Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Hoàng Đế [BK5, 9a9b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 丙申，五年，（宋端平元年）。[9a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Bính Thân, ngũ niên (Tống Đoan Bình nguyên niên).

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 春，正月，定内外文武官及宫殿陵廟名，官俸例，分税錢逐，次頒給。[9a*1*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Xuân, chính nguyệt, định nội ngoại văn võ quan cập cung điện lăng miếu danh, quan bổng lệ, phân thuế tiền, trục thứ phân cấp .

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 〇二月，定大臣官銜。[9a*2*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 〇 Nhị nguyệt, định đại thần quan hàm.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 凣宗室入政府，或太師、太傅、太保、太尉、或司徒、左右相國，皆兼授檢校特進儀同三司平章事。[9a*3*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Phàm tông thất nhập chính phủ, hoặc Thái sư, Thái phó, Thái bảo, Thái úy, hoặc Tư đồ, Tả hữu tướng quốc, giai kiêm thụ Kiểm hiệu đặc tiến nghi đồng tam ti bình chương sự .

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇夏，六月，大水决麗天宮。[9a*5*2]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Hạ, lục nguyệt, đại thủy quyết Lệ Thiên cung.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 時，顯皇柳知聖慈宫，因大水乘船入朝，見李朝舊妃，逼通於麗天宫。[9a*5*11]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thời, Hiển Hoàng Liễu tri Thánh Từ cung, nhân đại thủy thừa thuyền nhập triều, kiến Lý triều cựu phi, bức thông ư Lệ Thiên cung.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 廷臣劾奏，因改其宫為賞春宫，降顯皇為懷王。[9a*6*18]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đình thần hạch tấu, nhân cải kì cung vi Thưởng Xuân cung, giáng Hiển Hoàng vi Hoài vương .

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 秋，八月，選儒生中科者入侍，後為定例〇。[9a*7*18]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thu, bát nguyệt, tuyển nho sinh trúng khoa giả nhập thị, hậu vi định lệ .

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 冬，十月，以范應臣為尚書知國子院，提調文臣從臣子弟入學。[9a*8*15]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đông, thập nguyệt, dĩ Phạm Ứng Thần vi Thượng thư tri Quốc tử viện, đề điều văn thần tụng thần tử đệ nhập học.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 加封興仁王馮佐周為大王，関内侯范敬恩為太尉，賜大王冠服。[9b*1*2]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Gia phong Hưng Nhân vương Phùng Tá Chu vi Đại vương, Quan nội hầu Phạm Kính Ân vi Thái úy, tứ Đại vương quan phục.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 丁酉，六年（宋嘉熙元年）。[9b*3*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đinh Dậu, lục niên (Tống Gia Hi nguyên niên).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 春，正月，詔凣造嘱書文契係，田土揭借債錢書契，証人押手前三行，賣主押手後四行。[9b*3*10]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xuân, chính nguyệt, chiếu phàm tạo chúc thư văn khế, hệ điền thổ yết tá trái tiền thư khế, chứng nhân áp thủ tiền tam hàng, mại chủ áp thủ hậu tứ hàng.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 〇 納兄懷王柳妻順天公主李氏為順天皇后，降昭聖為公主。[9b*5*4]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 〇 Nạp huynh Hoài vương Liễu thê Thuận Thiên công chúa Lý thị vi Thuận Thiên Hoàng hậu, giáng Chiêu Thánh vi công chúa.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 時，昭聖無子，而順天懷娠國康三月陳守度，與天極公主𡧸謀於帝曰：「宜冒取之，以賴其後。」故有是命。[9b*6*8]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thời, Chiêu Thánh vô tử, nhi Thuận Thiên hoài thần Quốc Khang tam nguyệt, Trần Thủ Độ dữ Thiên Cực công chúa mật mưu ư đế viết: “Nghi mạo thủ chi, dĩ lại kì hậu”. Cố hữu thị mệnh.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 柳於是聚眾，下大江作亂。[9b*8*9]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Liễu ư thị tụ chúng, hạ Đại giang tác loạn.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 帝内不自安，夜出城，就安子山孚雲國師（師太宗故交也）居 …… [9b*8*19]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đế nội bất tự an, dạ xuất thành, tựu Yên Tử sơn Phù Vân quốc sư (sư Thái Tông cố giao dã) cư …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [9a] Bính Thân, [Thiên Ứng Chính Bình] năm thứ 5 [1236], (Tống Đoan Bình năm thứ 3).

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mùa xuân, tháng giêng, định lệ cấp lương bổng cho các quan văn võ trong ngoài và các quan ở cung điện, lăng miếu, chia tiền thuế, ban cấp theo thứ bậc.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tháng 2, định quan hàm cho các đại thần.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Phàm người tôn thất vào chính phủ, hoặc là Thái sư, Thái phó, Thái bảo, Thái úy, hoặc là Tư đồ, Tả Hữu tướng quốc, đều kiêm hàm Kiểm hiệu đặc tiến nghi đồng tam ty bình chương sự¹.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa hạ, tháng 6, nước to, vỡ tràn vào cung Lệ Thiên.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Bấy giờ Hiển Hoàng [Trần] Liễu làm tri Thánh Từ cung, nhân nước to, đi thuyền vào chầu, thấy người phi cũ của triều Lý liền cưỡng dâm ở cung Lệ Thiên. Đình thân hặc tâu, vì thế mới đổi tên cung Thưởng Xuân, giáng Hiển Hoàng làm Hoài Vương.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Mùa thu, tháng 8, chọn các nho sinh đã thi đỗ vào chầu, sau làm định lệ.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa đông, tháng 10, cho Phạm Ứng Thần làm Thượng thư tri Quốc tử viện, đưa con em văn thần và tụng thần vào học.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 [9b] Gia phong Hưng Nhân Vương Phùng Tá Chu làm Đại Vương; Quan nội hầu Phạm Kính Ân làm Thái úy, ban cho mũ áo đại vương.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đinh Dậu, [Thiên Ứng Chính Bình] năm thứ 6 [1237], (Tống Gia Hy năm thứ 1).

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Mùa xuân, tháng giêng, xuống rằng: khi làm giấy tờ về chúc thư, văn khế ruộng đất và vay mượn tiền bạc thì người làm chứng in tay ở 3 dòng trước, người bán in tay ở 4 dòng sau.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Lập công chúa Thuận Thiên họ Lý, là vợ của Hoài Vương Liễu, anh vua, làm hoàng hậu Thuận Thiên. Giáng Chiêu Thánh làm công chúa.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Bấy giờ Chiêu Thánh không có con mà Thuận Thiên đã có mang Quốc Khang 3 tháng. Trần Thủ Độ và công chúa Thiên Cực bàn kín với vua là nên mạo nhận lấy để làm chỗ dựa về sau, cho nên có lệnh ấy. Vì thế, Liễu họp quân ra sông Cái làm loạn.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Vua trong lòng áy náy, ban đêm, ra khỏi kinh thành đến chỗ quốc sư Phù Vân (quốc sư là bạn cũ của Thái Tông) trên núi Yên Tử rồi ở lại đó².

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Nghi đồng tam ty: nghĩa là nghi thức ngang với nghi thức của tam ty hay tam công. Bình chương sự: nghĩa là xếp đặt cho tốt đẹp, chỉ chức tể tướng. Đồng bình chương sự: nghĩa là ngang với tể tướng.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 Theo Thiền Tông chỉ nam tự trong Khóa hư lục thì Trần Thái Tông trốn khỏi kinh thành vào đêm mồng 3 tháng 4 năm Bính Thân (1236) và lên đến đỉnh Yên Tử vào ngày mồng 6 tháng 4 năm ấy. Như vậy là Toàn thư chép sự việc này muộn hơn một năm.