Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Hoàng Đế [BK5, 30a30b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 來貢。[30a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … lai cống.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 〇三月，改京師評泊司曰大安撫使。[30a*1*4]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇 Tam nguyệt, cải Kinh sư Bình bạc ti viết Đại An phủ sứ.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 𥘉制安撫使，歷任各路，满考則入為天長安撫使，又餘考則餘帶審刑院事，水得為京師安撫使。[30a*1*17]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Sơ chế An Phủ sứ, lịch nhiệm các lộ, mãn khảo tắc nhập vi Thiên Trường An phủ sứ, hựu dư khảo tắc dư đái thẩm hình viện sự, thủy đắc vi Kinh sư An phủ sứ.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 〇秋，七月，大水，决機舍坊。[30a*3*17]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 〇 Thu, thất nguyệt, đại thủy, quyết Cơ Xá phường.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 人畜多溺死。[30a*4*7]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Nhân súc đa nịch tử.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 大赦。[30a*4*12]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Đại xá.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇皇子德曄生。[30a*4*15]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 〇 Hoàng tử Đức Diệp sinh.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 丙寅，九年（宋󰦭淳二年，元至元三年）。[30a*5*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Bính Dần, cửu niên (Tống Hàm Thuần nhị niên, Nguyên Chí Nguyên tam niên).

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 春，正月，占城使臣布星、布弘、布突來貢。[30a*5*15]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Xuân, chính nguyệt, Chiêm Thành sứ thần Bố Tinh, Bố Hoằng, Bố Đột lai cống.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇二月，元遣耨剌丁來吿曰：「吾昔遣使通好，執事迷而不反。[30a*6*7]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇 Nhị nguyệt, Nguyên khiến Nậu Lạt Đinh lai cáo viết: “Ngô tích khiến sứ thông hảo, chấp sự mê nhi bất phản.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 我是以有徃年之師。」[30a*7*10]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Ngã thị dĩ hữu vãng niên chi sư”.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 帝遣楊安養、武桓如元報聘。[30a*7*18]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đế khiến Dương An Dưỡng, Võ Hoàn như Nguyên báo sính.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 〇三月，大比取士。[30a*8*11]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 〇 Tam nguyệt, đại tỉ thủ sĩ.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 賜京状元陳固、寨状元白遼、榜眼（缺姓名）探花郎夏儀、太學 [30a*8*17] 生四十七名出身有差。[30b*1*1]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Tứ Kinh trạng nguyên Trần Cố, Trại trạng nguyên Bạch Liêu, bảng nhãn (khuyết tính danh) thám hoa lang Hạ Nghi, thái học sinh tứ thập thất danh xuất thân hữu sai.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 遼乂安人，性明敏強記，讀書千行俱下。[30b*1*10]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Liêu Nghệ An nhân, tính minh mẫn cường kí, độc thư thiên hàng cụ hạ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 時，上相光啓𬋩乂安，遼為門客，竟不仕。[30b*2*6]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Thời, Thượng tướng Quang Khải quản Nghệ An, Liêu vi môn khách, cánh bất sĩ.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 〇二月，東海路水軍廵邉，至烏雷山，因知元來侵之期。[30b*3*3]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇 Nhị nguyệt, Đông Hải lộ thủy quân tuần biên, chí Ô Lôi sơn, nhân tri Nguyên lai xâm chi kì.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇冬，十月，詔土侯、公主、駙馬、帝姬召集漂散無産人為奴婢，開墾荒閑田，立為田庄。[30b*4*5]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 〇 Đông, thập nguyệt, chiếu thổ hầu, công chúa, phò mã, đế cơ triệu tập phiêu tán vô sản nhân vi nô tì, khai khẩn hoang nhàn điền, lập vi điền trang.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 王侯有庄貫自此始。[30b*5*17]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Vương hầu hữu trang quán tự thử thủy.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 丁卯，十年（宋󰦭淳三年，元至元四年）。[30b*7*1]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Đinh Mão, thập niên (Tống Hàm Thuần tam niên, Nguyên Chí Nguyên tứ niên).

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 春，二月，占城來貢。[30b*7*15]

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Xuân, nhị nguyệt, Chiêm Thành lai cống.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 〇三月，定皇宗王侯公主正派玉牒封𦹥，號金枝玉葉，三世孫得封侯郡王，四世孫賜爵明自，五世孫上品 …… [30b*7*23]

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 〇 Tam nguyệt, định hoàng tông vương hầu công chúa chính phái ngọc điệp phong ấm, hiệu kim chi ngọc diệp, tam thế tôn đắc phong hầu quận vương, tứ thế tôn tứ tước minh tự, ngũ thế tôn thượng phẩm, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 … [30a] sang cống.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Tháng 3, đổi Bình bạc ty ở Kinh sư làm Đại an phủ sứ.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Theo chế độ trước, An phủ sứ qua trị nhậm các lộ, đủ lệ khảo duyệt thì vào làm An phủ sứ phủ Thiên Trường, lại đủ lệ khảo duyệt nữa thì bổ làm việc ở Thẩm hình viện, rồi mới được làm An phủ sứ Kinh sư.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa thu, tháng 7, nước to, vỡ ở phường Cơ Xá. Người và súc vật bị chết đuối nhiều.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Đại xá.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Hoàng tử Đức Việp sinh.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Bính Dần, [Thiệu Long] năm thứ 9 [1266], (Tống Hàm Thuần năm thứ 2, Nguyên Chí Nguyên năm thứ 3).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa xuân, tháng giêng, sứ thần Chiêm Thành là Bố Tin, Bố Hoằng, Bố Đột đến cống.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Tháng 2, nhà Nguyên sai Nậu Lạt Đinh¹ sang bảo:

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 “Trước kia, ta đã sai sứ sang thông hiếu, kẻ thừa hành u mê không cho sứ trở về² do đó ta mới có việc dụng binh năm trước³”.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Vua sai Dương An Dưỡng và Vũ Hoàn sang Nguyên đáp lễ.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tháng 3, mở khoa thi chọn học trò, Ban đỗ kinh trạng nguyên Trần Cố, trại trạng nguyên Bạch Liêu; bảng nhãn (khuyết tên họ); thám hoa lang Hạ Nghi; [30b] 47 người, xuất thân theo thứ bậc khác nhau.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Liêu người Nghệ An, tính thông minh nhớ lâu, đọc sách ngàn dòng một mạch. Bấy giờ, thượng tướng Quang Khải coi Nghệ An, Liêu làm môn khách mà không làm quan.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tháng 2, thuỷ quân lộ Đông Hải đi tuần biên giới đến núi Ô Lôi do đó biết được kỳ hạn quân Nguyên sang xâm lược.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Mùa đông, tháng 10, xuống chiếu cho vương hầu, công chúa, phò mã, cung tần chiêu tập dân phiêu tán không có sản nghiệp làm nô tỳ để khai khẩn ruộng bỏ hoang, lập thành điền trang. Vương hầu có trang thực bắt đầu từ đấy.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Đinh Mão, [Thiệu Long] năm thứ 10 [1267], (Tống Hàm Thuần năm thứ 3, Nguyên Chí Nguyên năm thứ 4).

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Mùa xuân, tháng 2, Chiêm Thành sang cống.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Tháng 3, định ngọc diệp⁴ phái chính dòng họ vua của vương hầu, công chúa để phong ấm, gọi là “kim chi ngọc diệp”⁵. Cháu 3 đời được phong tước hầu hay quận vương, cháu 4 đời được ban tước minh tự, cháu 5 đời ban tước thượng phẩm, …

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 1 Nậu Lạt Đinh là phiên âm từ Nu-rát-Din (Nurad-Din), một tín đồ Hồi Giáo làm quan cho nhà Nguyên, Nguyên sử phiên âm là Nột Lạt Đinh.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 ^⇡ 2 Trước lần xâm lược Đại Việt năm 1258, nhà Nguyên sai sứ sang doạ nạt, yêu sách. Nhà Trần đã bắt giam bọn chúng.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 3 Chỉ lần tiến quân xâm lược Đại Việt năm 1258 của quân Nguyên do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 4 Phả hệ của Hoàng gia gọi là “ngọc diệp”.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 ^⇡ 5 Cành vàng lá ngọc, chỉ dòng dõi quyền quí. Ở đây là dòng dõi nhà vua.