Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thuận Tông Hoàng Đế [BK8, 16a16b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 用多方耳。[16a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dụng Đa Phương nhĩ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 十一月，上皇命陳渴真将龍捷軍出師討賊。[16a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thập nhất nguyệt, Thượng hoàng mệnh Trần Khát Chân tướng Long Tiệp quân xuất sư thảo tặc.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 渴真奉命，慷慨涕泣拜辝。[16a*2*18]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Khát Chân phụng mệnh, khảng khái thế khấp bái từ.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 上皇亦泣下，目送之。[16a*3*10]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Thượng hoàng diệc khấp hạ, mục tống chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 軍𭛁瀘江至黄江，已遇賊矣。[16a*3*18]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Quân phát Lô Giang chí Hoàng Giang, dĩ ngộ tặc hĩ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 渴真觀無可戰之地，退守海潮江。[16a*4*11]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Khát Chân quan vô khả chiến chi địa, thoái thủ Hải Triều giang.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 靈德弟元耀欲為靈德報仇，率眾降賊。[16a*5*6]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Linh Đức đệ Nguyên Diệu dục vi Linh Đức báo cừu, suất chúng hàng tặc.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇以太宰元晫子仁靖王元挺為司徒，舊翰林學士陳蓀為少保，及家臣阮康輔之。[16a*6*4]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Dĩ Thái tể Nguyên Trác tử Nhân Tịnh vương Nguyên Đĩnh vi Tư đồ, cựu Hàn lâm học sĩ Trần Tôn vi Thiếu bảo, cập gia thần Nguyễn Khang phụ chi.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 〇阮多方歸自󰔄江，謂己功髙，有德色，多毀季犛為不才。[16a*7*18]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇 Nguyễn Đa Phương quy tự Ngu Giang, vị kỷ công cao, hữu đức sắc, đa hủy Quý Ly vi bất tài.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 季犛乃譛曰：「因聽多方而致敗。」[16a*9*3]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Quý Ly nãi tiếm viết: “Nhân thính Đa Phương nhi trí bại”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 乃收多方 [16a*9*15] 軍。[16b*1*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nãi thu Đa Phương quân.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 多方猶有驕色，上皇曰：「合行小罪以懲之。」[16b*1*2]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Đa Phương do hữu kiêu sắc, Thượng hoàng viết: “Hợp hành tiểu tội dĩ trừng chi”.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 季犛曰：「多方勇健臣，恐北去明國，南去占城，放虎遺患，不如殺之。」[16b*1*18]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Quý Ly viết: “Đa Phương dũng kiện thần, khủng bắc khứ Minh quốc, nam khứ Chiêm Thành, phóng hổ di hoạn bất như sát chi”.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 遂賜死。[16b*3*7]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Toại tứ tử.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 多方歎曰：「吳以才致貴，亦以才致死，但恨不死戰陣耳。」[16b*3*10]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Đa Phương thán viết: “Ngô dĩ tài trí quý, diệc dĩ tài trí tử, đản hận bất tử chiến trận nhĩ”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 史臣吳士連曰：多方黨於胡氏，天其或託此以誅之也。[16b*5*1]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đa Phương đảng ư Hồ thị, thiên kì hoặc thác thử dĩ tru chi dã.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 可永後為胡氏而殺順宗，亦以黨死。[16b*6*5]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Khả Vĩnh hậu vi Hồ thị nhi sát Thuận Tông, diệc dĩ đảng tử.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 阿附賊臣者可以監矣。[16b*7*2]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 A phụ tặc thần giả khả dĩ giám hĩ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 十二月，天然僧范書温反，嘯聚於國威上路，僣稱大號，以古所廬墓人阮宗邁、羅社人阮可行 …… [16b*8*1]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thập nhị nguyệt, Thiên Nhiên tăng Phạm Sư Ôn phản, khiếu tụ ư Quốc Oai Thượng lộ, tiếm xưng đại hiệu, dĩ Cổ Sở Lư Mộ nhân Nguyễn Tông Mại, La Xã nhân Nguyễn Khả Hành …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 [16a] dùng Đa Phương đó thôi.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tháng 11, Thượng hoàng sai Trần Khát Chân¹ chỉ huy quân Long Tiệp ra quân đánh giặc.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Khát Chân vâng mệnh, khảng khái nhỏ nước mắt lạy tạ ra đi. Thượng hoàng cũng khóc, lấy mắt tiễn đưa. Quân xuất phát từ sông Lô², đến Hoàng Giang đã gặp giặc rồi, Khát Chân quan sát chỗ ấy không thể đánh được, mới lui giữ sông Hải Triều³. Em trai Linh Đức là Nguyên Diệu muốn báo thù cho Linh Đức, đem quân đầu hàng giặc.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Lấy Nhân Tĩnh Vương Nguyên Đĩnh, con trai Thái tể Nguyên Trác, làm Tư đồ; cựu Hàn lâm học sĩ Trần Tôn làm Thiếu bảo cùng gia thần là Nguyễn Khang làm phụ tá.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Nguyễn Đa Phương từ sông Ngu về, cho rằng mình có công cao, có ý lên mặt, thường hay chê Quý Ly là bất tài. Quý Ly liền gièm lại rằng vì nghe Đa Phương mà đến nỗi thất bại. Bèn thu lại số quân do Đa Phương chỉ huy, [16b] Đa Phương vẫn còn vẻ kiêu. Thượng hoàng nói:

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 “Nên trị tội nhẹ để cảnh cáo hắn”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Quý Ly tâu:

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 “Đa Phương rất gan góc, tráng kiện, thần sợ hắn sẽ trốn sang nước Minh phương Bắc hay Chiêm Thành phương Nam, thả cọp để lại mối họa về sau, chi bằng giết đi là hơn”.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Rồi bắt Đa Phương phải tự tử.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Đa Phương than rằng: “Ta vì có tài nên được giàu sang, cũng vì có tài mà đến nỗi chết, chỉ hận là không được chết ở chiến trận mà thôi”.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Đa Phương vào bè với họ Hồ, có lẽ trời mượn cớ đó để giết hắn chăng? Khả Vĩnh sau vì họ Hồ mà giết Thuận Tông, rồi cũng vì việc bè đảng mà chết. Những kẻ a dua phụ họa với loạn thần hãy lấy đó làm gương!

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tháng 12, nhà sư Thiên Nhiên là Phạm Sư Ôn làm phản, hô hào dân chúng tụ họp ở lộ Quốc Oai Thượng, tiếm xưng hiệu lớn, lấy Nguyễn Tông Mại người Cổ Sở, Lư Mộ; Nguyễn Khả Hành người La Xã⁴ …

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 1 Trần Khát Chân: là dòng dõi Bảo Nghĩa Vương Trần Bình Trọng.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 ^⇡ 2 Sông Lô thời trần tức sông Hồng.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 ^⇡ 3 Sông Hải Triều: tức sông Luộc hiện nay, khúc sông chảy qua huyện Phù Tiên, Hải Hưng và huyện Hưng Hà, Thái Bình.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 ^⇡ 4 La Xã: nay là Xuân La, huyện Từ Liêm, phía tây Hồ Tây.