Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 29a29b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 先朝陵廟爲賊所廢壞者復之，給奉事人有差。[29a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … Tiên triều lăng miếu vị tặc sở phế hoại giả phục chi, cấp phụng sự nhân hữu sai.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 三月，帝閲武于永洞。[29a*2*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tam nguyệt, Đế duyệt vũ vu Vĩnh Động.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 正督阮連行伍空闕，噐械不整，斬之以徇軍。[29a*2*9]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Chánh đốc Nguyễn Liên hàng ngũ không khuyết, khí giới bất chỉnh, trảm chi dĩ tuẫn quân.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 以裴於臺爲禮部尚書兼知東道軍民籍簿。[29a*3*8]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Dĩ Bùi Ư Đài vi Lễ bộ thượng thư, kiêm Tri đông đạo quân dân tịch bạ.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 令三軍有䏻以身徇國，武藝精通，用力果敢，不顧生死者，並許通身，選入内府侍衛。[29a*4*8]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Lệnh tam quân hữu năng dĩ thân tuẫn quốc, vũ nghệ tinh thông, dụng lực quả cảm, bất cố sinh tử giả, tịnh hứa thông thân, tuyển nhập nội phủ thị vệ.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 六月，三江城指揮使𭄁清等出降。[29a*7*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Lục nguyệt, Tam Giang thành Chỉ huy sứ Lưu Thanh đẳng xuất hàng.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 先是，三江城人從明總兵官所調，攻帝於清化，敗還，土軍有出謀慢語者，清輙駡曰：「蠻子無禮，是乃你每（你每 [29a*7*14] 猶言與等者也）之皇帝也。」[29b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tiên thị, Tam Giang thành nhân tòng Minh Tổng binh quan sở điều, công đế ư Thanh Hóa, bại hoàn, thổ quân hữu xuất mưu mạn ngữ giả, Thanh triếp mựa viết: “Man tử vô lễ, thị nãi nhĩ mỗi (nhĩ mỗi do ngôn dữ đẳng giả dã) chi hoàng đế dã”.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 至是降。[29b*1*11]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Chí thị hàng.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 史臣吳士連曰：帝之興也，義兵所至，明人皆敗北，𡸈以眾寡強弱之不敵哉？盖其德瑛天而天應之，悅人而人㱕之，不惟本國之人悅服，至於叛徒亦尊敬如此，宜其無鬪志而皆來降也。[29b*2*1]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên viết: Đế chi hưng dã, nghĩa binh sở chí, Minh nhân giai bại bắc, khởi dĩ chúng quả cường nhược chi bất địch tai? Cái kì đức hiệp thiên nhi thiên ứng chi, duyệt nhân nhi nhân quy chi, bất duy bản quốc chi nhân duyệt phục, chí ư phản đồ diệc tôn kính như thử, nghi kì vô đấu chí nhi giai lai hàng dã.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 然則仁義之舉，質之湯武，而有光者。[29b*6*4]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nhiên tắc nhân nghĩa chi cử, chất chi Thang Vũ, nhi hữu quang giả.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 於此爲尤顯，彼其得水之徵，𡸈可以讖緯觀之哉。[29b*7*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ư thử vi vưu hiển, bỉ kì đắc thủy chi trưng, khởi khả dĩ sấm vĩ quan chi tai.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 明各城降人萬餘謀叛，誅之。[29b*9*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Minh các thành hàng nhân vạn dư mưu phản, tru chi.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 三江城不預。[29b*9*12]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tam Giang thành bất dự.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 初 …… [29b*9*17]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Sơ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 [29a] Các lăng miếu của triều trước, nơi nào bị giặc phá hoại thì làm lại, cấp cho số người giữ việc thờ cúng theo thứ bậc khác nhau.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tháng 3, vua duyệt binh ở Vĩnh Động¹. Chánh đốc Nguyễn Liên để hàng ngũ trống thiếu, vũ khí không đủ, bị chém để rao trong quân.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Lấy Bùi Ư Đài là Lễ bộ thượng thư kiêm tri Đông đạo quân dân tịch bạ.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Hạ lệnh cho ba quân, người nào có thể liều mình vì nước, tinh thông võ nghệ, khỏe mạnh dũng cảm, không kể sống chết, đều được cấp văn bằng và tuyển vào làm thị vệ ở nội phủ.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Tháng 6, bọn Chỉ huy sứ Lưu Thanh ở thành Tam Giang ra hàng.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Trước đây, quân lính ở thanh Tam Giang theo sự điều động của quan Tổng binh nhà Minh đi đánh vua ở Thanh Hóa, bị thua trở về, có tên ngụy binh buông lời khinh mạn vua. Thanh mắng nó: “Thằng man vô lễ, ông ấy² sẽ là [29b] hoàng đế của chúng mày đấy”. Đến đây thì ra hàng.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Vua nổi dậy, nghĩa binh đi đến đâu, quân Minh đều thua chạy, có phải vì ta nhiều địch ít, ta mạnh địch yếu mà chúng không chống nổi đâu? Là vì đức của vua là hợp với lẽ trời, nên trời giúp cho, làm đẹp lòng người nên người theo về, không những là người nước ta vui vẻ thuận phục, mà cả đến bọn phản nghịch cũng tôn kính như vậy, nên chúng không còn chí chiến đấu và đều ra hàng là phải lắm! Thế thì việc dấy quân nhân nghĩa của vua có những chỗ rực rỡ hơn so với Thang Vũ, mà qua việc này lại càng nổi bật. Còn như cái điềm được nước³ thì đâu có thể dùng thuyết sấm vĩ mà xét được?

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Hơn 1 vạn quân Minh đầu hàng trong các thành âm mưu làm phản bị giết. Thành Tam Giang không nằm trong số đó.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Trước đó, …

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 1 Sau là huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên cũ nay thuộc huyện Kim Thi, tỉnh Hưng Yên.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 2 Chỉ Lê Lợi.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 3 Xem việc tháng 6, năm Bính Ngọ BK10, 19b.