người, cho làm Hữu thập di Hàn lâm học sĩ, kiêm chức Kinh triệu hộ tào tham quân, từng xin giết Chu Thử, vua Đường không nghe. Không bao lâu Kinh sư có loạn, vua Đường từ cửa Thượng Uyển đi ra, Công Phụ giữ ngựa lại can rằng: “Chu Thử từng làm tướng ở đất Kinh đất Nguyên, được lòng quân lính, [5b] vì Chu Thao làm phản nên bị vua cất mất binh quyền, ngày thường vẫn uất ức, xin cho bắt đem đi theo, chớ để cho bọn hung ác đón được”. Vua Đường đương lúc vội vàng không kịp nghe, trên đường đi lại muốn dừng lại ở Phượng Tường để nương nhờ Trương Dật. Công Phụ can rằng: “Dật tuy là bề tôi đáng tin cậy, nhưng là quan văn, quân đột kỵ ở Ngư Dương do ông ta quản lĩnh đều là bộ khúc của Chu Thử. Nếu Thử thẳng đến Kinh Nguyên làm loạn, thì ở nơi ấy không phải kế vạn toàn”. Vua Đường bèn đi sang Phụng Thiên. Có người báo tin Thử làm phản, xin vua phòng bị. Vua Đường nghe lời Lư Kỷ xuống chiếu cho quân các đạo đóng cách xa thành một xá³, muốn đợi Thử đến đón. Công Phụ nói: “Bậc vương giả không nghiêm việc vũ bị thì lấy gì để oai linh được trọng. Nay cấm binh đã ít người mà quân lính người ngựa đều ở bên ngoài, thần lấy làm nguy cho bệ hạ lắm”. Vua Đường khen là phải, cho gọi hết vào trong thành. Quân của Thử quả nhiên kéo đến, đúng như lời của Công Phụ. Vua Đường bèn thăng cho Phụ làm Gián nghị đại phu, Đồng trung thư môn hạ bình chương sự ⁴. Sau …

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 1 Theo Nguyên Hòa quận huyện chí (q.38), năm này (767) Trương Bá Nghi cho đắp La Thành ở vị trí mới, cách sông Tô Lịch khoảng 200 thước.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 2 Cương mục, TB4 chép người tiết phụ này họ Kim, hẳn là đã dựa vào Tân Đường thư, q.205, Liệt nữ truyện (Kim tiết phụ). Toàn thư đã chép nhầm chữ Kim 金 ra chữ Toàn 全.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 3 Xá: 30 dặm.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 4 Việc Khương Công Phụ căn ngăn Đường Đức Tông, Đường thư và Thông giám đều ghi vào năm Kiên Trung thứ 4 (783), quan hàm được phong là Gián nghị đại phu kiêm Đồng bình chương sự.