Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Minh Tông Hoàng Đế [BK6, 35a35b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 之能。[35a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … chi năng.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 上皇嘗賜帝食，[35a*1*4] 帝細嚼，上皇曰：「男兒須龍吞虎噬，何細嚼之有。」[35a*1*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thượng hoàng thường tứ Đế thực, Đế tế tước, Thượng hoàng viết: “Nam nhi tu long thôn hổ phệ, hà tế tước chi hữu”.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 及賜王侯食，亦論如之。[35a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Cập tứ vương hầu thực, diệc luận như chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 戊午，五年（元延祐五年）。春，二月，十八日，以天真長公主嫁惠正王（缺名），封惠正為駙驥郎郎。[35a*3*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Mậu Ngọ, ngũ niên (Nguyên Diên Hựu ngũ niên). Xuân, nhị nguyệt, thập bát nhật, dĩ Thiên Chân Trưởng công chúa giá Huệ Chính vương (khuyết danh), phong Huệ Chính vi Phò ký lang.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 秋，八月，十九日，宣慈太皇太后崩。[35a*4*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thu, bát nguyệt, thập cửu nhật, Tuyên Từ Thái hoàng thái hậu băng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 遣惠武大王國瑱征占城。[35a*5*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Khiến Huệ Vũ Đại vương Quốc Chẩn chinh Chiêm Thành.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 李家族將孝肅侯李必見陣前死之。[35a*5*19]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Lý gia tộc tướng Hiếu Túc hầu Lý Tất Kiến trận tiền tử chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 𬋩天武軍范五老縱兵擊其後。[35a*6*14]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quản Thiên võ quân Phạm Ngũ Lão tung binh kích kì hậu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 賊敗走，擒獲甚眾。[35a*7*7]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Tặc bại tẩu, cầm hoạch thậm chúng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 󰥭五老關内侯，賜𢒎魚符，仍官其子。[35a*7*14]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Bái Ngũ Lão Quan nội hầu, tứ Phi ngư phù, những quan kì tử.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 時上皇有出家意，因令宫人素食。[35a*8*10]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thời Thượng hoàng hữu xuất gia ý, nhân lệnh cung nhân tố thực.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 諸宫人皆有難色，獨姉㜮阮氏延斷指以 [35a*9*4] 進。[35b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Chư cung nhân giai hữu nan sắc, độc chị lợm Nguyễn Thị Diên đoạn chỉ dĩ tiến.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 上皇嘉之，賜田四十𤱈，以為後日脩行之資。[35b*1*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thượng hoàng gia chi, tứ điền tứ thập mẫu, dĩ vi hậu nhật tu hành chi tư.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 延果出家而終，釋號凈光尼。[35b*1*19]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Diên quả xuất gia nhi chung, thích hiệu Tịnh Quang ni.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 冬，祔塟宣慈太后于仁宗陵傍。𥘉，仁宗嘗嘱英宗：「他日當以姨（即太后）塟陵傍。」仍畫塟圖，為曲尺穴以授。[35b*2*12]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đông, phụ táng Tuyên Từ Thái Hậu vu Nhân Tông lăng bàng. Sơ, Nhân Tông thường chúc Anh Tông: “Tha nhật đương dĩ dì (tức Thái hậu) táng lăng bàng”. Những họa táng đồ, vi khúc xích huyệt dĩ thụ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 至是，上皇遵遺命，開陵傍以塟。[35b*4*13]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Chí thị, Thượng hoàng tuân di mệnh, khai lăng bàng dĩ táng.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 陵地多沮洳，築土聲震園陵。[35b*5*6]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Lăng địa đa tự như, trúc thổ thanh chấn viên lăng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 上皇有憂色。𥘉，太后之将塟也，百官奏陵寝不可驚動。[35b*5*17]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Thượng hoàng hữu ưu sắc. Sơ, Thái hậu chi tương táng dã, bá quan tấu lăng tẩm bất khả kinh động.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 上皇曰：「先帝有命，不敢違。如有損害，于自當之。」[35b*6*19]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thượng hoàng viết: “Tiên đế hữu mệnh, bất cảm vi. Như hữu tổn hại, vu tự đương chi”.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 塟後未幾，[35b*7*18] 上皇疾作，朞年而崩。[35b*8*3]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Táng hậu vị kỷ, Thượng hoàng tật tác, ki niên nhi băng.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 己未，六年（元延祐六年）。夏，四月，凍林東天王津崩十丈。[35b*9*1]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Kỉ Mùi, lục niên (Nguyên Diên Hựu lục niên). Hạ, tứ nguyệt, Đống Lâm Đông Thiên Vương tân băng thập trượng.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 … [35a] có tài.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thượng hoàng có lần ban bữa ăn cho vua. Vua nhai rất kỹ, Thượng hoàng nói: “Đàn ông phải ăn như rồng nuốt, cọp cắn, cần gì phải nhai kỹ?”. Khi ban bữa ăn cho vương hầu, thượng hoàng cũng dụ như thế.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mậu Ngọ, [Đại Khánh] năm thứ 5 [1318], (Nguyên Diên Hựu năm thứ 5).

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa xuân, tháng 2, ngày 18, đem trưởng công chúa Thiên Chân gả cho Huệ Chính vương (không rõ tên). Phong Huệ làm Phò ký lang.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Mùa thu, tháng 8, ngày 19, Tuyên Từ thái hậu băng.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Sai Huệ Vũ Đại Vương Quốc Chẩn đi đánh Chiêm Thành. Tộc tướng nhà Lý là Hiếu Túc hầu Lý Tất Kiến chết tại trận. Quản Thiên võ quân Phạm Ngũ Lão tung quân đánh phía sau giặc. Quân giặc thua chạy, bắt được rất nhiều. Phong Ngũ Lão tước Quan nội hầu, ban cho phi ngư phù và cho con ông làm quan.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Bấy giờ, Thượng hoàng có ý xuất gia, nên sai cung nhân ăn chay. Các cung nhân đều ngần ngại, duy có nữ quan Nguyễn Thị Diên chặt ngón tay [35b] đem dâng. Thượng hoàng ngợi khen, ban cho 40 mẫu ruộng làm lương ăn tu hành ngày sau. Rồi Thị Diên quả nhiên đi tu cho đến lúc mất, Phật hiệu là Tịnh Quang ni.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Mùa đông, phụ táng Tuyên Từ thái hậu ở cạnh lăng Nhân Tông.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Trước đây, Nhân Tông từng dặn lại Anh Tông ngày sau phải đem dì (tức là thái hậu) táng ở cạnh lăng và vẽ bản đồ chôn cất thành huyệt hình thước thợ trao lại. Đến đây, Thượng hoàng theo di mệnh, đào cạnh lăng để chôn. Đất lăng nhiều bùn lầy, tiếng đào đắp vang động cả khu lăng. Thượng hoàng có vẻ lo. Trước đây, khi sắp chôn thái hậu [vào đấy], các quan tâu rằng không nên làm kinh động lăng tẩm. Thượng hoàng nói:

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 “Tiên đế có lệnh, ta không dám trái. Nếu có tổn hại gì, ta sẽ chịu cả”.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Sau khi chôn không được bao lâu, Thượng hoàng bị bệnh, đầy năm thì băng.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Kỷ Mùi, [Đại Khánh] năm thứ 6 [1319], (Nguyên Diên Hựu năm thứ 6).

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Mùa hạ, tháng 4, bến Đông Thiên Vương ở Đống Lâm lở 10 trượng.