Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thiếu Đế (Phụ: Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương) [BK8, 34a34b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 家樓以觀之，比天子幸廟泊寺之例。[34a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … gia lầu dĩ quan chi, tỉ Thiên tử hạnh miếu bạc tự chi lệ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 可永姪范祖𠬧及刺客范牛悉按劎欲進。[34a*1*15]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Khả Vĩnh điệt Phạm Tổ Thu cập thích khách Phạm Ngưu Tất án kiếm dục tiến.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 渴真瞪目止之，遂不果。[34a*2*13]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Khát Chân trừng mục chỉ chi, toại bất quả.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 季犛心動而起，衛士擁下樓。[34a*3*4]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Quý Ly tâm động nhi khởi, vệ sĩ ủng hạ lầu.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 牛悉擲劎於地曰：「舉眾徒死耳！」[34a*3*15]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Ngưu Tất trịch kiếm ư địa viết: “Cử chúng đồ tử nhĩ!”

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 事覺，宗室沆、柱國日暾、将軍陳渴真、范可永、行遣何德鄰、梁元彪、范翁善、范牛悉等僚屬親戚，凡三百七十餘人皆被殺，没籍其家，女人為婢，男子自一歳以上或生瘞於地，或沉於水。[34a*4*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Sự giác, tông thất Hàng, Trụ quốc Nhật Thôn, Tướng quân Trần Khát Chân, Phạm Khả Vĩnh, Hành khiển Hà Đức Lân, Lương Nguyên Bưu, Phạm Ông Thiện, Phạm Ngưu Tất đẳng liêu thuộc thân thích, phàm tam bách thất thập dư nhân giai bị sát, một tịch kì gia, nữ nhân vi tì, nam tử tự nhất tuế dĩ thượng hoặc sinh ế ư địa, hoặc trầm ư thủy.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 逮捕餘黨，連年不絶。[34a*8*7]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đãi bổ dư đảng, liên niên bất tuyệt.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 相識者但以目而不敢偶語。[34a*8*15]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tương thức giả đản dĩ mục nhi bất cảm ngẫu ngữ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 人家不容行人宿歇，有宿歇 [34a*9*8] 者則吿鄰家公同審問帖子、行李、經由，以為保証。[34b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhân gia bất dung hành nhân túc hiết, hữu túc hiết giả tắc cáo lân gia công đồng thẩm vấn thiếp tử, hành lí, kinh do, dĩ vi bảo chứng.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 各社並置廵店，日夜廵警。[34b*2*2]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Các xã tịnh trí tuần điếm, nhật dạ tuần cảnh.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 盟誓之禮自此不復行矣。[34b*2*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Minh thệ chi lễ tự thử bất phục hành hĩ.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 渴真永寕縣何朗人，三代為上將軍。[34b*3*4]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Khát Chân Vĩnh Ninh huyện Hà Lãng nhân, tam đại vi Thượng tướng quân.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 世傳渴真臨刑時，上頓山驚號三聲，死踰三日，靣猶生，蠅蚋不敢集。[34b*3*18]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thế truyền Khát Chân lâm hình thời, thượng Đốn Sơn kinh hiệu tam thanh, tử du tam nhật, diện do sinh, dăng nhuế bất cảm tập.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 後或遇旱，禱雨輙應。[34b*5*8]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hậu hoặc ngộ hạn, đảo vũ triếp ứng.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 元彪宣光人，[34b*5*16] 先祖世充，李朝撮通王兼父道。[34b*6*3]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nguyên Bưu Tuyên Quang nhân, tiên tổ Thế Sung, Lý triều Toát Thông Vương kiêm phụ đạo.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 子文、献、桂並封侯。[34b*6*15]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tử Văn, Hiến, Quế tịnh phong hầu.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 桂子孝抱以擊唆都功，封冠服侯。[34b*7*4]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Quế tử Hiếu Bão dĩ kích Toa Đô công, phong Quan phục hầu.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 孝抱生世則，封勒順侯。[34b*7*17]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Hiếu Bão sinh Thế Tắc, phong Lặc Thuận hầu.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 世則生菊孫，為觀察使。[34b*8*8]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Thế Tắc sinh Cúc Tôn, vi Quan sát sứ.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 菊孫生元彪。[34b*8*17]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Cúc Tôn sinh Nguyên Bưu.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [34a] để xem, y như lệ thiên tử ngự đến miếu đến chùa¹. Cháu Khả Vĩnh là Phạm Tổ Thu và thích khách là Phạm Ngưu Tất cầm gươm định lên, Khát Chân trừng mắt ngăn lại, nên việc không xong.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Quý Ly chột dạ đứng dậy, vệ sĩ hộ vệ xuống lầu.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Ngưu Tất vứt gươm xuống đất nói: “Chết uổng cả lũ thôi”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Sự việc bị phát giác, bọn tôn thất Hãng, Trụ quốc Nhật Đôn, tướng quân Trần Khát Chân, Phạm Khả Vĩnh, hành khiển Hà Đức Lân, Lương Nguyên Bưu, Phạm Ông Thiện, Phạm Ngưu Tất và các liêu thuộc, thân thích gồm hơn 370 người đều bị giết cả, tịch thu gia sản, con gái bắt làm nô tỳ, con trai từ 1 tuổi trở lên bị chôn sống, hoặc bị dìm nước. Lùng bắt dư đảng liền mấy năm không ngớt. Người quen biết nhau chỉ đưa mắt ra hiệu, không dám nói chuyện với nhau. Nhà dân không được chứa người đi đường ngủ trọ, hễ có người [34b] ngủ trọ, thì phải báo nhà láng giềng, cùng nhau xét hỏi giấy tờ, hành lý, lý do đi qua để làm chứng cứ bảo lĩnh. Các xã đều đặt điểm tuần, ngày đêm tuần tra canh giữ. Lễ minh thệ từ đó không cử hành nữa.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Khát Chân người Hà Lãng, huyện Vĩnh Linh², ba đời làm thượng tướng quân. Người đời truyền Khát Chân khi sắp bị hành hình, lên núi Đốn Sơn gào thét 3 tiếng, chết qua 3 ngày sắc mặt vẫn như khi sống, ruồi nhặng không dám bâu. Sau có hạn hán, cầu mưa thì ứng nghiệm ngay.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Nguyên Bưu người Tuyên Quang, tiên tổ là Thế Sung làm Toát Thông Vương kiêm phụ đạo ở triều Lý. Các con là Văn, Hiến, Quế đều được phong hầu. Con của Quế là Hiếu Bão vì có công đánh Toa Đô được phong Quan phục hầu; Hiếu Bão sinh ra Thế Tắc được phong Lặc Thuận hầu; Thế Tắc sinh ra Cúc Tôn làm Quan sát sứ; Cúc Tôn sinh ra Nguyên Bưu.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Chữ 例 “lệ” ở nguyên bản là chữ 側 “trắc”, sửa lại là “lệ”, chúng tôi cho là hợp lý.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 Vĩnh Linh: tên huyện đời Trần, đời Lê đổi là Vĩnh Phúc. Nay là huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.