Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [15a15b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 行盟禮。[15a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … hành minh lễ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 先是，三王叛前一日，帝夢見稱銅皷山神語帝，以武德、東征、翊聖三王作亂，速調兵討之。[15a*1*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tiên thị, tam vương phản tiền nhất nhật, đế mộng kiến xưng Đồng Cổ sơn thần ngữ đế, dĩ Vũ Đức, Đông Chinh, Dực Thánh tam vương tác loạn, tốc điều binh thảo chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 及𮗓，即令警備，果驗。[15a*2*19]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cập giác, tức lệnh cảnh bị, quả nghiệm.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 至是，詔有司立廟於大羅城，右伴聖壽寺後，以是月二十五日於廟中築𡊨、張旗幟、整隊伍，懸劎㦸於神位前，讀誓書曰：「為子不孝，為臣不忠，神明殛之。」[15a*3*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Chí thị, chiếu Hữu ti lập miếu ư Đại La thành, hữu bạn Thánh Thọ tự hậu, dĩ thị nguyệt nhị thập ngũ nhật ư miếu trung trúc đàn, trương kì xí, chỉnh đội ngũ, huyền kiếm kích ư thần vị tiền, độc thệ thư viết: “Vi tử bất hiếu, vi thần bất trung, thần minh cức chi”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 群臣自東門入，過神位飲血，每歲以為常。[15a*6*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Quần thần tự đông môn nhập, quá thần vị ẩm huyết, mỗi tuế dĩ vi thường.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 後，遇三月有國忌，展至四月四日。[15a*7*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Hậu, ngộ tam nguyệt hữu quốc kị, triển chí tứ nguyệt tứ nhật.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 复，四月，帝親征長安府，以内侍李仁義留守京師。[15a*8*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Hạ, tứ nguyệt, đế thân chinh Trường Yên phủ, dĩ nội thị Lý Nhân Nghĩa lưu thủ Kinh sư.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 壬申至長安。[15a*9*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhâm Thân chí Trường Yên.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 是日開國王降。[15a*9*6]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thị nhật Khai Quốc vương hàng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 下令曰：「敢有虜掠小 [15a*9*12] 民財貨者斬。」[15b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hạ lệnh viết: “Cảm hữu lỗ lược tiểu dân tài hóa giả trảm”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 軍士肃然，秋毫無犯。[15b*1*6]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Quân sĩ túc nhiên, thu hào vô phạm.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 大軍入長安城，城中民餽獻牛酒者填路。[15b*1*14]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đại quân nhập Trường Yên thành, thành trung dân quỹ hiến ngưu tửu giả điền lộ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 帝遣使諭旨慰勞之，舉城大悅。[15b*2*11]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đế khiển sứ dụ chỉ úy lạo chi, cử thành đại duyệt.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 詔徙開國王及其僚屬于昇龍京師。[15b*3*4]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Chiếu tỉ Khai Quốc vương cập kì liêu thuộc vu Thăng Long kinh sư.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 還自長安詔，免開國王罪，復其爵。[15b*3*18]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hoàn tự Trường Yên chiếu, miễn Khai Quốc vương tội, phục kì tước.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 五月，六日，神人見迹于萬歲寺。[15b*4*12]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ngũ nguyệt, lục nhật, thần nhân kiến tích vu Vạn Tuế tự.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 群臣上言曰：「太子天下之本，本立則天下安。[15b*5*5]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Quần thần thượng ngôn viết: “Thái tử thiên hạ chi bản, bản lập tắc thiên hạ an.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 願陛下早攑賢嗣，正位東宫，以慰天下之望。」[15b*6*3]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Nguyện bệ hạ tảo cử hiền tự, chính vị Đông cung, dĩ úy thiên hạ chi vọng”.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 從之，󰀋皇子日尊為東宫太子。[15b*7*1]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tòng chi, sách Hoàng tử Nhật Tôn vi Đông cung Thái tử.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 立皇后七。[15b*7*13]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lập hoàng hậu thất.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 十一月，拜枚皇后父祐為安國上將，王皇后父杜為輔國上將，丁皇后父吳尚為匡國上將。[15b*7*17]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thập nhất nguyệt, bái Mai hoàng hậu phụ Hựu vi An Quốc thượng tướng, Vương hoàng hậu phụ Đỗ vi Phụ quốc thượng tướng, Đinh Hoàng hậu phụ Ngô Thượng vi Khuông quốc thượng tướng.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 … [15a] làm lễ thề. Trước đây, một hôm trước khi ba vương làm phản, vua chiêm bao thấy một người tự xưng là thần núi Đồng Cổ nói với vua về việc ba vương Vũ Đức, Đông Chinh, Dực Thánh làm loạn, phải mau đem quân dẹp ngay. Tỉnh dậy liền sai phòng bị, quả nhiên ứng nghiệm. Đến đây xuống chiếu giao cho Hữu ty dựng miếu ở bên hữu thành Đại La sau chùa Thánh Thọ, lấy ngày 25 tháng ấy, đắp đàn ở trong miếu, cắm cờ xí, chỉnh đốn đội ngũ, treo gươm giáo ở trước thần vị, đọc lời thề rằng: “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, xin thần minh giết chết”. Các quan từ cửa đông đi vào, đến trước thần vị cùng uống máu ăn thề, hàng năm lấy làm lệ thường. Sau vì tháng 3 có ngày quốc kỵ, chuyển sang mồng 4 tháng 4.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa hạ, tháng 4, vua thân đi đánh phủ Trường Yên, cho nội thị Lý Nhân Nghĩa ở lại giữ Kinh sư. Ngày Nhâm Thân đến Trường Yên. Ngày ấy, Khai Quốc Vương đầu hàng. Vua hạ lệnh rằng: “Ai cướp bóc của cải của [15b] dân thì chém”. Quân sĩ nghiêm theo, không mảy may xâm phạm. Đại quân vào thành Trường Yên, dân trong thành đem dâng biếu trâu rượu đứng đầy đường. Vua sai sứ tuyên chỉ ủy lạo, cả thành vui to. Xuống chiếu dời Khai Quốc Vương và các liêu thuộc của vương về kinh Thăng Long. Vua từ phủ Trường Yên về, xuống chiếu tha tội cho Khai Quốc Vương, vẫn cho tước như cũ.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 5, ngày 6, có dấu vết của thần nhân hiện ra ở chùa Vạn Tuế. Bầy tôi dâng lời nói: “Thái tử là gốc của thiên hạ, gốc đứng thì thiên hạ yên, xin bệ hạ sớm chọn con nối hiền lập ngôi Đông cung, để thỏa lòng mong của thiên hạ”. Vua nghe theo, sách phong hoàng tử Nhật Tôn làm Đông cung thái tử.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Lập bảy hoàng hậu.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tháng 11, cho cha của Mai hoàng hậu là Hựu làm An quốc thượng tướng, cha của Vương hoàng hậu là Đỗ làm Phụ quốc thượng tướng, cha của Đinh hoàng hậu là Ngô Thượng làm Khuông quốc thượng tướng.