Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Hoàng Đế [BK5, 26a26b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 蔑如也。[26a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … miệt như dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 是知，天之生靈慈乃所以啓陳跡，似𡍼山興夏，而德則非也。[26a*1*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thị tri, thiên chi sinh Linh Từ nãi sở dĩ khải Trần tích, tự Đồ Sơn hưng Hạ, nhi đức tắc phi dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 天之變道，有如此者，微哉！[26a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thiên chi biến đạo, hữu như thử giả, vi tai!

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇夏，六月，以阮介勳為大行遣尚書左輔，黎輔陳為水軍大将軍。[26a*3*2]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 〇 Hạ, lục nguyệt, dĩ Nguyễn Giới Huân vi Đại hành khiển Thượng thư tả phụ, Lê Phụ Trần vi Thủy quân Đại tướng quân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 〇秋，七月，拜謁山陵。[26a*4*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 〇 Thu, thất nguyệt, bái yết sơn lăng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 置山陵官，及封先帝宫嬪以奉祀。[26a*4*15]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Trí sơn lăng quan, cập phong tiên đế cung tần dĩ phụng tự.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇九月，以誕日為興天節。[26a*5*10]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 〇 Cửu nguyệt, dĩ đản nhật vi Hưng Thiên tiết .

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 冬，十月，四日，上皇御北宫（即聖慈宫），百官朝賀。[26a*6*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đông, thập nguyệt, tứ nhật, Thượng hoàng ngự Bắc cung (tức Thánh Từ cung), bách quan triều hạ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 庚申，三年（宋景定元年，元世祖忽必烈中綂元年）。[26a*7*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Canh Thân, tam niên (Tống Cảnh Định nguyên niên, Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt Trung Thống nguyên niên).

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 春，三月，戊辰，朔，日食。二十五日，日重暈，内經黄色。[26a*7*20]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Xuân, tam nguyệt, Mậu Thìn, sóc, nhật thực. Nhị thập ngũ nhật, nhật trùng vựng, nội kinh hoàng sắc.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 辛酉，四年（宋景定二年，元中綂二年）。[26a*9*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Tân Dậu tứ niên (Tống Cảnh Định nhị niên, Nguyên Trung Thống nhị niên).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 春，正月，選諸路丁壮為兵。[26a*9*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Xuân, chính nguyệt, tuyển chư lộ đinh tráng vi binh.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 餘𠑽各省院局色役，及各府路縣選鋒隊。[26b*1*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Dư xung các tỉnh viện cục sắc dịch, cập các phủ lộ huyện tuyển phong đội.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 〇試吏員以書筭，中者𠑽内令史、掾吏、太醫、太祝，各司考試精通本藝者除本職。[26b*1*18]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 〇 Thí lại viên dĩ thư toán, trúng giả xung Nội lệnh sử, Duyên lại, Thái y, Thái chúc, các ti khảo thí tinh thông bản nghệ giả trừ bản chức.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 〇夏，六月，元遣禮步郎中孟甲、員外郎李文俊齎書來諭。[26b*3*11]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 〇 Hạ, lục nguyệt, Nguyên khiến Lễ bộ lang trung Mạnh Giáp, Viên ngoại lang Lý Văn Tuấn tê thư lai dụ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 （其畧曰：安南官僚士󰱃，凣衣冠禮樂風俗百事，一依本國舊例，不須更改。况髙麗國北遣使來請，已下詔悉例此例。除戒雲南边将，不得𢫔興兵甲，侵撂疆埸，撓乱人民。宴尔國官僚士庶?，各宜安治如故。）[26b*4*13]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 (Kì lược viết: An Nam quan liêu sĩ thứ, phàm y quan lễ lạc phong tục bách sự, nhất y bản quốc cựu lệ, bất tu canh cải. Huống Cao Ly quốc Bắc khiến sứ lai thỉnh, dĩ hạ chiếu tất lệ thử lệ. Trừ giới Vân Nam biên tướng, bất đắc chen hưng binh giáp, xâm lược cương dịch, nhiễu loạn nhân dân. Yến nhĩ quốc quan liêu sĩ thứ, các nghi an trị như cố).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 孟甲等于聖慈宫，遣通侍大夫陳奉公、諸衛寄班阮琛、貟外郎阮演齎書如元通好。[26b*8*8]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mạnh Giáp đẳng vu Thánh Từ cung, khiến Thông thị đại phu Trần Phụng Công, Chư vệ ký ban Nguyễn Thám, Viên ngoại lang Nguyễn Diễn tê thư như Nguyên thông hảo.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 元封帝為安南國王，賜以西錦三、金熟錦六。[26b*9*7]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Nguyên phong đế vi An Nam quốc vương, tứ dĩ tây cẩm tam, kim thục cẩm lục.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 〇以昭明大王光啓為太尉時帝兄。時，帝兄 …… [26b*9*17] 

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 〇 Dĩ Chiêu Minh Đại vương Quang Khải vi Thái úy. Thời, đế huynh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 … [26a] không được bằng. Thế mới biết trời sinh Linh Từ là để mở nghiệp nhà Trần. Việc thì giống như Đồ Sơn dấy nhà Hạ¹, mà đức thì không giống. Đạo biến của trời như thế đấy, huyền vi thay!

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa hạ, tháng 6, cho Nguyên Giới Huân làm Đại hành khiển, Thượng thư tả phụ, Lê Phụ Trần làm Thủy quân đại tướng quân.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Mùa thu, tháng 7, bái yết sơn lăng. Đặt quan sơn lăng và phong cung tần của tiên đế để thờ phụng.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tháng 9, lấy ngày sinh làm tiết Hưng Thiên.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Mùa đông, thánng 10, ngày mồng 4, Thượng hoàng ngự Bắc cung (tức cung Thánh Từ), các quan đến chầu mừng.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Canh Thân, [Thiệu Long] năm thứ 3 [1260], (Tống Cảnh Định năm thứ 1, Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt² Trung Thống năm thứ 1).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa xuân, tháng 3, ngày mồng 1 Mậu Thìn, nhật thực.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Ngày 25, mặt trời có hai quầng, quầng bên trong có sắc vàng.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Tân Dậu, [Thiệu Long] năm thứ 4 [1261], (Tống Cảnh Định năm thứ 2, Nguyên Trung Tống năm thứ 2).

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa xuân, tháng 2, chọn đinh tráng các lộ làm lính [26b] còn thì sung làm sắc dịch các sảnh, viện, cục và đội tuyển phong các phủ, lộ, huyện.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Thi lại viên bằng viết chử và làm tính. Người đỗ sung làm duyên lại nội lệnh sử. Các ty thái y, thái chúc, khảo thi những người tinh thông nghề mình để bổ các chức.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa hạ, tháng 6, nhà Nguyễn sai Lễ bộ lang trung Mạnh Giáp, Viên ngoại lang Lý Văn Tuấn, đưa thư sang dụ.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 (Thư đại lược nói: Quan liêu sĩ thứ An Nam, phàm các việc mũ áo, lễ nhạc, phong tục đều căn cứ theo lệ cũ của nước mình, không phải thay đổi. Huống chi, nước Cao Ly mới rồi sai sứ sang xem, đã xuống chiếu cho hết thảy đều theo lệ ấy. Ngoài ra đã răn bảo biên tướng ở Vân Nam không được tự tiện đem quân lấn cướp nơi cương giới, quấy nhiễu nhân dân. Quan liêu sĩ thứ nước ngươi hãy yên ổn làm ăn như cũ)³.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Đãi yến bọn Mạng Giáp ở cung Thánh Từ.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Sai Thông thị đại phu Trần Phụng Công, Chư vệ ký ban Nguyễn Thám, Viên ngoại lang Nguyễn Diễn mang thư sang Nguyên thông hiếu.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Nhà Nguyên phong vua làm An Nam Quốc Vương, ban cho 3 tấm gấm tây, 6 tấm gấm kim thục.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Cho Chiêu Minh Đại Vương Quang Khải làm Thái úy. Bấy giờ, anh vua …

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 1 Theo truyền thuyết Trung Quốc, Đại Vũ thay Cổn trị thủy, đến Đồ Sơn, gặp người con gái biến thành con cáo trắng 9 đuôi, Vũ lấy người đó. Người con gái Đồ Sơn đã giúp Vũ hoàn thành công việc trị thủy. Sau Vũ được vua Thuấn truyền ngôi, trở thành ông vua đầu tiên của nhà Hạ.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 2 Tên Mông Cổ là Khu-bi-lai (Qubilai), thư tịch Trung Quốc phiên âm là Hốt Tất Liệt hay Hốt Tất Lai. Hốt Tất Liệt lên ngôi năm 1260, miếu hiệu là Nguyên Thế Tổ, niên hiệu là Trung Thống.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 3 Đây là nội dung tóm tắt tờ chiếu thư của Hốt Tất Liệt. Nguyên văm xem An Nam chí lược, quyển 2, phần Đại Nguyên chiếu thế.