Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 2a2b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 阮嫩據北江，段尚據洪州。[2a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Nguyễn Nộn cứ Bắc Giang, Đoàn Thượng cứ Hồng châu.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 守度調諸軍平之。[2a*1*11]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thủ Độ điều chư quân bình chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 時，嫩、尚兵勢猶強，未易降服，乃封嫩為懷道王，分北江上下東岸等縣；𭁈之亦約尚以王封，刻期定盟，尚不至。[2a*1*18]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thời, Nộn, Thượng binh thế do cường, vị dị hàng phục, nãi phong Nộn vi Hoài Đạo vương, phân Bắc Giang thượng hạ đông ngạn đẳng huyện; dữ chi diệc ước Thượng dĩ vương phong, khắc kì định minh, Thượng bất chí .

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇夏，五月，封弟日皎為欽天大王（時甫二歲），[2a*4*4] 受文武從官品級有差。[2a*4*20]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 〇 Hạ, ngũ nguyệt, phong đệ Nhật Hiệu vi Khâm Thiên đại vương (thời phủ nhị tuế), thụ văn võ tòng quan phẩm cấp hữu sai .

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇六月，以誕日為乾寕節。[2a*5*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Lục nguyệt, dĩ đản nhật vi Càn Ninh tiết .

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 秋，八月，十日，陳守度弑李惠宗於真教襌寺。[2a*5*19]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thu, bát nguyệt, thập nhật, Trần Thủ Độ thích Lý Huệ Tông ư Chân Giáo thiền tự.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 先是，李上皇嘗出逰東市，百姓爭趍見之，有慟哭者。[2a*6*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tiên thị, Lý thượng hoàng thường xuất du Đông thị, bách tính tranh xu kiến chi, hữu đỗng khốc giả.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 守度恐人心懷舊生变，遷居真教寺，佯為奉事，内實謹守。[2a*7*18]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thủ Độ khủng nhân tâm hoài cựu sinh biến, thiên cư Chân Giáo tự, dương vi phụng sự, nội thực cẩn thủ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 守度嘗過寺前，見惠宗踞坐拨草，守度曰：「拨則 [2a*9*2] 拔深根。」[2b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thủ Độ thường quá tự tiền, kiến Huệ Tông cứ tọa bạt thảo, Thủ Độ viết: “Bạt tắc bạt thâm căn”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 惠宗撥起拂手曰：「爾之所言，我知之矣。」[2b*1*4]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Huệ Tông bát khởi phất thủ viết: “Nhĩ chi sở ngôn, ngã tri chi hĩ”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 至是，令人排辨香花，吿曰：「尚父使臣來請。」[2b*1*19]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Chí thị, lệnh nhân bài biện hương hoa, cáo viết: “Thượng phụ sử thần lai thỉnh”.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 李上皇曰：「我誦經罷，當自盡。」[2b*2*16]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Lý thượng hoàng viết: “Ngã tụng kinh bãi, đương tự tận”.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 已而入寝房祝曰：「我家天下已㱕于汝，汝猶弑我。[2b*3*8]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Dĩ nhi nhập tẩm phòng chúc viết: “Ngã gia thiên hạ dĩ quy vu nhữ, nhữ do thích ngã.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 今日我死，異時汝之子孫亦猶是也。」[2b*4*8]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kim nhật ngã tử, dị thời nhữ chi tử tôn diệc do thị dã”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 乃自縊于寺後園。[2b*5*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nãi tự ải vu tự hậu viên.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 守度令百官臨哭，𮢶城南壁為門（時人謂之剖門），出柩就安華坊火化，藏其骨於寳光寺𡨧㙮，尊廟號曰：惠宗。[2b*5*10]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thủ Độ lệnh bách quan lâm khốc, tạc thành nam bích vi môn (thời nhân vị chi phẫu môn), xuất cữu tựu An Hoa phường hỏa hóa, tàng kì cốt ư Bảo Quang tự tốt tháp, tôn miếu hiệu viết: Huệ Tông.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 降惠后為天極公主，嫁陳守度，以諒州為湯沐邑。[2b*7*11]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Giáng Huệ hậu vi Thiên Cực công chúa, giá Trần Thủ Độ, dĩ Lạng châu vi thang mộc ấp.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 史臣吳士連曰：三代之得天下也以仁。[2b*9*1]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tam Đại chi đắc thiên hạ dã dĩ nhân.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 故，大德 …… [2b*9*16]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Cố, đại đức …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 [2a] Nguyễn Nộn chiếm cứ Bắc Giang¹, Đoàn Thượng chiếm cứ Hồng Châu². Thủ Độ điều động các quân đi đánh dẹp.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Bấy giờ Nộn và Thượng binh thế còn mạnh, chưa dễ hàng phục được, mới phong cho Nộn làm Hoài Đạo Vương, chia cho các huyện Bắc Giang Thượng, Bắc Giang Hạ, Đông Ngạn³ cũng hẹn phong làm vương cho Thượng định ngày đến thề, nhưng Thượng không đến.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Mùa hạ, tháng 5, phong em là Nhật Hiệu làm Khâm Thiên Đại Vương (khi ấy mới 2 tuổi).

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Trao phẩm cấp cho các quan văn võ theo hầu theo thứ bậc khác nhau.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Tháng 6, lấy ngày sinh làm tiết Càn Ninh.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mùa thu, tháng 8, ngày mồng 10, Trần Thủ Độ giết Lý Huệ Tông ở chùa Chân Giáo.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Trước đó, Thượng hoàng nhà Lý có lần ra chơi chợ Đông, dân chúng tranh nhau chạy đến xem, có người thương khóc. Thủ Độ sợ lòng người nhớ vua cũ, sinh biến loạn, cho dời đến ở chùa Chân Giáo; bề ngoài giả vờ là để phụng sự, mhưng bên trong thực ra là để dễ bề giữ chặt.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Có lẫn Thủ Độ qua trước cửa chùa, thấ Huệ Tông ngồi xổm nhổ cỏ, Thủ Độ nói: “Nhổ cỏ thì phải nhổ cả [2b] rễ sâu”.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Huệ Tông đứng dậy, phủi tay nói: “Điều ngươi nói, ta hiểu rồi”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Đến nay, sai người bày biện hương hoa đến bảo [Huệ Tông]: “Thượng phụ sai thần đến mời”.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Thượng hoàng nhà Lý nói: “Ta tụng kinh xong sẽ tự tử”.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Nói rồi vào buồng ngủ khấn rằng: “Thiên hạ nhà ta đã vào tay ngươi, ngươi lại còn giết ta, ngày nay ta chết, đến khi thác con cháu ngươi cũng sẽ bị như thế”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Bèn thắt cổ tự tử ở vườn sau chùa.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Thủ Độ ra lệnh cho các quan đến khóc, khoét tường thành phía nam làm cửa (người bấy giờ gọi là “cửa khoét”), đưa linh cữu ra phường Yên Hoa để thiêu, chứa xương vào tháp chùa Bảo Quang, tôn miếu hiệu là Huệ Tông. Giáng hoàng hậu của Huệ Tông làm Thiên Cực công chúa, gả cho Trần Thủ Độ, cho châu Lạng làm ấp thang mộc.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Tam Đại xưa lấy được thiên hạ là vì lòng nhân. Cho nên …

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 1 Vùng đất của tỉnh Bắc Ninh.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 2 Vùng đất phía tây bắc và phía nam tỉnh Hải Dương

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 3 Vùng đất huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.