Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Phế Đế [BK8, 1a1b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 大越史記本紀全書卷之八 [1a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư quyển chi bát

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 陳紀 [1a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 TRẦN KỶ

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 廢帝 [1a*3*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 PHẾ ĐẾ

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 （諱晛，睿宗長子，母嘉慈皇后黎氏，以大治四年辛丑三月六日誕生。[1a*3*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 (Huý Hiện, Duệ Tông trưởng tử, mẫu Gia Từ Hoàng hậu Lê thị, dĩ Đại Trị tứ niên Tân Sửu tam nguyệt lục nhật đản sinh.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 及睿宗南征而崩，藝宗立之。[1a*3*29]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Cập Duệ Tông nam chinh nhi băng, Nghệ Tông lập chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 後降為灵德王，尋令縊殺之。在位十二年，壽二十八，塟安排山。[1a*4*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Hậu giáng vi Linh Đức vương, tầm lệnh ải sát chi. Tại vị thập nhị niên, thọ nhị thập bát, táng An Bài sơn.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 帝昏懦不能有爲，威權日歸於下，社稷傾危，身不能保。悲夫！）[1a*4*30]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đế hôn nhu bất năng hữu vi, uy quyền nhật quy ư hạ, xã tắc khuynh nguy, thân bất năng bảo. Bi phu!)

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 戊午，昌符二年（明洪武十一年）春，正月，選衛士。[1a*5*24]，

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Mậu Ngọ, Xương Phù nhị niên, (Minh Hồng Vũ thập nhất niên). Xuân, chính nguyệt, tuyển vệ sĩ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 陳宗玩𬋩天丁軍，陳忠孝監保捷軍，陳世登監神翊軍，裴伯昂監神策軍，裴翕監天威軍，黄奉世監聖翊軍，黎𡧸温監華額軍，杜也哥監侍衛軍，阮小律 [1a*6*19] 監天長軍，陳那監龍捷軍，阮金鰲監神武軍。[1b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Trần Tông Ngoạn quản Thiên Đinh quân, Trần Trung Hiếu giám Bảo Tiệp quân, Trần Thế Đăng giám Thần Dực quân, Bùi Bá Ngang giám Thần Sách quân, Bùi Hấp giám Thiên Uy quân, Hoàng Phụng Thế giám Thánh Dực quân, Lê Mật Ôn giám Hoa Ngạch quân, Đỗ Dã Ca giám Thị Vệ quân, Nguyễn Tiểu Luật giám Thiên Trường quân, Trần Na giám Long Tiệp quân, Nguyễn Kim Ngao giám Thần Vũ quân .

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 〇三月，以誕日爲光天節。[1b*2*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 〇 Tam nguyệt, dĩ đản nhật vi Quang Thiên tiết.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 〇詔諸軍造諸戰噐戰船。[1b*2*11]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 〇 Chiếu chư quân tạo chư chiến khí chiến thuyền .

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 夏，五月五日，占城引御溝降王朂藝乂安府，僣號以招人民，多受僞命者。[1b*3*3]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Hạ, ngũ nguyệt ngũ nhật, Chiêm Thành dẫn Ngự Câu hàng vương Húc khấu Nghệ An phủ, tiếm hiệu dĩ chiêu nhân dân, đa thụ ngụy mệnh giả.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 六月，犯大黄江，帝命行遣杜子平禦之。[1b*4*13]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Lục nguyệt, phạm Đại Hoàng giang, Đế mệnh Hành khiển Đỗ Tử Bình ngự chi.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 官軍自潰，賊遂犯京師，擄掠而還。[1b*5*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Quan quân tự hội, tặc toại phạm Kinh sư, lỗ lược nhi hoàn.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 安撫使黎桷爲賊所獲，逼令桷拜。[1b*6*5]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 An phủ sứ Lê Giốc vi tặc sở hoạch, bức lệnh Giốc bái.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 桷曰：「我大國臣，何拜汝爲！」，賊大怒，殺之。[1b*6*18]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Giốc viết: “Ngã đại quốc thần, hà bái nhữ vi!”, tặc đại nộ, sát chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 桷罵不絶口。[1b*7*15]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Giốc mạ bất tuyệt khẩu.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 事聞，追封桷罵賊忠武侯，以其子芮為近侍祗候四局正掌。[1b*8*2]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Sự văn, truy phong Giốc Mạ Tặc Trung Vũ hầu, dĩ kì tử Nhuế vi Cận thị chi hậu tứ cục chính chưởng.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 桷故入内行遣尙書右弼黎括 …… [1b*9*7]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Giốc cố Nhập nội Hành khiển thượng thư hữu bật Lê Quát …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 [1a] Đại Việt sử ký bản kỷ toàn thư quyển VIII

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 KỶ NHÀ TRẦN

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 PHẾ ĐẾ

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tên húy là Hiện, con trưởng của Duệ Tông, mẹ là bà Gia Từ hoàng hậu Lê thị, sinh ngày mồng 6 tháng 3, năm Đại Trị thứ 4, Tân Sửu (1361), đến khi Duệ Tông đi đánh phương Nam rồi mất, được Nghệ Tông lập nên làm vua. Sau bị giáng làm Linh Đức Vương, rồi bị thắt cổ chết. Ở ngôi 12 năm, thọ 28 tuổi, chôn ở núi An Bài.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Vua u mê, nhu nhược, không làm nổi việc gì, uy quyền ngày càng về tay kẻ dưới¹, xã tắc lung lay, đến thân mình cũng không giữ được. Thương thay!

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Mậu Ngọ, Xương Phù năm thứ 2 [1378], (Minh Hồng Vũ năm thứ 11).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa xuân, tháng giêng, tuyển chọn vệ sĩ. [Lấy] Trần Tông Ngoạn quản quân Thiên Đinh; Trần Trung Hiếu coi quân Bảo Tiệp; Trần Thế Đăng coi quân Thần Dực; Bùi Bá Ngang coi quân Thần Sách; Bùi Hấp coi quân Thiên Uy; Hoàng Phụng Thế coi quân Thánh Dực; Lê Mật Ôn coi quân Hoa Ngạch; Đỗ Dã Ca coi quân Thị Vệ; Nguyễn Tiểu Luật [1b] coi quân Thiên Trường; Trần Na coi quân Long Tiệp; Nguyễn Kim Ngao coi quân Thần Vũ.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Tháng 3, lấy ngày sinh làm tiết Quang Thiên.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Xuống chiếu cho các quân chế tạo vũ khí và thuyền chiến.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Mùa hạ, tháng 5, ngày mồng 5, người Chiêm đưa Ngự Câu Vương Húc đã đầu hàng đến cướp phủ Nghệ An, tiếm xưng vị hiệu để chiêu dụ dân chúng, nhiều người theo lệnh của bọn ngụy.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Tháng 6, giặc đánh vào sông Đại Hoàng² Vua sai Hành khiển Đỗ Tử Bình đi chống giữ. Quan quân tan vỡ. Giặc liền đánh vào kinh sư, bắt người cướp của rồi rút về. An phủ sứ Lê Giốc bị giặc bắt. Giặc buộc Giốc phải lạy, Giốc trả lời chúng:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Ta là quan của nước lớn, sao phải lạy chúng mày!”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Giặc nổi giận, giết ông. Giốc luôn miệng chửi chúng. Việc này tâu lên, Giốc được truy phong là Mạ Tặc Trung Vũ hầu³, cho con ông là Nhuế làm Chánh chưởng bốn cục Cận thị chi hậu, Giốc là con của cố Nhập nội hành khiển thượng thư hữu bật Lê Quát.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 1 Chỉ Hồ Quý Ly.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 2 Xem chú thích Tập I, BK1, 24b.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 3 Nghĩa là “Trung Vũ Hầu chửi giặc”.