Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thuận Tông Hoàng Đế [BK8, 25a25b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 知」者也。[25a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tri” giả dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 乙酉，八年（明洪武二十八年）。春，二月，二十日，却「月」字、「南」字諱，許用依舊。[25a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Ất Dậu, bát niên (Minh Hồng Vũ nhị thập bát niên). Xuân, nhị nguyệt, nhị thập nhật, khước “nguyệt” tự, “nam” tự húy, hứa dụng y cựu.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 季犛殺宗室撫軍司元淵、恭正王師賢󰱃子元胤，以居藝皇丧常談日章事之故。[25a*3*6]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Quý Ly sát Tông thất phủ quân ti Nguyên Uyên, Cung Chính vương Sư Hiền thứ tử Nguyên Dận, dĩ cư Nghệ Hoàng tang thường đàm Nhật Chương sự chi cố.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 併士人阮符殺之。[25a*5*1]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tịnh sĩ nhân Nguyễn Phù sát chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 師賢佯為耳聾，得免。[25a*5*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Sư Hiền dương vi nhĩ lung, đắc miễn.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 削元淵陳姓為枚姓。[25a*5*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tước Nguyên Uyên Trần tính vi Mai tính.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 故事，宗室有大故，削属籍，以枚姓稱之。[25a*6*6]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Cố sự, tông thất hữu đại cố, tước thuộc tịch, dĩ Mai tính xưng chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 〇以季犛為入内輔政太師、平章軍國重事宣忠衛國大王，󰅾金麟符。[25a*7*4]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 〇 Dĩ Quý Ly vi Nhập nội phụ chính thái sư, Bình chương quân quốc trọng sự tuyên trung vệ quốc Đại vương, đái kim lân phù.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 〇夏，四月，詔季犛入居省󰱑之右，名曰畫廬。[25a*8*13]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 〇 Hạ, tứ nguyệt, chiếu Quý Ly nhập cư sảnh đài chi hữu, danh viết Họa Lư.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 季嫠因編《無逸》篇，譯 [25a*9*11] 為國語，以教官家，有令則稱輔政該教皇帝。[25b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Quý Ly nhân biên “Vô dật” thiên, dịch vi quốc ngữ, dĩ giáo Quan gia, hữu lệnh tắc xưng Phụ chính, Cai giáo Hoàng đế.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 〇六月，禁百官不得用大袖衣，許用小袖。民間齋忌，止用一頓。[25b*2*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 〇 Lục nguyệt, cấm bách quan bất đắc dụng đại tụ y, hứa dụng tiểu tụ. Dân gian trai kị, chỉ dụng nhất đốn.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 時，噐皿不得?金朱漆明。[25b*3*6]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Thời, khí mãnh bất đắc trang kim chu tất.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 明遣任亨泰等來乞師五萬人，象五十隻，粮五十萬石，搬運至界首以給軍。[25b*3*16]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Minh khiến Nhâm Hanh Thái đẳng lai khất sư ngũ vạn nhân, tượng ngũ thập chích, lương ngũ thập vạn thạch, ban vận chí giới thủ dĩ cấp quân.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 時，明人討龍州、奉義州叛蛮，隂設此計，欲托以粮米数不足，掩捕國人。[25b*5*9]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thời, Minh nhân thảo Long Châu, Phụng Nghĩa châu phản man, âm thiết thử kế, dục thác dĩ lương mễ số bất túc, yểm bổ quốc nhân.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 亨泰𡧸告知之，以故不興兵象，所給粮不多，差官送至同登而還。[25b*6*18]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Hanh Thái mật cáo tri chi, dĩ cố bất hưng binh tượng, sở cấp lương bất đa, sai quan tống chí Đồng Đăng nhi hoàn.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 〇明又遣使求僧人、按摩女火者，皆少遣之。[25b*8*8]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 〇 Minh hựu khiến sứ cầu tăng nhân, án ma nữ hỏa giả, giai thiểu khiến chi.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 〇冬，十二月，以梁元彪為行遣知 …… [25b*9*7]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 〇 Đông, thập nhị nguyệt, dĩ Lương Nguyên Bưu vi Hành khiển tri …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 [25a] hay”¹.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Ất Hợi, [Quang Thái] năm thứ 8 [1395], (Minh Hồng Vũ năm thứ 28).

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa xuân, tháng 2, ngày 20, bỏ húy chữ “nguyệt” 月 và chữ “nam” 南 cho dùng chữ cũ.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Quý Ly giết người tôn thất là Phủ quân ty Nguyên Uyên và con thứ của Cung Chính Vương Sư Hiền là Nguyên Dận, vì hai người này trong khi để tang Nghệ Tông hay nói đến chuyện Nhật Chương². Lại giết cả sĩ nhân Nguyễn Phù. Sư Hiền giả điếc thoát chết. Tước bỏ họ Trần của Nguyên Uyên, đổi thành họ Mai. Theo lệ cũ: người tôn thất có tội nặng phải tước bỏ họ cũ, đổi gọi là họ Mai.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Lấy Quý Ly làm Nhập nội phụ chính thái sư bình chương quân quốc trọng sự, Tuyên Trung vệ quốc đại vương, đeo lân phù vàng.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Mùa hạ, tháng 4, xuống chiếu cho Quý Ly được ở nhà bên hữu sảnh, đài gọi là “Họa lư”³. Quý Ly nhân biên chép thiên Vô dật⁴, dịch [25b] ra quốc ngữ để dạy Quan gia, mệnh lệnh ban ra thì xưng là Phụ Chính Cai Giáo Hoàng Đế⁵.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Tháng 6, cấm các quan không được dùng áo thụng tay, chỉ cho phép dùng áo hẹp tay. Dân gian chỉ được dùng trong dịp ngày chay, ngày giỗ. Đồ dùng không được mạ vàng, sơn son.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Nhà Minh sai bọn Nhâm Hanh Thái sang đòi 5 vạn quân, 50 cỗ voi, 50 vạn thạch lương đưa đến biên giới để dùng vào việc quân.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Khi ấy, người Minh đánh các man làm phản ở Long Châu và châu Phụng Nghĩa⁶, ngầm bày kế ấy, hòng lấy cớ số lương thực nộp không đủ, để bắt người nước ta. Hanh Thái mật báo cho ta biết. Ta thác cớ không cung cấp quân lính và voi chiến, chỉ cấp một ít lương thực sai quan đưa đến Đồng Đăng rồi trở về.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Nhà Minh lại sai sứ sang đòi nhà sư, phụ nữ xoa bóp, người bị thiến, ta đưa sang mỗi loại một ít.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Mùa đông, tháng 12, lấy Lương Nguyên Bưu làm Hành khiển, tri …

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 ^⇡ 1 Lời Đồng Trọng Thư trong sách Hán thư. Nguyên văn: “Tiền hữu sàm nhi bất kiến, hậu hữu tặc nhi bất tri”.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 2 Nhật Chương mưu giết Quý Ly, bị Nghệ Tông giết (việc chép vào năm Quang Thái thứ 5, 1392).

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 3 Sảnh, đài: là Trung thư sảnh và Ngự sử đài. Họa lư: là nhà ở của đại thần thân cận vua.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 4 Một thiên trong sách Thượng thư được coi do Chu Công Đán soạn ra để răn dạy Thành Vương nhà Chu. “Vô dật” có nghĩa là chớ có lười biếng, an nhàn. Nội dung của thiên này là làm vua nên chăm lo chính sự, hiểu nỗi khó nhọc của dân, không nên đánh thuế nặng…

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 ^⇡ 5 Nghĩa là giúp vua trị nước kiêm việc dạy bảo vua.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 ^⇡ 6 Long Châu và Phụng Nghĩa: đều thuộc tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.