Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Hoàng Đế [BK7, 9a9b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 路倣行之命。[9a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … lộ phỏng hành chi mệnh.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 命興孝王討平牛吼蠻。[9a*1*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Mệnh Hưng Hiếu vương thảo bình Ngưu Hống man.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 入鄭旗寨，大破之，斬其酋車焚。[9a*1*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhập Trịnh Kì trại, đại phá chi, trảm kì tù Xa Phần.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 師還，軍士皆爵賞。[9a*2*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Sư hoàn, quân sĩ giai tước thưởng.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 興孝王援仁惠討平南戎故事，請賞守舟者。[9a*2*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Hưng Hiếu vương viện Nhân Huệ thảo bình Nam Nhung cố sự, thỉnh thưởng thủ chu giả.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 上皇曰：「󰆑餘之討南戎，自乂安陸行數日，至南戎江，乃刻木為舟。[9a*3*13]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thượng hoàng viết: “Khánh Dư chi thảo Nam Nhung, tự Nghệ An lục hành số nhật chí Nam Nhung giang, nãi khắc mộc vi chu.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 是守賊境之舟，非守乂安之舟也。[9a*4*18]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Thị thủ tặc cảnh chi chu, phi thủ Nghệ An chi chu dã.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 今之守舟則異於是，且有賞必有罰。[9a*5*12]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Kim chi thủ chu tắc dị ư thị, thả hữu thưởng tất hữu phạt.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 其󰟨常相須，如取舟欲籍戰勝受賞，使戰者當死，則守者亦子耶。」[9a*6*5]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Kì thế thường tương tu, như thủ chu dục tịch chiến thắng thụ thưởng, sử chiến giả đương tử, tắc thủ giả diệc tử da”.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 興孝對曰：「如無守舟，軍中或聞賊以獲舟，軍士能堅守乎？」上皇曰：「苟如此，先賞在朝方可，如京師不靖，軍士其能赴敵乎？」興孝 [9a*7*11] 不能對。[9b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Hưng Hiếu đối viết: “Như vô thủ chu, quân trung hoặc văn tặc dĩ hoạch chu, quân sĩ năng kiên thủ hồ?” Thượng hoàng viết: “Câu như thử, tiên thưởng tại triều phương khả, như Kinh sư bất tịnh, quân sĩ kì năng phó địch hồ?” Hưng Hiếu bất năng đối.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 是役者，興孝家僮范艾預有戰功。[9b*1*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thị dịch giả, Hưng Hiếu gia đồng Phạm Ngãi dự hữu chiến công.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 上皇曰：「家奴雖有微撈，不得預朝廷官爵。」[9b*1*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thượng hoàng viết: “Gia nô tuy hữu vi lao, bất đắc dự triều đình quan tước”.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 詔給艾田率五分。[9b*2*14]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chiếu cấp Ngãi điền suất ngũ phần.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 又有保武者，上皇所親愛，然不置之要地，非其才也，如英宗之於興保云。[9b*3*2]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hựu hữu Bảo Vũ giả, Thượng hoàng sở thân ái, nhiên bất trí chi yêu địa, phi kì tài dã, như Anh Tông chi ư Hưng Bảo vân.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 戊寅，十年（元至元四年）。秋，八月，大水。[9b*5*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Mậu Dần, thập niên (Nguyên Chí Nguyên tứ niên). Thu, bát nguyệt, đại thủy.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 〇冬，十月，大風，房屋大樹多倒壓者。[9b*5*17]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 〇 Đông, thập nguyệt, đại phong, phòng ốc đại thụ đa đảo áp giả.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇以恭靖王元晫為參預朝政，恭定王暊為驃騎上将軍，領宣光鎮。[9b*6*8]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇 Dĩ Cung Tĩnh vương Nguyên Trác vi Tham dự triều chính, Cung Định vương Phủ vi Phiêu kị thượng tướng quân, lĩnh Tuyên Quang trấn.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 己卯，十一年（元至元五年）。春，改授時曆為懾紀曆，時候儀郎太史局令鄧輅以前曆皆名授時，請改曰懾 …… [9b*8*1]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Kỉ Mão, thập nhất niên (Nguyên Chí Nguyên ngũ niên). Xuân, cải Thụ thời lịch vi Hiệp kỷ lịch, thời Hậu nghi lang thái sử cục lệnh Đặng Lộ dĩ tiền lịch giai danh Thụ thời, thỉnh cải viết Hiệp …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 … [9a] lộ bắt chước thế mà làm.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Sai Hưng Hiếu Vương dẹp người man Ngưu Hống. [Hưng Hiếu Vương] tiến quân vào trại Trịnh Kỳ, đánh tan quân man, chém tù trưởng của họ là Xa Phần.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Quân trở về, quân sĩ đều được ban thưởng. Hưng Hiếu Vương viện dẫn việc Nhân Huệ Vương đi dẹp ấp Nam Nhung khi trước, xin thưởng cả những người giữ thuyền. Thượng hoàng nói:

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 “Khánh Dư đi đánh Nam Nhung, từ Nghệ An đi bộ mấy ngày, đến sông Nam Nhung mới đục gỗ làm thuyền. Đó là giữ thuyền trong đất của giặc, chứ không phải là giữ thuyền ở Nghệ An. Người giữ thuyền lần này thì khác thế. Vả lại, có thưởng tất phải có phạt, thưởng phạt thường phải có cả. Nếu người giữ thuyền muốn nhờ ở chiến thắng để lấy thưởng, giả sử người đi đánh bị chết thì người giữ thuyền cũng chịu chết chăng?”.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Hưng Hiếu trả lời: “Nếu không có người giữ thuyền, trong quân mà nghe tin giặc lấy mất thuyền thì quân sĩ liệu có giữ vững được không?”. Thượng hoàng nói: “Nếu vậy thì trước hết phải thưởng cho những người trong triều mới phải, vì nếu Kinh sư không yên thì quân sĩ có thể đi đánh giặc được không?”. Hưng Hiếu [9b] không trả lời được.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Trong chiến dịch này, gia đồng của Hưng Hiếu là Phạm Ngãi có lập chiến công, Thượng hoàng nói: “Gia nô tuy có chút công lao nhưng không được dự vào quan tước triều đình”.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Xuống chiếu cấp cho Ngãi 5 phần suất ruộng. Lại có Bảo Vũ là người Thượng hoàng rất yêu mến, nhưng cũng không được đặt vào chức quan trọng vì không có tài, cũng như Anh Tông đối với Hưng Bảo¹ vậy.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mậu Dần, [Khai Hựu] năm thứ 10 [1338], (Nguyên Chí Nguyên năm thứ 4).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa thu, tháng 8, nước to.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Mùa đông, tháng 10, gió to, nhà cửa, cây cối bị đỗ gãy nhiều.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Lấy Cung Tĩnh Vương Nguyên Trác làm tham dự triều chính, Cung Định Vương Phủ làm Phiêu kỵ thượng tướng quân, lĩnh trấn Tuyên Quang.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Kỷ Mão, [Khai Hựu] năm thứ 11 [1339], (Nguyên Chí Nguyên năm thứ 5).

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Mùa xuân, đổi tên lịch Thụ thì thành lịch Hiệp kỷ.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Khi ấy, Hậu nghi lang thái sử cục lệnh là Đặng Lộ cho rằng lịch các đời trước đều gọi là lịch Thụ thì, xin đổi thành lịch Hiệp …

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Nên sửa là Bảo Hưng. Toàn thư, BK6 chép: Hưng Long năm thứ 12 (1304), tháng 12… Vua (Anh Tông) đối với người tôn thất như Bảo Hưng Vương (không rõ tên) rất là thân yêu mà không trao cho chính sự vì không có tài.