Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [BK5, 46a46b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 其主也。[46a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … kì chủ dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 忠憤之心，彼自刺耳。[46a*1*4]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Trung phẫn chi tâm, bỉ tự thích nhĩ.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 國王不之知。[46a*1*12]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quốc vương bất chi tri.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 我是近臣，何事獨無？」乃攘其臂示之。[46a*1*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Ngã thị cận thần, hà sự độc vô?” Nãi nhưỡng kì tí thị chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 馬兒曰：「大軍遠來，尔國何不倒戈偕來相見，却乃拒命，螳臂當轍，将如之何？」[46a*2*12]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Mã Nhi viết: “Đại quân viễn lai, nhĩ quốc hà bất đảo qua giai lai tương kiến, khước nãi cự mệnh, đường tí đương triệt, tương như chi hà?”

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 克終曰：「賢将不𨂻韓信平燕之策，駐軍界首先達信書如不通好是其過也。[46a*4*3] 今乃相逼，所謂獸󰠃則摶，鳥󰠃則󰂉，况於人乎？」[46a*5*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Khắc Chung viết: “Hiền tướng bất thao Hàn Tín bình Yên chi sách, trú quân giới thủ, tiên đạt tín thư, như bất thông hảo, thị kì quá dã. Kim nãi tương bức, sở vị thú cùng tắc đoàn, điểu cùng tắc chác, huống ư nhân hồ?”

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 馬兒曰：「大軍假道以征占城。[46a*6*12]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Mã Nhi viết: Đại quân giả đạo dĩ chinh Chiêm Thành.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 國王若來相見，則境内晏然，秋毫無犯。[46a*7*4]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quốc vương nhược lai tương kiến, tắc cảnh nội yến nhiên, thu hào vô phạm.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 苟或執迷，則󰟸刻之間，山川将為平地，君臣将為腐草矣。」[46a*7*19]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Câu hoặc chấp mê, tắc khoảnh khắc chi gian, sơn xuyên tương vi bình địa, quân thần tương vi hủ thảo hĩ”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 克終既回，馬而謂諸将曰：「此人當威制之際，[46a*9*3] 辝氣自若，不卑主為跖，不諂我為堯。[46b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Khắc Chung ký hồi, Mã Nhi vị chư tướng viết: “Thử nhân đương uy chế chi tế, từ khí tự nhược, bất ti chủ vi Chích, bất siểm ngã vi Nghiêu.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 但曰『家犬吠人』，善於應對。[46b*1*15]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Đản viết “gia khuyển phệ nhân”, thiện ư ứng đối.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 可謂不辱君命。[46b*2*6]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Khả vị bất nhục quân mệnh.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 彼國有人，未易圖也。」[46b*2*12]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Bỉ quốc hữu nhân, vị dị đồ dã”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 使人追之，不及。[46b*3*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Sử nhân truy chi, bất cập.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 〇十三日，卯時，克終自元軍回。[46b*3*8]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 〇 Thập tam nhật, Mão thời, Khắc Chung tự Nguyên quân hồi.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 賊躡至，與官軍相敵敵。[46b*3*19]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tặc niếp chí, dữ quan quân tương địch .

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 二十八日，興道王議請上相太師光󰧉禦唆都元帥軍于乂安二。[46b*4*9]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Nhị thập bát nhật, Hưng Đạo vương nghị thỉnh Thượng tướng Thái sư Quang Khải ngự Toa Đô nguyên soái quân vu Nghệ An .

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 二月，甲辰，朔，靖國大王國康庶子上位彰憲侯鍵及僚属黎崱（土力切）等挈家降元。[46b*5*15]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Nhị nguyệt, Giáp Thìn, sóc, Tịnh Quốc Đại vương Quốc Khang thứ tử Thượng vị Chương Hiến hầu Kiện cập liêu thuộc Lê Trắc (thổ lực thiết) đẳng khiết gia hàng Nguyên.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 唆都送鍵等㱕燕京。[46b*7*10]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Toa Đô tống Kiện đẳng quy Yên Kinh.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 諒江土豪阮世祿、阮領等攻之于麻六寨。[46b*7*18]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Lạng Giang thổ hào Nguyễn Thế Lộc, Nguyễn Lĩnh đẳng công chi vu Ma Lục trại.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 興道家奴阮地爐射鍵殺之。崱把鍵屍上馬，宵遁馳數十里，至丘温 …… [46b*8*13]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Hưng Đạo gia nô Nguyễn Địa Lô xạ Kiện sát chi. Trắc bả Kiện thi thượng mã, tiêu độn trì số thập lí, chí Khâu Ôn …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 … [46a] tại chủ nó. Vì lòng trung phẫn mà họ tự thích chữ thôi, Quốc Vương tôi không biết việc đó. Tôi là cận thần, tại sao lại không có?”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Nói rồi giơ cánh tay cho xem. Ô Mã Nhi nói:

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 “Đại quân từ xa tới, nước ngươi sao không quay giáo đến hội kiến, lại còn chống lệnh. Càng bọ ngựa cản bánh xe liệu sẽ ra sao?”.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Khắc Chung nói:

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 “Hiền tướng không theo cái phương sách Hàn Tín bình nước Yên¹, đóng quân ở đầu biên giới, đưa thư tin trước, nếu không thông hiếu thì mới là có lỗi. Nay lại bức nhau, người ta nói thú cùng thì chống lại, chim cùng thì mổ lại, huống chi là người”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Ô Mã Nhi nói:

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 “Đại quân mượn đường để đi đánh Chiêm Thành, Quốc Vương ngươi nếu đến hội kiến thì trong cõi yên ổn, không bị xâm phạm mảy may. Nếu cứ chấp nê thì trong khoảnh khắc núi sông sẽ thành đất bằng, vua tôi sẽ thành cỏ nát”.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Khắc Chung về rồi, Ô Mã Nhi bảo các tướng rằng:

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 “Người này ở vào lúc bị uy hiếp [46b] mà lời lẽ tự nhiên, không hạ chủ nó xuống là Chích², không nịnh ta lên là Nghiêu³, mà chỉ nói “Chó nhà cắn người”, giỏi ứng đối. Có thể nói là không nhục mệnh vua. Nước nó còn có người giỏi, chưa dễ mưu tính được”.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Sai người đuổi theo Khắc Chung nhưng không kịp.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Ngày 13, giờ Mão, Khắc Chung từ chỗ quân Nguyên trở về. Giặc đuổi đến, đánh nhau với quan quân.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Ngày 28, Hưng Đạo Vương bàn xin Thượng tướng thái sư Quang Khải chặn đánh cánh quân của Nguyên soái Toa Đô ở Nghệ An⁴.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tháng 2, ngày Giáp Thìn mồng 1, con thứ của Tĩnh Quốc Đại Vương Quốc Khang là thượng vị Chương Hiến hầu [Trần] Kiện và liêu thuộc là bọn Lê Trắc đem cả quân đầu hàng quân Nguyên⁵.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Toa Đô sai đưa bọn Kiện về Yên Kinh⁶. Thổ hào Lạng Giang⁷ là bọn Nguyễn Thế Lộc, Nguyễn Lĩnh, tập kích ở trại Ma Lục⁸. Gia nô của Hưng Đạo Vương là Nguyễn Địa Lô bắn chết Kiện. Trắc đưa xác Kiện lên ngựa, trốn đi đêm, chạy được vài chục dặm, tới Khâu Ôn …

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 1 Hàn Tín: là tướng của Hán Cao Tổ, muốn đánh nước Yên, theo kế của Lý Tả Xa viết thư dụ trước, quả nhiên nước Yên đầu hàng.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 2 Chích: Là một tên cướp sừng sỏ trong truyền thuyết Trung Quốc.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 3 Nghiêu: Là vị hoàng đế lý tưởng trong truyền thuyết Trung Quốc.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 ^⇡ 4 Cánh quân do Toa Đô chỉ huy, được lệnh từ Chiêm Thành, đánh chiếm các châu lộ phía nam của ta, rối tiến ra bắc, phối hợp với các đạo quân của Thoát Hoan bao vây tiêu diệt vua tôi và quân đội nhà Trần.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 ^⇡ 5 Trần Kiện vốn có hiềm khích với hoàng tử Đức Việp. Khi giặc Nguyên sang, Kiện được lệnh đóng giữ Thanh Hóa, Toa Đô tiến ra Thanh Hóa, Kiện đem bọn liêu thuộc đầu hàng giặc.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 ^⇡ 6 Yên Kinh: tức kinh đô nhà Nguyên.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 ^⇡ 7 Lạng Giang: tức Lạng Sơn ngày nay.

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 8 Trại Ma Lục: Ở Chi Lăng thuộc châu Lạng Giang thời đó, nay là tỉnh Lạng Sơn.