Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Hoàng Đế [BK5, 31a31b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 爵依五服圖。[31a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tước y ngũ phục đồ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇夏，四月，選用儒生能文者，𠑽館閣省院。[31a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, tuyển dụng nho sinh năng văn giả, sung quán các sảnh viện.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 時，鄧繼為翰林院𭓇士，杜國佐為中書省中書令，皆文𭓇之士也。[31a*2*3]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thời, Đặng Kế vi Hàn lâm viện học sĩ, Đỗ Quốc Tá vi Trung thư sảnh trung thư lệnh, giai văn học chi sĩ dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 舊制，非内人不得為行遣，未嘗用文𭓇之士。[31a*3*9]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cựu chế, phi nội nhân bất đắc vi Hành khiển, vị thường dụng văn học chi sĩ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 文𭓇得柄用自此始。[31a*4*7]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Văn học đắc bính dụng tự thử thủy.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 〇五月，封弟益稷為昭國王。[31a*4*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 〇 Ngũ nguyệt, phong đệ Ích Tắc vi Chiêu Quốc vương.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 益稷上皇次子，聰明好𭓇，通經史六藝，文章冠世。[31a*5*7]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Ích Tắc Thượng hoàng thứ tử, thông minh hiếu học, thông kinh sử lục nghệ, văn chương quán thế.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 𨿽小技如蹴毬、圍碁，無不精諳。[31a*6*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tuy tiểu kĩ như xúc cầu, vi kì, vô bất tinh am.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 嘗開𭓇堂于第之右，集四方文士習𭓇，給以衣食，造就成才，如旁河莫挺之、洪州裴放等二十人，皆資用於世。[31a*6*19]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thường khai học đường vu đệ chi hữu, tập tứ phương văn sĩ tập học, cấp dĩ y thực, tạo tựu thành tài, như Bàng Hà Mạc Đĩnh Chi, Hồng Châu Bùi Phóng đẳng nhị thập nhân, giai tư dụng ư thế.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇秋，八月，詔定軍伍，軍三十都，都人十人，[31a*9*5] 選宗室通武藝明兵法者管之。[31b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 〇 Thu, bát nguyệt, chiếu định quân ngũ, quân tam thập đô, đô nhân thập nhân, tuyển tông thất thông võ nghệ minh binh pháp giả quản chi .

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 封弟日燏為昭文王。[31b*1*14]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Phong đệ Nhật Duật vi Chiêu Văn vương.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 〇楊安養等自元還，順齎元帝回答禮物。[31b*2*4]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 〇 Dương An Dưỡng đẳng tự Nguyên hoàn, thuận tê Nguyên đế hồi đáp lễ vật.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 壬辰，十一年（宋󰦭淳四年，元至元五年）。[31b*3*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhâm Thìn, thập nhất niên (Tống Hàm Thuần tứ niên, Nguyên Chí Nguyên ngũ niên).

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 春，正月，帝嘗謂宗室曰：「天下者，祖宗之天下，承祖宗之業者，當與宗室兄弟同享富貴，𨿽外以天下奉一人之尊，而内則與卿等骨肉同胞。憂則共憂，樂則共樂，卿等當以此語傳之子孫，使久勿忘，則宗社萬年之福也。」[31b*3*16]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Xuân, chính nguyệt, đế thường vị tông thất viết: “Thiên hạ giả, tổ tông chi thiên hạ, thừa tổ tông chi nghiệp giả, đương dữ tông thất huynh đệ đồng hưởng phú quý, tuy ngoại dĩ thiên hạ phụng nhất nhân chi tôn, nhi nội tắc dữ khanh đẳng cốt nhục đồng bào. Ưu tắc cộng ưu, lạc tắc cộng lạc, khanh đẳng đương dĩ thử ngữ truyền chi tử tôn, sử cửu vật vong, tắc tông xã vạn niên chi phúc dã”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 至是，詔宗室王侯，朝󰰾入殿内，及蘭亭與之飲食，或日暮不出，則設長󰥺大被連床同宿，以篤发愛之情。[31b*7*18]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Chí thị, chiếu tông thất vương hầu, triều bãi nhập điện nội, cập lan đình dữ chi ẩm thực, hoặc nhật mộ bất xuất, tắc thiết trường chẩm đại bị liên sàng đồng túc, dĩ đốc phát ái chi tình.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [31a] Tước phong theo ngũ phục đồ¹.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Mùa hạ, tháng tư, chọn dùng nho sinh hay chữ sung vào quán, các, sảnh, viện.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Bấy giờ Đặng Kế làm Hàn lâm viện học sĩ, Đỗ Quốc Tá làm trung thư sảnh trung thư lệnh, đều là nho sĩ văn học.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Theo chế độ cũ, không phải là nội nhân (hoạn quan) thì không được làm hành khiển, chưa bao giờ dùng nho sĩ văn học. Bắt đầu từ đây, nho sĩ văn học mới giữ được quyền bính.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Tháng 5, phong em là Ích Tắc làm Chiêu Quốc Vương.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Ích Tắc là con thứ của Thượng hoàng, thông minh hiếu học, thông hiểu lịch sử, lục nghệ, văn chương nhất đời. Dù nghề vặt như đá cầu, đánh cờ, không nghề ghì không thông thạo; từng mở học đường ở bên hữu phủ đệ, tập hợp văn sĩ bốn phươn gcho học tập, cấp cho ăn mặc, đào tạo thành tài như bọn Mạc Đỉnh Chi ở Bàng Hà, Bùi Phóng ở Hồng Châu v.v… gồm 20 người, đều được dùng cho đời.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa thu, tháng 8, xuống chiếu định quân ngũ, mỗi quân 30 đô, mỗi đô 80 người, [31b] chọn người tôn thất giỏi võ nghệ, tinh binh pháp để chỉ huy.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Phong em là Nhật Duật làm Chiêu Văn Vương.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Bọn Dương An Dưỡng từ nước Nguyên trở về, mang theo luôn lễ vật của vua Nguyên đáp lại².

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mậu Thìn, [Thiệu Long] năm thứ 11 [1269], (Tống Hàm Thuần năm thứ 4, Nguyên Chí Nguyên năm thứ 5).

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Mùa Xuân, tháng giêng, vua từng nói với tôn thất rằng:

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 “Thiên hạ là thiên hạ của tổ tông, người nối nghiệp của tổ tông phải cùng hưởng phú quý với anh em trong họ. Tuy bên ngoài có một người ở ngôi tôn, được cả thiên hạ phụng sự, nhưng bên trong thì ta với các khanh là đồng bào ruột thịt. Lo thì cùng lo, vui thì cùng vui. Các khanh nên truyền những lời này cho con cháu để chúng đừng bao giờ quên, thì đó là phúc muôn năm của tông miếu xã tắc“.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Đến đây, xuống chiếu cho các vương hầu tôn thất, khi bãi triều thì vào trong điện và lan đình. Vua cùng ăn uống với họ. Hôm nào trời tối không về được thì xếp gối dài, trải chăn rộng, kê giường liền cùng ngủ với nhau để tỏ hết lòng yêu quý nhau.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 1 Tức là đồ dẫn về tang phục theo 5 bậc, ứng với quan hệ gần xa đối với người chết.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 2 Nguyên sử, q.209 chép việc này vào tháng 9 năm Chí Nguyên năm thứ 4 (1267).