Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Hoàng Đế [BK7, 5a5b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 妻。[5a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thê.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 一日謂其子公綽曰：「汝娶其家女何不見告？」𥘉，娶寳環。[5a*1*2]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nhất nhật vị kì tử Công Xước viết: “Nhữ thú kì gia nữ, hà bất kiến cáo?” Sơ, thú Bảo Hoàn.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 重興間元人入冦，寳環父母降虜，田産並没官。[5a*2*4]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Trùng Hưng gian Nguyên nhân nhập khấu, Bảo Hoàn phụ mẫu hàng lỗ, điền sản tịnh một quan.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 及帝即位，詔還之，不以供時祀。[5a*3*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cập Đế tức vị, chiếu hoàn chi, bất dĩ cúng thời tự.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 其趨時外節又如此，[5a*3*15] 惟行成一事可觀，故人皆稱賢。[5a*4*4]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Kì xu thời ngoại tiết hựu như thử, duy hành thành nhất sự khả quan, cố nhân giai xưng hiền.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 歸塟𰎟山，紹武家奴斬碎其尸。[5a*4*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Quy táng Giáp Sơn, Thiệu Võ gia nô trảm toái kì thi.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 辛未，三年（元至順二年）。元遣史部尚書撒只瓦來吿文宗即位。[5a*6*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tân Mùi, tam niên (Nguyên Chí Thuận nhị niên). Nguyên khiến sử bộ Thượng thư Tản Chỉ Ngõa lai cáo Văn Tông tức vị.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇遣使如元賀。[5a*7*5]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Khiến sứ như Nguyên hạ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 〇上皇御重光宫，皇子暊（空武切）侍。[5a*7*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇 Thượng hoàng ngự Trùng Quang cung, Hoàng tử Phủ (không vũ thiết) thị.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 遇大風雨，應制賦詩云：「安得壯士力盖世，可禦大屋之頽風。」上皇賞金十兩。[5a*8*6]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Ngộ đại phong vũ, ứng chế phú thi vân: “An đắc tráng sĩ lực cái thế, Khả ngự đại ốc chi đồi phong”. Thượng hoàng thưởng kim thập lượng.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 （暊年十一 。）[5a*9*14]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 (Phủ niên thập nhất).

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 壬申，四年（元至順三年）。春，二月，十五日，祔塟順聖保慈皇太后于泰陵。[5b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhâm Thân, tứ niên (Nguyên Chí Thuận tam niên). Xuân, nhị nguyệt, thập ngũ nhật, phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng thái hậu vu Thái Lăng.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 先是，上皇命日官擇塟日，有駁之曰：「以今年塟，必害祭主。」[5b*2*7]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tiên thị, Thượng hoàng mệnh nhật quan trạch táng nhật, hữu bác chi viết: “Dĩ kim niên táng, tất hại tế chủ”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 上皇使問曰：「汝知予明年必死耶？」對曰：「不知也。」[5b*3*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thượng hoàng sử vấn viết: “Nhữ tri dư minh niên tất tử da?” Đối viết: “Bất tri dã”.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 又問曰：「如明年以徃予必不死，則緩塟母后可也。[5b*4*9]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hựu vấn viết: “Như minh niên dĩ vãng, dư tất bất tử, tắc hoãn táng mẫu hậu khả dã.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 如明年予死，而母后襄（成事曰襄）事不猶愈於徒死乎？夫吉禮凶禮，必須擇日，重其事也，𡸈陰陽家拘泥禍福之謂哉！」卒行塟禮。[5b*5*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Như minh niên dư tử, nhi mẫu hậu nhượng (thành sự viết nhượng) sự bất do dũ ư đồ tử hồ? Phu cát lễ hung lễ, tất tu trạch nhật, trọng kì sự dã, há âm dương gia câu nệ họa phúc chi vị tai!” Tốt hành táng lễ.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇三月，以阮忠彦為内𡧸院副使，掌官朝内省籍。[5b*7*19]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇 Tam nguyệt, dĩ Nguyễn Trung Ngạn vi Nội mật viện phó sứ, chưởng Quan Triều nội tỉnh tịch.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 〇秋，七月，以阮忠彦知審刑院事，兼清化安撫使。[5b*8*19]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 〇 Thu, thất nguyệt, dĩ Nguyễn Trung Ngạn tri Thẩm hình viện sự, kiêm Thanh Hóa An phủ sứ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 忠彦 …… [5b*9*18]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Trung Ngạn …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 … [5a] vợ họ. Một hôm, [Khắc Chung] bảo con là Công Xước: “Mày lấy con gái nhà ấy sao không bảo cho ta biết?”.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Trước đây Khắc Chung lấy nàng Bảo Hoàn. Khoảng đời Trung Hưng, người Nguyên vào cướp, cha mẹ Bảo Hoàn hàng giặc, tài sản, ruộng đất đều bị tịch thu sung công. Đến khi vua lên ngôi, xuống chiếu cho trả lại, nhưng ông cũng không đem điền sản đó dùng vào việc thờ cúng. Ông ta xu thời giả tạo như thế đó. Chỉ có việc đi cầu hòa [với quân Nguyên] là khả quan thôi. Cho nên, người đời đều khen là giỏi. [Khi mất], đưa về chôn ở Giáp Sơn, bị gia nô của Thiệu Võ băm nát xác ra.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tân Mùi, [Khai Hựu] năm thứ 3 [1331], (Nguyên Chí Thuận năm thứ 2).

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Nhà Nguyên sai Lại bộ thượng thư Tản Chỉ Ngõa¹ sang báo việc Văn Tông lên ngôi.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Sai sứ sang Nguyên chúc mừng².

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Thượng hoàng ngự cung Trùng Quang. Hoàng tử Phủ đứng hầu. Gặp mưa gió to, [hoàng tử Phủ] ứng chế làm bài thơ có câu:

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 An đắc tráng sĩ lực cái thế,

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Khả ngự đại ốc chi đồi phong.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 (Sao được tráng sĩ sức hơn đời,

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Chống đỡ nhà to khi gió mạnh).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Thượng hoàng thưởng cho Phủ 10 lạng vàng (Phủ lúc ấy 11 tuổi).

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 [5b] Nhâm Thân, [Khai Hựu] năm thứ 4 [1332], (Nguyên Chí Thuận năm thứ 3).

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Mùa xuân, tháng 2, ngày 15, phụ táng Thuận Thánh Bảo Từ Hoàng thái hậu vào Thái Lăng.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Trước đó, Thượng hoàng sai các quan chọn ngày chôn cất. Có người bác đi rằng: “Chôn năm nay tất hại người tế chủ”. Thượng hoàng sai hỏi người đó rằng: “Người biết là sang năm ta nhất định chết à?”.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Người ấy trả lời là không biết. Thượng hoàng lại hỏi rằng:

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 “Nếu sang năm trở đi, ta chắc chắn không chết, thì hoãn việc chôn mẫu hậu cũng được; nếu sang năm ta chết, thì lo xong việc chôn cất mẫu hậu chẳng hơn là chết mà chưa lo được việc đó ư? Lễ cát lễ hung phải chọn ngày là vì coi trọng việc đó thôi, chứ đâu có phải câu nệ họa phúc như các nhà âm dương”.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Rốt cuộc vẫn cử hành lễ tang.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Tháng 3, lấy Nguyễn Trung Ngạn làm Nội mật viện phó sứ, giữ sổ sách ở nội sảnh cung Quan Triều.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Mùa thu, tháng 7 lấy Nguyễn Trung Ngạn làm Tri thẩm hình viện sự, kiêm An phủ sứ Thanh Hóa. Trung Ngạn …

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 1 Nguyên sử, Bản kỷ (Văn Tông) chép là Tản Lý Ngõa.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 ^⇡ 2 CMCB9 dựa vào Nguyên sử chép tên người câm đầu sứ bộ lần này là Đoàn Tử Trinh.