Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Hoàng Đế [16a16b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 史臣吳士連曰：后戚之貴，前世有之矣。[16a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Hậu thích chi quý, tiền thế hữu chi hĩ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 雖以其戚，亦以其才也。[16a*1*16]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tuy dĩ kì thích, diệc dĩ kì tài dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 祐軰果才耶？不以后父，故用之可也。[16a*2*7]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hựu bối quả tài da? Bất dĩ hậu phụ, cố dụng chi khả dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 不才耶？厚之以禄可也，授封不可也。[16a*3*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Bất tài da? Hậu chi dĩ lộc khả dã, thụ phong bất khả dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 或曰：此特寵之以爵，非假之以權。[16a*3*17]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hoặc viết: Thử đặc sủng chi dĩ tước, phi giả chi dĩ quyền.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 曰：爵之既髙矣，安有安國、輔國、匡國上將軍之號，而濫及無功者哉。[16a*4*12]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Viết: Tước chi ký cao hĩ, an hữu An quốc, Phụ quốc, Khuông quốc thượng tướng quân chi hiệu, nhi lạm cập vô công giả tai?

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 以梁任文為太師，吳上丁為太傅，陶處中為太保，李道紀為左摳密，李徹為少師，冲新為右摳密，李密為左參知政事，矯蓬為右參知政事，廖嘉貞 …… [16a*7*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Dĩ Lương Nhậm Văn vi Thái sư, Ngô Thượng Đinh vi Thái phó, Đào Xử Trung vi Thái bảo, Lý Đạo Kỷ vi Tả khu mật, Lý Triệt vi Thiếu sư, Xung Tân vi Hữu khu mật, Lý Mật vi Tả tham tri chính sự, Kiểu Bồng vi Hữu tham tri chính sự, Liêu Gia Trinh …

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 為中書侍郎，何遠為左諫議大夫，杜讖為右諫議大夫，阮光利為太尉，譚碎狀為都綂，武波斯為威衛上將，阮慶為定勝大將，陶文雷為左腹心，李仁義為右腹心，潘唐烈為内侍。[16b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 … vi Trung thư thị lang, Hà Viễn vi Tả gián nghị đại phu, Đỗ Sấm vi Hữu gián nghị đại phu, Nguyễn Quang Lợi vi Thái úy, Đàm Toái Trạng vi Đô thống, Vũ Ba Tu vi Uy vệ thượng tướng, Nguyễn Khánh vi Định thắng đại tướng, Đào Văn Lôi vi Tả phúc tâm, Lý Nhân Nghĩa vi Hữu phúc tâm, Phan Đường Liệt vi Nội thị.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 置僧道陛品。[16b*4*12]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Trí tăng đạo bệ phẩm.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 置殿前禁軍十衛：一曰廣聖，二曰廣武，三曰衛龍，四曰捧日，五曰澄海。[16b*4*17]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Trí Điện tiền cấm quân thập vệ: Nhất viết Quảng Thánh, nhị viết Quảng Vũ, tam viết Vệ Long, tứ viết Bổng Nhật, ngũ viết Trừng Hải.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 每衛各分為左右，直周廬環衛于禁城之内，緫謂之十衛。[16b*6*8]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Mỗi vệ các phân vi tả hữu, trực chu lư hoàn vệ vu cấm thành chi nội, tổng vị chi thập vệ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 六月，以誕日為天聖節。[16b*7*11]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lục nguyệt, dĩ đản nhật vi Thiên Thánh tiết.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 以竹作萬歲南山于龍墀，其制為五峯，中峰頂立長壽山左右，四峯頂皆置白鶴山，山上作鳥獸 …… [16b*8*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Dĩ trúc tác Vạn Tuế Nam Sơn vu Long trì, kì chế vi ngũ phong, trung phong đỉnh lập Trường Thọ sơn tả hữu, tứ phong đỉnh giai trí Bạch Hạc sơn, sơn thượng tác điểu thú …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 [16a] Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Thân thích của hoàng hậu được quý hiển, đời trước cũng đã có. Tuy vậy, lấy thích thuộc cũng phải lấy người có tài. Bọn Hựu quả là có tài chăng? Thì không cứ là cha của hoàng hậu là phải, trao tước phong là không phải. Hoặc có người nói: Đây là ân sủng đặc biệt chỉ cho tước, chứ không cho quyền. Trả lời rằng: Tước cũng đã cao rồi, sao lại có danh hiệu An quốc, Phụ quốc, Khuông quốc thượng tướng quân mà lạm cho kẻ không có công lao!

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Lấy Lương Nhậm Văn làm Thái sư. Ngộ Thượng Đinh¹ làm Thái phó, Đào Xử Trung làm Thái bảo, Lý Đạo Kỷ làm Tả khu mật, Lý Triệt làm Thiếu sư, Xung Tân làm Hữu khu mật, Lý Mật làm Tả tham tri chính sự, Kiểu Bồng làm Hữu tham tri chính sự, Liêu Gia Trinh² [16b] làm Trung thư thị lang, Hà Viễn làm Tả gián nghị đại phu, Đỗ Sấm làm Hữu gián nghị đại phu, Nguyễn Quang Lợi làm Thái úy, Đàm Toại Trang làm Đô thống, Vũ Ba Tu làm Uy vệ thượng tướng, Nguyễn Khánh làm Định thắng đại tướng, Đào Văn Lôi làm Tả phúc tâm, Lý Nhân Nghĩa làm Hữu phúc tâm, Phan Đường Liệt làm Nội thị.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Đặt các cấp bậc của tăng đạo.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đặt 10 vệ điện tiền cấm quân: 1. Quảng Thánh, 2. Quảng Vũ, 3. Ngự Long, 4. Bổng Nhật, 5. Trừng Hải. Mỗi vệ đều chia ra tả hữu trực, đi quanh để bảo vệ bên trong cấm thành, cộng là 10 vệ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 6, lấy ngày sinh của vua làm tiết Thiên Thánh. Lấy tre làm núi Vạn Tuế Nam Sơn ở Long trì: kiểu núi làm thành năm ngọn, trên đỉnh ngọn ở giữa dựng núi Trường Thọ, bên đỉnh bốn ngọn xung quanh đều đặt núi Bạch Hạc, trên núi làm hình dạng các giống chim bay …

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 ^⇡ 1 Có sự lầm lẫn về cách ghi họ tên người cha của Đinh hoàng hậu. Ở trên ghi: cha của Mai hoàng hậu là Hựu thì có thể hiểu người đó là Mai Hựu…, cha của Đinh hoàng hậu là Ngô Thượng thì có thể hiểu người đó là Đinh Ngô Thượng. Ở đây Toàn thư lại ghi Ngô Thượng Đinh? Đại Việt sử lược (q2, tờ 5a) cũng ghi là Ngô Thượng Đinh. Chưa rõ nhầm lẫn do đâu.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 2 Đại Việt sử lược chép là Liêu Gia Chân (Chân và Trinh có thể lầm với nhau).