Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [4a4b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 行勤儉，猶恐子孫之奢怠，而太祖垂法如此，宜其後世起淩霄之堵坡，立削石之寺桂，佛宫壮嚴，倍扵宸居。[4a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … hành cần kiệm, do khủng tử tôn chi xa đãi, nhi Thái Tổ thùy pháp như thử, nghi kì hậu thế khởi lăng tiêu chi đổ pha, lập tước thạch chi tự quế, phật cung trang nghiêm, bội ư thần cư.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 下皆化之，至有毀形易服，破産迯親，百姓太半為僧，國内到處皆寺，其原𡸈無所自哉？。[4a*3*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hạ giai hóa chi, chí hữu hủy hình dị phục, phá sản đào thân, bách tính thái bán vi tăng, quốc nội đáo xứ giai tự, kì nguyên há vô sở tự tai?

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 ○ 詔天下逋亡人㱕本貫，[4a*6*2] 仍命諸鄕邑所有寺觀已頽毀者，悉重修之。[4a*6*11]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 ○ Chiếu thiên hạ bổ vong nhân quy bản quán, nhưng mệnh chư hương ấp sở hữu tự quán dĩ đồi hủy giả, tất trùng tu chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 ○ 東，十二月，翠華宫成，慶成，大赦天下三年諸税，孤寡老癃，積年欠税籍者並蠲除之。[4a*7*9]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 ○ Đông, thập nhị nguyệt, Thúy Hoa cung thành, khánh thành, đại xá thiên hạ tam niên chư thuế, cô quả lão lung, tích niên khiếm thuế tịch giả tịnh quyên trừ chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 ○ 賜卧朝所擒蠻卒二十八人衣裳粮藥，[4a*9*4] 遣人送遠本土。[4b*1*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 ○ Tứ Ngọa Triều sở cầm Man tốt nhị thập bát nhân y thường lương dược, khiển nhân tống viễn bản thổ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 放驩州南界石河縣人㱕本縣。[4b*1*7]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Phóng Hoan Châu Nam Giới Thạch Hà huyện nhân quy bản huyện.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 宋封帝為交趾郡王，領靜海軍節度使。[4b*2*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tống phong đế vi Giao Chỉ quận vương, lĩnh Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 改十道為二十四路；愛州，驩州為寨。[4b*2*16]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Cải thập đạo vi nhị thập tứ lộ; Ái Châu, Hoan Châu vi trại.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 是歲，度百姓為僧。[4b*3*12]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thị tuế, độ bách tính vi tăng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 𭛁府銀一千六百八十两鑄洪鐘，置扵大教寺。[4b*4*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Phát phủ ngân nhất thiên lục bách bát thập lượng chú hồng chung, trí ư Đại Giáo tự.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 辛亥，二年（宋大中祥符四年）。[4b*5*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tân Hợi, nhị niên (Tống Đại Trung Tường Phù tứ niên).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 春，正月，置左右宿車軍，皆五百人。[4b*5*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xuân, chính nguyệt, trí tả hữu túc xa quân, giai ngũ bách nhân.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 二月，帝以愛州、筥隆賊猖獗陸梁，歷于丁、黎二朝，攻之弗克，至此愈熾。師六軍征之，樊其部落，擒其魁首而還，賊遂滅。[4b*6*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhị nguyệt, đế dĩ Ái Châu, Cử Long tặc xương quyết lục lương, lịch vu Đinh, Lê nhị triều, công chi phất khắc, chí thử dũ sí. Sư lục quân chinh chi, phần kì bộ lạc, cầm kì khôi thủ nhi hoàn, tặc toại diệt.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 夏，四月，遣員外郎李仁義、陶慶文如宋報聘。[4b*8*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hạ, tứ nguyệt, khiển Viên ngoại lang Lý Nhân Nghĩa, Đào Khánh Văn như Tống báo sính.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 慶文竄在宋，宋人執㱕，我 …… [4b*9*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Khánh Văn thoán tại Tống, Tống nhân chấp quy, ngã …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 … [4a] cần kiệm, còn lo cho con cháu xa xỉ lười biếng, thế mà Thái Tổ để phép lại như thế, chả trách đời sau xây tháp cao ngất trời, dựng cột chùa đá, điện thờ Phật, lộng lẫy hơn cung vua. Rồi người dưới bắt chước, có kẻ hủy thân thể, đổi lối mặc, bỏ sản nghiệp, trốn thân thích, dân chúng quá nửa làm sư sãi, trong nước chỗ nào cũng chùa chiền, nguồn gốc há chẳng phải từ đấy?

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Xuống chiếu truyền cho những kẻ trốn tránh phải về quê cũ. Lại hạ lệnh cho các hương ấp, nơi nào có chùa quán đã đổ nát đều phải sửa chữa lại.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Mùa đông, tháng 12, cung Thúy Hoa làm xong, làm lễ khánh thành, đại xá các thuế khoá cho thiên hạ trong 3 năm, những người mồ côi, góa chồng, già yếu, thiếu thuế lâu năm đều tha cho cả.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Cắp áo quần, lương thực, thuốc men cho 28 người lính man bị Ngọa Triều bắt, [4b] sai người đưa về quê cũ. Tha cho người ở vùng Nam Giới, huyện Thạch Hà thuộc châu Hoan được trở về bản huyện.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Nhà Tống phong vua làm Giao Chỉ Quận Vương lĩnh Tĩnh Hải quân tiết độ sứ.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đổi 10 đạo làm 24 lộ, châu Hoan, châu Ái làm trại. Năm ấy độ¹ dân làm sư. Phát bạc ở kho 1.680 lạng để đúc chuông lớn, treo ở chùa Đại Giáo.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Tân Hợi, [Thuận Thiên] năm thứ 2 [1011], (Tống Đại Trung Tường Phù năm thứ 4).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mùa xuân, tháng giêng, đặt quân tả hữu túc xa², [mỗi đội] đều 500 người. Tháng hai, vua thấy giặc Cử Long ở Ái Châu hung hăng dữ tợn, trải hai triều Đinh, Lê không đánh nổi, đến nay càng dữ, mới đem sáu quân đi đánh, đốt bộ lạc, bắt kẻ đầu sỏ đem về, giặc ấy bèn tan.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Mùa hạ, tháng 4, sai Viên ngoại lang là Lý Nhân Nghĩa và Đào Khánh Văn sang thăm nước Tống để đáp lễ. Khánh Văn trốn ở lại nước Tống, người Tống bắt trả lại cho ta, …

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 1 Độ: vốn là một khái niệm Phật giáo, dịch từ Phạn paramita, nghĩa là “vượt qua giới hạn” (giữa mê tối và giác ngộ), dần dần mang thêm nghĩa thông thường là cho phép xuất gia tu hành. Khi một người lần đầu tiên đến chùa, được phép gọt tóc đi tu, gọi là thế độ, hoặc độ. Nguyên văn: “độ bách tính vi tăng”, có nghĩa là nhà nước thừa nhận cho dân làm sư, cấp giấy gọi là độ điệp.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 2 Túc xa quân: quân theo hầu xe vua, gồm 2 đội tả và hữu.