Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 11a11b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 及登两岸築壘。[11a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … cập đăng lưỡng ngạn trúc lũy.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 晟亦分水步相持。[11a*1*7]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Thạnh diệc phân thủy bộ tương trì.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝援桴鼓之，令諸軍乘機縱擊，自巳至申。[11a*1*14]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế viện phù cổ chi, lệnh chư quân thừa cơ tung kích, tự Tị chí Thân.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 明人敗北。斬兵步尙書劉檇、都司吕毅及新舊軍十萬餘眾，獨沐晟走脱，奔古弄城。[11a*2*12]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Minh nhân bại Bắc. Trảm Binh bộ thượng thư Lưu Tuy, Đô ti Lữ Nghị cập tân cựu quân thập vạn dư chúng, độc Mộc Thạnh tẩu thoát, bôn Cổ Lộng thành.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝謂諸軍曰：「乘破竹之勢，席卷長驅，疾雷不及掩耳，進攻東関，城破之必矣。」[11a*4*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế vị chư quân viết: “Thừa phá trúc chi thế, tịch quyển trường khu, tật lôi bất cập yểm nhĩ, tiến công Đông Quan, thành phá chi tất hĩ”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 悉曰：「且收餘寇，毋致後患。」[11a*6*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tất viết: “Thả thu dư khấu, vô trí hậu hoạn”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 猶豫久不决。[11a*6*11]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Do dự cửu bất quyết.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 東関守兵赴援，接沐晟回，悉分軍圍各城，檄諸路行軍討賊。[11a*6*16]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Đông Quan thủ binh phó viện, tiếp Mộc Thạnh hồi, Tất phân quân vi các thành, hịch chư lộ hành quân thảo tặc.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 潘孚先曰：鄧悉但知行軍之爲急，而不知救 [11a*9*1] 鶇都之尤急。[11b*1*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Phan Phu Tiên viết: Đặng Tất đản tri hành quân chi vi cấp, nhi bất tri cứu Đông Đô chi vưu cấp.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 東都國之形勢，據東都則諸路無不應，而中州豪傑皆在焉。[11b*1*6]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đông Đô quốc chi hình thế, cứ Đông Đô tắc chư lộ vô bất ứng, nhi trung châu hào kiệt giai tại yên.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 舍此不圖，分軍散處，所以號令不一，卒至傾襨，宜哉！[11b*2*12]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Xá thử bất đồ, phân quân tán xứ, sở dĩ hiệu lệnh bất nhất, tốt chí khuynh phức, nghi tai!

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 史臣吳士連曰：唐太宗之用兵，多乘破竹之勢以取勝，盖有英䧺之姿，而将卒素所練習也。[11b*4*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đường Thái Tông chi dụng binh, đa thừa phá trúc chi thế dĩ thủ thắng, cái hữu anh hùng chi tư, nhi tướng tốt tố sở luyện tập dã.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 帝討决勝，而悉不從，固爲可惜，然悉盖料帝非太宗之䧺，而兵自遠來，粮或不繼，京路之兵未集，寧守什圍伍攻之法也。[11b*6*2]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đế thảo quyết thắng, nhi Tất bất tòng, cố vi khả tích, nhiên Tất cái liệu Đế phi Thái Tông chi hùng, nhi binh tự viễn lai, lương hoặc bất kế, kinh lộ chi binh vị tập, ninh thủ thập vi ngũ công chi pháp dã.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 不然，古弄城距逋姑不過半日，而尙不能乘破竹以進，…… [11b*8*14]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Bất nhiên, Cổ Lộng thành cự Bô Cô bất quá bán nhật, nhi thượng bất năng thừa phá trúc dĩ tiến, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 … [11a] và lên hai bên bờ đắp lũy. Thạnh cũng chia quân thủy, quân bộ cùng cầm cự. Vua cầm dùi đánh trống, hạ lệnh, các quân thừa cơ xông ra đánh, từ giờ Tỵ đến giờ Thân¹, quân Minh thua chạy, chém được Binh bộ thượng thư Lưu Tuấn, Đô ty Lữ Nghị, cùng quân mới, quân cũ đến hơn 10 vạn tên. Chỉ một mình Mộc Thạnh chạy thoát trốn về thành Cổ Lộng².

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Vua bảo các quân:

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 “Hãy thừa thế chẻ tre, đánh cuốn chiếu thẳng một mạch, như sét đánh không kịp bịt tai, tiến đánh thành Đông Quan³ thì chắc chắn phá được chúng”.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tất tâu: “Hãy bắt hết bọn giặc còn sống sót, không nên để mối lo về sau”.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Do dự mãi không quyết định được. Quân giữ thành Đông Quan đến cứu viện, đón Mộc Thạnh về. Tất chia quân vây các thành, gửi hịch cho các lộ hành quân đánh giặc.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Phan Phu Tiên nói: Đặng Tất chỉ biết hành quân là gấp mà không biết cứu [11b] Đông Đô còn gấp hơn. Đông Đô có tầm hình thế của cả nước. Chiếm được Đông Đô thì các lộ không đâu không hưởng ứng, hơn nữa hào kiệt trung châu đều ở cả đó. Bỏ nơi ấy mà không lo đánh chiếm, lại chia quân phân tán đi các xứ, vì thế hiệu lệnh không thống nhất, rốt cuộc đi đến sụp đổ là đáng lắm!

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Đường Thái Tông dùng binh, phần nhiều nhân thế chẻ tre mà giành thắng lợi, là vì có tư thế anh hùng mà tướng và quân vốn đã rèn sẵn. Vua tính kế quyết thắng nhưng Tất không theo, cố nhiên là đáng tiếc. Song có lẽ Tất liệu vua mình không phải là bậc anh hùng như [Đường] Thái Tông, mà quân thì từ xa đến, lương thực có thể không tiếp tế được, còn quân ở kinh lộ thì chưa tập hợp được, chẳng thà theo phép hơn địch gấp 10 lần thì bao vây, hơn địch gấp 5 lần thì đánh⁴ là hơn. Nếu không thế thì thành Cổ Lộng chỉ cách Bô Cô không quá nửa ngày đường sao vẫn không thể thừa thế chẻ tre mà đánh, …

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Khoảng từ 11 giờ đến 16 giờ.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Thành do người Minh đắp, thuộc xã Bình Cách, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, tục gọi là thành Cách.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 3 Thành Đông Quan: tức là thành Đông Đô là kinh đô Thăng Long cũ nay là Thủ đô Hà Nội.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 4 Nguyên văn “Thập vi ngũ công” là cách nói tắt của câu: “Thập tắc vi chi, ngũ tắc công chi” trong binh pháp cổ Trung Quốc (Thông điển và Tôn Tử thập gia chú) nghĩa là: Hơn địch 10 lần thì bao vây, hơn địch 5 lần thì đánh. Ý nói là cách đánh cẩn thận chắc chắn.