Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Anh Tông Hoàng Đế [BK6, 26a26b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 宫塟龍興府㱕德陵，舍利藏卧雲庵寶㙮，廟號仁宗，謚曰法天崇道應世化民隆慈顯惠聖文神武元明睿孝皇帝。[26a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … cung táng Long Hưng phủ Quy Đức lăng, xá lợi tàng Ngọa Vân am bảo tháp, miếu hiệu Nhân Tông, thụy viết Pháp Thiên Sùng Đạo Ứng Thế Hoá Dân Long Từ Hiển Huệ Thánh Văn Thần Võ Nguyên Minh Duệ Hiếu Hoàng Đế.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 以欽慈保聖太皇太后祔玄宫。[26a*3*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Dĩ Khâm Từ Bảo Thánh Thái Hoàng Thái Hậu phụ huyền cung.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 先是，人宗殯宫權安延賢殿。[26a*3*19]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Tiên thị, Nhân Tông tấn cung quàn an Diên Hiền điện.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 将𭛁引，時刻已至，而官僚士庶填塞宫殿。[26a*4*11]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tương phát dẫn, thời khắc dĩ chí, nhi quan liêu sĩ thứ điền tái cung điện.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 宰相執鞭驅辟，竟不䏻開。[26a*5*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Tể tướng chấp tiên khu bích, cánh bất năng khai.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 帝召祗候正掌鄭重子曰：「梓宫将𭛁，而人眾填咽如此，奈何，爾其辟之。」[26a*5*18]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Đế triệu Chi hậu chánh chưởng Trịnh Trọng Tử viết: “Tử cung tương phát, nhi nhân chúng điền yết như thử, nại hà, nhĩ kì bích chi”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 仲子即就天墀，呼海口、虎翊（仲子所領軍）列坐墀中，使唱龍吟曲數聲，眾皆驚訝，相率徃官，宫殿遂竟，即奉引㱕德陵。[26a*7*7]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Trọng Tử tức tựu Thiên Trì, hô Hải khẩu, Hổ dực (Trọng Tử sở lĩnh quân) liệt tọa trì trung, sử xướng Long Ngâm khúc số thanh, chúng giai kinh nhã, tương suất vãng quan, cung điện toại cánh, tức phụng dẫn Quy Đức lăng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 仲子慮經途必有高 [26a*9*12] 下旋轉之勢，如肃靜無譁，則患在傾側，傳呼報吿，則嫌於宣，閙乃以行止縱横之語，編入龍吟曲，使人唱聲，相語吿焉。[26b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Trọng Tử lự kinh đồ tất hữu cao hạ toàn chuyển chi thế, như túc tĩnh vô hoa, tắc hoạn tại khuynh trắc, truyền hô báo cáo, tắc hiềm ư tuyên náo, nãi dĩ hành chỉ tung hoành chi ngữ, biên nhập Long Ngâm khúc, sử nhân xướng thanh, tương ngữ cáo yên.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 時人羙之其巧思，多𩔗此。帝呼為天家子，以其博通技藝，大小必給事，無不知也。[26b*3*8]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thời nhân mĩ chi kì xảo tư, đa loại thử. Đế hô vi thiên gia tử, dĩ kì bác thông kĩ nghệ, đại tiểu tất cấp sự, vô bất tri dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 （仲子多藝䏻，如馭生馬，不求善馭者指教，惟思所以防制跳踢蹄噄之患，而御術無不盡學。醫則不問醫師，但按方書察證脉，而用藥亦不誤，仍貯川芎於布袋，令家僮佩之，便襲人氣，不生虫󰔦。學象棊則畫秤勢棊子於承塵，坐視而熟慮焉，時稱善。其常請道士行安鎮法，道士就位，仲子皆行之，而髙公不一開口。天珍薨，候王皆徃弔，祝官行呼魄法，應諾人缺。仲子故問應諾人何在，即就隐處以諾，眾者揜口而笑。所謂巧思之多，皆此𩔗也。）[26b*5*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Trọng Tử đa nghệ năng, như ngự sinh mã, bất cầu thiện ngự giả chỉ giáo, duy tư sở dĩ phòng chế khiêu thích đề khiết chi hoạn, nhi ngự thuật vô bất tận học. Y tắc bất vấn y sư, đản án phương thư sát chứng mạch, nhi dụng dược diệc bất ngộ, nhưng trữ xuyên khung ư bố đại, lệnh gia đồng bội chi, tiện tập nhân khí, bất sinh trùng đố. Học tượng kì tắc họa xứng thế kì tử ư thừa trần, tọa thị nhi thục lự yên, thời xưng thiện. Kì thường thỉnh đạo sĩ hành an trấn pháp, đạo sĩ tựu vị, Trọng Tử giai hành chi, nhi cao công bất nhất khai khẩu. Thiên Trân hoăng, hầu vương giai vãng điếu, chúc quan hành hô phách pháp, ứng nặc nhân khuyết. Trọng Tử cố vấn ứng nặc nhân hà tại, tức tựu ẩn xứ dĩ nặc, chúng giả yểm khẩu nhi tiếu. Sở vị xảo tư chi đa, giai thử loại dã).

Dịch Quốc Ngữ

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 … [26a] về chôn ở lăng Quy Đức, phủ Long Hưng, xá lỵ thì cất ở bảo tháp am Ngọa Vân; miếu hiệu là Nhân Tông, tên thụy là Pháp Thiên Sùng Đạo Ứng Thế Hoá Dân Long Từ Hiển Hiệu Thánh Văn Thần Võ Nguyên Minh Duệ Hiếu Hoàng Đế. Đem Khâm Từ Bảo Thánh thái hoàng thái hậu hợp táng ở đấy.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Trước đó, linh cữu Nhân Tông tạm quàn ở điện Diên Hiền. Khi sắp đưa rước, đã đến giờ rồi mà quan lại và dân chúng còn đứng chật cả cung điện. Tể tướng cầm roi xua đuổi mà vẫn không giãn ra được. Vua cho gọi Chi hậu thánh chưởng Trịnh Trọng Tử tới bảo:

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 “Linh cữu sắp đưa rồi mà dân chúng đầy nghẽn như vậy thì làm thế nào? Ngươi hãy làm cho họ tránh ra”.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Trọng Tử lập tức đến thềm Thiên Trì, gọi quân Hải khẩu và quân Hổ dực (quân do Trọng Tử trông coi) đến ngồi thành hàng trước thềm, sai hát mấy câu điệu Long Ngâm. Mọi người đều kinh ngạc, kéo nhau đến xem, cung điện mới giãn người, bèn rước [linh cữu thượng hoàng] về lăng Quy Đức.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Trọng Tử lo dọc đường thế nào cũng có chỗ cao thấp quanh co, nếu nghiêm túc im lặng, thì sợ có sự nghiêng lệch, nếu truyền gọi bảo ban thì lại e ồn ào, bèn đem những lời dặn về cách đi đứng dàn hàng, phổ vào khúc hát Long Ngâm, sai người hát lên để bảo nhau. Người thời ấy rất ca ngợi ông. Ý tứ khéo léo của ông đại loại như vậy. Vua gọi ông là con nhà trời, vì ông hiểu khắp mọi nghề, lớn nhỏ đều thạo, không việc gì là không biết.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 [26b] (Trọng Tử nhiều tài nghệ, như cưỡi ngựa lạ không cần người giỏi cưỡi ngựa chỉ bảo, chỉ nghĩ cách phòng giữ cho ngựa khỏi lồng chạy đá cắn thôi, thế mà thuật cưỡi ngựa không có gì là không biết.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Học thuốc thì không cần hỏi thầy thuốc, cứ theo bài thuốc trong sách, xét chứng xem mạch rồi bốc thuốc, mà cũng không sai lầm. Lại đựng vị xuyên khung trong túi vải, cho gia đồng mang theo để lấy hơi người, không sinh mối mọt.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Học đánh cờ thì vẽ bàn cờ và quân cờ lên trần nhà, rồi ngồi nhìn và suy tính kỹ càng, người đương thời khen là giỏi cờ.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 [Trọng Tử] thường mời đạo sĩ làm phép trấn yểm, đạo sĩ vào chổ ngồi, nhưng mọi việc đều do Trọng Tử làm cả, mà đạo sĩ thì không phải nói một lời nào. Khi công chúa Thiên Trân mất, các vương hầu đều tới điếu viếng, thầy cúng làm phép “hú vía”, nhưng thiếu người trả lời. Trọng Tử cố hỏi là người trả lời phải đứng ở chỗ nào, rồi đến ngay chỗ khuất người để trả lời, mọi người đều che miệng cười. Đại khái, tài khéo léo của ông đều như thế cả).