Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [BK5, 56a56b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 是也。[56a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thị dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝使人臣交好，共成王事。[56a*1*3]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế sử nhân thần giao hảo, cộng thành vương sự.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 陳家忠厚如此可見。[56a*1*13]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Trần gia trung hậu như thử khả kiến.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 然以宦官不識字為行遣，亦非也。[56a*2*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Nhiên dĩ hoạn quan bất thức tự vi Hành khiển, diệc phi dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 秋，九月，興道王夫人元慈國母陳氏薨。[56a*3*2]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thu, cửu nguyệt, Hưng Đạo vương phu nhân Nguyên Từ Quốc mẫu Trần thị hoăng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 （即天城公主也。）[56a*3*17]）

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 (Tức Thiên Thành công chúa dã).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 冬，十月，遣杜天覰如元。[56a*4*2]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đông, thập nguyệt, khiến Đỗ Thiên Thứ như Nguyên.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 （天覰克終弟。）杜克終使元軍有功，至是薦弟天覰，帝從之。[56a*4*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 (Thiên Thứ Khắc Chung đệ). Đỗ Khắc Chung sử nguyên quân hữu công, chí thị tiến đệ Thiên Thứ, đế tòng chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 己丑，五年（元至元二十六年）。[56a*6*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Kỉ Sửu, ngũ niên (Nguyên Chí Nguyên nhị thập lục niên).

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 春，二月，遣内書家黄佐寸送烏馬兒等還國，用興道王計，以善水者克船夫，夜鑽船沉水。[56a*6*12]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Xuân, nhị nguyệt, khiến Nội thư gia Hoàng Tá Thốn tống Ô Mã Nhi đẳng hoàn quốc, dụng Hưng Đạo vương kế, dĩ thiện thủy giả khắc thuyền phu, dạ toản thuyền trầm thủy.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 烏馬兒等溺死。[56a*8*5]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ô Mã Nhi đẳng nịch tử.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 史臣吳士連曰：信者國之寶，而服人之深，王政 [56a*9*1] 之本也。[56b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Tín giả quốc chi bảo, nhi phục nhân chi thâm, vương chính chi bản dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 興道王以覇術，欲成功於一時，而不知七信於萬世。[56b*1*4]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hưng Đạo vương dĩ bá thuật, dục thành công ư nhất thời, nhi bất tri thất tín ư vạn thế.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 既云送還國，又用計以殺之，詭譎甚矣。[56b*2*6]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kí vân tống hoàn quốc, hựu dụng kế dĩ sát chi, ngụy quyệt thậm hĩ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 我大越太祖髙皇帝戡亂之時，欲放明人還國。[56b*3*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Ngã Đại Việt Thái Tổ Cao Hoàng Đế kham loạn chi thời, dục phóng Minh nhân hoàn quốc.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 僞官有為明人援興道王鑽船事阻其㱕心者，而帝之信孚及獴魚，明人卒信從不疑。[56b*4*3]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Ngụy quan hữu vi Minh nhân viện Hưng Đạo vương toản thuyền sự trở kì quy tâm giả, nhi đế chi tín phù cập muông ngư, Minh nhân tốt tín tòng bất nghi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 此服人之深而為王政之本也。[56b*5*18]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thử phục nhân chi thâm nhi vi vương chính chi bản dã.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 𡸈曰小補云乎哉！[56b*6*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Há viết tiểu bổ vân hồ tai!

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 〇三月，朔，日食。[56b*7*2]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 〇 Tam nguyệt, sóc, nhật thực.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 〇夏，四月，定平元之功。[56b*7*8]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, định bình Nguyên chi công.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 進封興道王為大王，興武王為開國公，興讓王為節度使，有大功者賜國姓。[56b*7*16]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tiến phong Hưng Đạo vương vi Đại vương, Hưng Vũ vương vi Khai Quốc công, Hưng Nhượng vương vi Tiết độ sứ, hữu đại công giả tứ quốc tính.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 克終預焉，仍授大行遣。[56b*9*7]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Khắc Chung dự yên, những thụ Đại hành khiển.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 杜行止封 …… [56b*9*16]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Đỗ Hành chỉ phong …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [56a] là vậy. Vua bảo bề tôi giao hảo với nhau là để cùng nhau làm tốt việc của nhà vua. Nhà Trần trung hậu như thế [qua việc này] có thể thấy được. Nhưng lấy hoạn quan không biết chữ làm Hành khiển thì cũng không phải.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mù thu, tháng 9, phu nhân Hưng Đạo Vương Nguyên từ quốc mẫu Trần thị (tức công chúa Thiên Thành) mất.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa đông, tháng 10, sai Đỗ Thiên Hư¹ (Thiên Hư là em Khắc Chung) sang Nguyên. Đỗ Khắc Chung [trước đây] đi sứ sang Nguyên có công, đến nay, tiến cử em là Thiên Hư. Vua nghe theo.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Kỷ Sửu, Trùng Hưng năm thứ 5 [1289], (Nguyên Chí Nguyên năm thứ 26).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa xuân, tháng 2, sai Nội thư Hoàng Tá Thốn đưa bọn Ô Mã Nhi về nước, dùng kế của Hưng Đạo Vương, lấy người giỏi bơi lặn, sung làm phu thuyền, ban đêm dùi thuyền cho đắm, bọn Ô Mã Nhi đều chết đuối cả.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Chữ tín là vật báu của nước, mà làm cho người khác phục mình sâu sắc thì đó là gốc của vương chính. [56b] Hưng Đạo Vương dùng bá thuật¹, muốn được thành công trong một thời mà không biết làm như thế là đã thất tín với muôn đời. Đã nói là đưa về nước lại dùng mưu kế để giết đi, thì thực quỷ quyệt quá lắm. Thái Tổ Cao Hoàng Đế nước Đại Việt ta² đang khi dẹp loạn, định tha người Minh về nước. Bọn ngụy quan có kẻ viện dẫn cho người Minh nghe câu chuyện dùi thuyền của Hưng Đạo Vương khi trước nhằm ngăn cản ý muốn về nước của họ. Nhưng lòng tín thực của Thái Tổ thấu đến cả muông thú, nên rốt cuộc người Minh tin theo không ngờ vực. Thế mới là làm cho người khác phục mình sâu sắc và là cội gốc của vương chính. Đâu có thể nói [chữ tín] chỉ là chuyện nhỏ nhặt.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Tháng 3, ngày mồng 1, nhật thực.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Mùa hạ, tháng 4, định công dẹp giặc Nguyên.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Tiến phong Hưng Đạo Vương làm Đại Vương, Hưng Vũ Vương làm Khai Quốc công, Hưng Nhượng Vương làm Tiết độ sứ. Người nào có công lớn thì được ban quốc tính. Khắc Chung được dự trong số đó, lại được nhận chức Đại hành khiển. Đỗ Hành chỉ được phong …

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 1 Bá thuật: là những thủ đoạn xảo trá để đạt mục đích nhất thời, bất chấp nhân nghĩa. Đối lập với bá thuật là vương đạo, vương chính, nghĩa là đường lối chân chính, trọng nhân nghĩa, trọng tín lễ, làm cho người khác thực lòng tin phục.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 2 Chỉ Lê Lợi: Trong khi vây đánh thành Đông Quan, Lê Lợi nhiều lần viết thư dụ hàng bọn Vương Thông, hứa sẽ cho chúng an toàn về nước. Có lần Vương Thông định nghe theo, nhưng bọn ngụy quan Lương Nhữ Hốt dẫn việc Hưng Đạo Vương dùi thuyền giết tù binh, Vương Thông lại ngoan cố chống lại. Sau khi hai cánh viện binh thất bại, Vương Thông mới chịu đầu hàng.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là chữ 覰 Thứ.