Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 17a17b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 大饑。[17a*1*2]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Đại cơ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 壬寅，十年（元大德六年）。春，正月，以太尉德曄為統政太師，惠武大王國瑱為入内平章，昭文王日燏為太尉國公。[17a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhâm Dần, thập niên (Nguyên Đại Đức lục niên). Xuân, chính nguyệt, dĩ Thái úy Đức Việp vi Thống chính Thái sư, Huệ Võ Đại vương Quốc Chẩn vi Nhập nội Bình chương, Chiêu Văn vương Nhật Duật vi Thái úy Quốc công.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 舊制，新王入相，復稱國公；上侯入内庭，則加關内侯。[17a*4*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cựu chế, tân vương nhập tướng, phục xưng Quốc công; Thượng hầu nhập nội đình, tắc gia Quan nội hầu .

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 有逆臣名貶作亂，遣范五老討之，貶伏誅。拜五老為殿帥，賜虎符。[17a*5*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Hữu nghịch thần danh Biếm tác loạn, khiến Phạm Ngũ Lão thảo chi, Biếm phục tru. Bái Ngũ Lão vi Điện soái, tứ hổ phù.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 時有北方道士許宗道隨商舶來，居之安華江津。[17a*6*13]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thời, hữu Bắc phương đạo sĩ Hứa Tông Đạo tùy thương bách lai, cư chi An Hoa giang tân.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 符，水齋醮科、儀興行自此始。[17a*7*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Phù thủy trai tiếu, khoa nghi hưng hành tự thử thủy.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 癸卯，十一年（元大德十年）。春，正月，十五日，上皇居天長 [17a*9*1] 府，建無量法會於普明寺，施金銀錢帛賑給天下貧民，及授戒施經。[17b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Quý Mão, thập nhất niên (Nguyên Đại Đức thập niên). Xuân, chính nguyệt, thập ngũ nhật, Thượng hoàng cư Thiên Trường phủ, kiến Vô Lượng pháp hội ư Phổ Minh tự, thí kim ngân tiền bạch chẩn cấp thiên hạ bần dân, cập thụ giới thí kinh.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 二月，以都押衙上位昭懷侯現為入内輔國太保。[17b*2*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Nhị nguyệt, dĩ Đô áp nha Thượng vị Chiêu Hoài hầu Hiện vi Nhập nội phụ quốc thái bảo .

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 冬，十月，制王侯巾，長髮戴朝天巾，短髮戴包巾。[17b*3*10]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đông, thập nguyệt, chế vương hầu cân, trường phát đái triều thiên cân, đoản phát đái bao cân.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 以陳克終為入内大行遣（行遣加入内字，盖因李朝專用中官為之聖宗時，上相光啓𥘉拜入内太尉兼行遣御，有入内字，即奏曰：「臣自外庭入，故加入内字，行遣皆中官，何乃加入内，請去入字。」聖宗從之。自是，行遣御止曰内行遣。至是，上皇始以克終為行遣再加入内自如初，而行遣參用士人矣。）[17b*4*10]）

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Dĩ Trần Khắc Chung vi Nhập nội đại hành khiển (Hành khiển gia nhập nội tự, cái nhân Lý triều chuyên dụng trung quan vi chi. Thánh Tông thời, Thượng tướng Quang Khải sơ bái Nhập nội Thái úy kiêm Hành khiển ngự, hữu Nhập nội tự, tức tấu viết: “Thần tự ngoại đình nhập, cố gia Nhập nội tự, Hành khiển giai trung quan, hà nãi gia Nhập nội, thỉnh khứ Nhập tự”. Thánh Tông tòng chi. Tự thị, Hành khiển ngự chỉ viết Nội hành khiển. Chí thị, Thượng hoàng thủy dĩ Khắc Chung vi Hành khiển tái gia Nhập nội tự như sơ, nhi Hành khiển tham dụng sĩ nhân hĩ).

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 以段汝諧為參知政事。[17b*7*28]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Dĩ Đoàn Nhữ Hài vi Tham tri chính sự.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 𥘉，帝命汝諧使占城。[17b*8*5]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Sơ, Đế mệnh Nhữ Hài sứ Chiêm Thành.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 汝諧謁上皇於至靈山崇嚴寺，竟日不得見。[17b*8*13]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Nhữ Hài yết Thượng hoàng ư Chí Linh sơn Sùng Nghiêm tự, cánh nhật bất đắc kiến.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 有󰟸，法駕出遊。[17b*9*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hữu khoảnh, pháp giá xuất du.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 汝諧拜 …… [17b*9*17]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nhữ Hài vái …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 [17a] Đói to.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Nhâm Dần, [Hưng Long] năm thứ 10 [1302], (Nguyên Đại Đức năm thứ 6).

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Mùa xuân, tháng giêng, lấy Thái úy Đức Việp làm thống chính thái sư; Huệ Võ Đại Vương Quốc Chẩn làm Nhập nội bình chương; Chiêu Văn Vương Nhật Duật làm Thái úy quốc công.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Theo quy chế cũ: Tân vương¹ vào làm tể tướng thì gọi là Quốc công thượng hầu, nếu vào nội đình thì gia phong Quan nội hầu.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Có đứa nghịch thần tên là Biếm làm loạn. Sai Phạm Ngũ Lão đi đánh, Biếm bị giết. Phong Phạm Ngũ Lão làm Điện súy, ban cho hổ phù.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Bấy giờ có người đạo sĩ phương Bắc là Hứa Tông Đạo theo thuyền buôn sang ta, cho ở bến sông Yên Hoa². Phép phù thủy, đàn chay bắt đầu thịnh hành từ đó.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Quý Mão, [Hưng Long] năm thứ 1 [1303], (Nguyên Đại Đức năm thứ 7).

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Mùa xuân, tháng giêng, ngày 15, thượng hoàng ở phủ Thiên Trường, [17b] mở hội Vô lượng pháp ở chùa Phổ Minh, bố thí vàng bạc tiền lụa để chẩn cấp dân nghèo trong nước và giảng kinh Giới thí.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Tháng 2, lấy Đô áp nha thượng vị Chiêu Hoài hầu Hiện làm Nhập nội phụ quốc thái bảo.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa đông, tháng 10, quy định kiểu mũ của vương hầu: người tóc dài đội mũ triều thiên, người tóc ngắn đội mũ bao.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Lấy Trần Khắc Chung làm Nhập nội đại hành khiển.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 (Chức hành khiển mà có thêm 2 chữ “nhập nội” là theo triều Lý, chuyên dùng hoạn quan làm chức ấy. Thời Thánh Tông, thượng tướng Quang Khải khi mới được phong làm nhập nội thái úy, kiêm làm hành khiển còn có 2 chữ “nhập nội”, liền tâu rằng: “Thần từ bên ngoài vào, cho nên thêm hai chữ “nhập nội”, còn các hành khiển khác đều là hoạn quan, sao lại thêm chữ “nhập nội”, xin bỏ chữ “nhập nội”, Thánh Tông nghe theo. Từ đó, hàm hành khiển chỉ gọi là nội hành khiển. Đến đây, thượng hoàng mới lấy Khắc Chung làm hành khiển, lại thêm 2 chữ “nhập nội” như xưa và dùng cả sĩ phu làm hành khiển).

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Lấy Đoàn Nhữ Hài làm Tham tri chính sự.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Trước đây, vua sai Nhữ Hài đi sứ Chiêm Thành, Nhữ Hài xin yết kiến Thượng hoàng ở chùa Sùng Nghiêm núi Chí Linh, suốt ngày không được gặp. Một lát sau, pháp giá ra chơi, Nhữ Hài đến bái yết.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 ^⇡ 1 Bản dịch cũ chữa là “Thân vương”, có lẽ đúng hơn.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 2 Yên Hoa: nay là Yên Phụ ở Hà Nội. Thực ra không phải năm này (1302), đạo sĩ Hứa Tông Đạo mới đến Đại Việt. Theo bài minh trên chuông Thông Thánh Quán ở Bạch Hạc (Việt Trì), do chính Hứa Tông Đạo soạn năm Đại Khánh thứ 8 (1321), thì ông đã đến Đại Việt vào năm Bính Tý (1276). Ông là người hương Thái Bình, huyện Phúc Thanh, Phúc Châu, lộ Phúc Kiến.