Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thần Tông Hoàng Đế [38a38b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 甲寅，天彰寳嗣二年（宋紹興四年）。[38a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Giáp Dần, Thiên Chương Bảo Tự nhị niên (Tống Thiệu Hưng tứ niên).

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 春，正月，朔，賜員外郎魏國寳爵大僚𤤻。[38a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Xuân, chính nguyệt, sóc, tứ Viên ngoại lang Ngụy Quốc Bảo tước Đại liêu ban.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 二月，四諫議大夫牟俞都爵内大僚𤤻。[38a*2*8]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhị nguyệt, tứ Gián nghị đại phu Mâu Du Đô tước Nội đại liêu ban.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 起天寕、天成二寺及塑帝釋像。[38a*3*5]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Khởi Thiên Ninh, Thiên Thành nhị tự cập tố Đế Thích tượng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝臨幸觀之。[38a*3*17]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế lâm hạnh quan chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 令書家阮美献青頭桃花馬，四足生六距（前两足各一距，後两足各二距。）[38a*4*4]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Lệnh thư gia Nguyễn Mĩ hiến thanh đầu đào hoa mã, tứ túc sinh lục cự (tiền lưỡng túc các nhất cự, hậu lưỡng túc các nhị cự).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 是月，久雨，其晴。[38a*5*14]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thị nguyệt, cửu vũ, kì tình.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 三月，帝幸五岳觀。[38a*5*20]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tam nguyệt, đế hạnh Ngũ Nhạc quán.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 夏，四月，詔祗候内人火頭不得擅出外，違者寘之重罪。有公事者，先奏聞方許出。[38a*6*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Hạ, tứ nguyệt, chiếu Chi hầu nội nhân hỏa đầu bất đắc thiện xuất ngoại, vi giả trí chi trọng tội. Hữu công sự giả, tiên tấu văn phương hứa xuất.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 五月，慶成永光殿重修故也。[38a*7*17]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Ngũ nguyệt, khánh thành Vĩnh Quang điện trùng tu cố dã.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 乂安州范信，令書家陳留献白鹿。[38a*8*10]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nghệ An châu Phạm Tín, Lệnh thư gia Trần Lưu hiến bạch lộc.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 右御龍兵火頭郭司献蟾蜍珠，状如 [38a*9*5] 魚目。[38b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hữu Ngự Long binh Hỏa đầu Quách Tư hiến thiềm thừ châu, trạng như ngư mục.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 帝曰：「此溦物，不足貴。」[38b*1*3]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đế viết: “Thử vi vật, bất túc quý”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 却之。[38b*1*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Khước chi.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 右興武兵王玖献六眸龜，胷上有籒文，詔諸學士及僧道辨之，成「天書下示聖人萬歲」八字。[38b*1*13]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hữu Hưng Vũ binh Vương Cửu hiến lục mâu quy, hung thượng hữu Trựu văn, chiếu chư học sĩ cập tăng đạo biện chi, thành “Thiên thư hạ thị thánh nhân vạn tuế” bát tự.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 史臣吳士連曰：「龜之爲靈，以其䏻吿兆也。然世常有之，非若龍鳯麟之罕見也。[38b*4*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: “Quy chi vi linh, dĩ kì năng cáo triệu dã. Nhiên thế thường hữu chi, phi nhược long phượng lân chi hãn kiến dã.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 當時乃以爲瑞，而進献之多何哉？至於胷上有文，乃黑白相間而見，群臣辨成文字，是希㫖作謟語以爲䛕，媚其軍耳，𡸈真有文字哉？故人君必謹好尙。」[38b*5*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đương thời nãi dĩ vi thụy, nhi tiến hiến chi đa hà tai? Chí ư hung thượng hữu văn, nãi hắc bạch tương gian nhi kiến, quần thần biện thành văn tự, thị hi chỉ tác xiểm ngữ dĩ vi dua, mị kì quân nhĩ, khởi chân hữu văn tự tai? Cố nhân quân tất cẩn hiếu thượng”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 六月，皇婆王婆歷卒。[38b*9*1]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Lục nguyệt, Hoàng bà Vương Bà Lịch tốt.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 秋，七月，黄龍夜見於永 …… [38b*9*9]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thu, thất nguyệt, hoàng long dạ kiến ư Vĩnh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 [38a] Giáp Dần, Thiên Chương Bảo Tự năm thứ 2 [1134], (Tống Thiệu Hưng năm thứ 4).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày mồng 1, cho Viên ngoại lang Ngụy Quốc Bảo tước Đại liêu ban.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tháng 2, cho Gián nghị đại phu Mâu Du Đô tước Nội đại liêu ban.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Dựng hai chùa Thiên Ninh, Thiên Thành và tô tượng Đế Thích. Vua ngự đến xem.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Lệnh thư gia Nguyễn Mỹ dâng con ngựa màu hoa đào, đầu xanh, bốn chân mọc sáu cựa (hai chân trước đều một cựa, hai chân sau đều hai cựa).

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Tháng ấy mưa lâu, làm lễ cầu tạnh.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 3, vua ngự đến quán Ngũ Nhạc.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa hạ, tháng 4, xuống chiếu cấm các viên chi hậu và nội nhân hỏa đầu không được tự tiện ra ngoài, ai trái thì khép tội nặng, nếu có việc công phải tâu trước rồi mới được ra.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tháng 5, khánh thành điện Vĩnh Quang mới sửa chữa.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Phạm Tín ở châu Nghệ An và Lệnh tư gia là Trần Lưu dâng hươu trắng.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Hoả đầu quân Hữu Ngự Long là Quách Tư dâng ngọc thiềm thừ¹ hình dạng như [38b] mắt cá. Vua nói: “Đó là vật nhỏ mọn, không đáng quý”. Không nhận.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Người lính ở quân Hữu Hưng Vũ² là Vương Cửu dâng con rùa mắt có sáu con ngươi, trên ức có nét chũ Trựu³, xuống chiếu cho các học sĩ và các tăng đạo biện nhận, đọc thành tám chữ: “Thiên thư hạ thị thánh nhân vạn tuế”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Rùa là vật linh thiêng vì nó có thể báo điềm trước, nhưng đời nào cũng thường có, không như rồng phượng và kỳ lân ít thấy. Thế mà đương thời cho rùa là điềm lành mà đem dâng cho nhiều thế là làm sao? Còn như trên ức có nét chữ chỉ là những vết trắng, nét đen xen nhau mà thôi, bầy tôi nhận là văn tự, đó là chiều ý vua mà nói nịnh thôi, có phải thực có chữ đâu. Cho nên người làm vua phải cẩn thận sự ưa chuộng.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Táng 6, Hoàng bà là Vương Bà Lịch chết.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa thu, tháng 7, rồng vàng ban đêm hiện ở điện Vĩnh …

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 1 Thiềm thừ châu: cũng như ở trên đã nói đến tân lang châu (ngọc cau), ở đây nói thiềm thừ châu (ngọc cóc), chưa rõ là thứ ngọc gì (chú thích 2, tr. 291).

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 2 Nguyên bản in là Thạch Hưng Vũ. Tên cai đội quân thường có chữ Tả, Hữu; ở đây chữ 石 Thạch do chữ 右 Hữu khắc lầm.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 3 Trựu văn: tức là chữ đại triện (tương truyền là do quan thái sử Sử Trựu đời Chu Tiên Vương, Trung Quốc, đặt ra).