Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Kỷ Hậu Trần [BK9, 14a14b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 人接於清化弩江。[14a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … nhân tiếp ư Thanh Hóa Nỗ Giang.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 〇二帝出師討賊。[14a*1*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 〇 Nhị Đế xuất sư thảo tặc.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 上皇進兵下洪，帝師進平灘駐營。[14a*1*15]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Thượng hoàng tiến binh Hạ Hồng, Đế sư tiến Bình Than trú doanh.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 明人閉城自守。[14a*2*10]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Minh nhân bế thành tự thủ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 帝令四、五日一次出哨。[14a*2*16]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Đế lệnh tứ, ngũ nhật nhất thứ xuất tiêu.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 諸路豪傑皆響應，惟三江知府杜維忠（維忠洮江土豪）保養明官，不從而以。[14a*3*7]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Chư lộ hào kiệt giai hưởng ứng, duy Tam Giang Tri phủ Đỗ Duy Trung (Duy Trung Thao Giang thổ hào) bảo dưỡng Minh quan, bất tòng nhi dĩ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 會總兵張輔以英國公掛征夷将軍印來援。[14a*4*18]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Hội Tổng binh Trương Phụ dĩ Anh Quốc công quải Chinh di tướng quân ấn lai viện.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 明人復振。[14a*5*14]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Minh nhân phục chấn.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 上皇乃棄船上岸，如天䦕鎮。[14a*5*18]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thượng hoàng nãi khí thuyền thượng ngạn, như Thiên Quan trấn.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 帝疑上皇有異志，令阮帥追之，不及。[14a*6*11]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đế nghi Thượng hoàng hữu dị chí, lệnh Nguyễn Soái truy chi, bất cập.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 張輔分軍躡至，併獲太保陳希葛及寶璽，俘送金陵，尋被害。[14a*7*7]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Trương Phụ phân quân niếp chí, tính hoạch Thái bảo Trần Hi Cát cập bảo tỉ, phù tống Kim Lăng, tầm bị hại.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 八月，重光帝與張輔拒持於平灘。[14a*8*12]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Bát nguyệt, Trùng Quang đế dữ Trương Phụ cự trì ư Bình Than.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 帝分命平章鄧容守鹹子䦕。[14a*9*7]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đế phân mệnh Bình chương Đặng Dung thủ Hàm Tử quan.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 時 [14a*9*18] 頗乏食，容分兵收獲早稻，以供軍食。[14b*1*1]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Thời, pha phạp thực, Dung phân binh thu hoạch tảo đạo, dĩ cúng quân thực.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 明人覘知之，以水軍犯鹹子䦕。[14b*1*15]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Minh nhân xiêm tri chi, dĩ thủy quân phạm Hàm Tử quan.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 容軍自潰。[14b*2*9]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Dung quân tự hội.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 帝聞失守，自度不支，乃引軍回乂安，復圖進取。[14b*2*13]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Đế văn thất thủ, tự độ bất chi, nãi dẫn quân hồi Nghệ An, phục đồ tiến thủ.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 輔所至多行殺戮，或積尸爲山，或抽腸繫樹成煎肉取䐧，或炮烙爲戲至有剖胎為二馘以應令者。[14b*3*13]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Phụ sở chí đa hành sát lục, hoặc tích thi vi sơn, hoặc trừu trường hệ thụ, thành tiên nhục thủ cao, hoặc bào lạc vi hí, chí hữu phẫu thai vi nhị quắc dĩ ứng lệnh giả.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 京路以次受降。[14b*5*15]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Kinh lộ dĩ thứ thụ hàng.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 其遣民尽掠為奴婢，及輔賣去而四散者矣。[14b*6*3]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Kì khiến dân tận lược vi nô tì, cập Phụ mại khứ nhi tứ tán giả hĩ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 尙書黄福復設官分任，清化以北 [14b*7*2] 諸府縣土人有能招安及殺掠有功者，張輔並劄授官。[14b*7*15]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Thượng thư Hoàng Phúc phục thiết quan phân nhiệm, Thanh Hóa dĩ Bắc chư phủ huyện thổ nhân hữu năng chiêu an cập sát lược hữu công giả, Trương Phụ tịnh tráp thụ quan.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 黄福請陞太原、宣光二州爲府。[14b*8*18]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Hoàng Phúc thỉnh thăng Thái Nguyên, Tuyên Quang nhị châu vi phủ.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 〇是歲，饑疫甚於 …… [14b*9*13]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 〇 Thị tuế, cơ dịch thậm ư …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 … [14a] người tiếp hắn ở Nỗ Giang¹, Thanh Hóa.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Hai vua ra quân đánh giặc. Thượng hoàng tiến quân tới Hạ Hồng, vua đem quân đến Bình Than, đóng đinh ở đấy. Quân Minh đóng ở cửa thành cố thủ. Vua hạ lệnh cứ 4, 5 ngày một lần đi tuần tra. Hào kiệt các lộ đều hưởng ứng, chỉ có tri phủ Tam Giang² là Đỗ Duy Trung (Duy Trung là thổ hào ở Thao Giang) bảo dưỡng quan lại nhà Minh nên không chịu theo thôi.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Vừa khi tổng binh Trương Phụ, với tước Anh quốc công đeo ấn Chinh Di tướng quân sang cứu viện, thế quân Minh lại lên. Thượng hoàng liền bỏ thuyền lên bờ, đến trấn Thiên Quan³. Vua ngờ Thượng hoàng có ý khác, sai Nguyễn Súy đuổi theo nhưng không kịp. Trương Phụ chia quân đuổi theo, bắt được Thượng hoàng và Thái bảo Trần Hy Cát cùng ấn báu, giải về Kim Lăng, rồi bị hại.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Tháng 8, Trùng Quang Đế cầm cự nhau với Trương Phụ ở Bình Than.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Vua lệnh cho Bình chương Đặng Dung giữ cửa Hàm Tử. Bấy giờ [14b] lương thực rất thiếu thốn, Dung chia quân đi gặt lúa sớm để cấp cho quân. Quân Minh dò biết, dùng thủy quân đánh cửa Hàm Tử, quân của Dung tan vỡ. Vua nghe tin thất thủ, tự lượng không chống nổi, mới dẫn quân về Nghệ An mưu việc tiến thủ.

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Phụ đi đến đâu, giết chóc rất nhiều, có nơi thây chất thành núi, có chỗ moi ruột quấn vào cây, hoặc rán thịt lấy mỡ, hoặc nướng đốt làm trò, thậm chí có đứa mổ bụng lấy thai, cắt lấy hai cái tai để nộp theo lệnh. Kinh lộ các nơi lần lượt đầu hàng. Những dân còn sót lại bắt hết làm nô tỳ và bị đem bán, tan tác khắp bốn phương cả.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Thượng thư Hoàng Phúc lại đặt quan chức, chia ra trị các phủ, huyện từ Thanh Hóa trở ra Bắc. Người địa phương có ai chiêu an được, hay có công cướp giết, Trương Phụ đều trao cho quan chức. Hoàng Phúc xin nâng hai châu Thái Nguyên và Tuyên Quang lên thành phủ.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Năm này đói và dịch bệnh nặng hơn …

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 ^⇡ 1 Nỗ Giang: khúc sông Mã chảy qua làng Nguyệt Viên, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, còn gọi là sông Nguyệt Thường.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 ^⇡ 2 Phủ Tam Giang: là đất tỉnh Phú Thọ ngày nay.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 3 Trấn Thiên Quan: là vùng đất gồm huyện Hoàng Long, tỉnh Ninh Bình và huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình ngày nay.