Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 47a47b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 千古流芳，𡸈不偉歟？」[47a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … thiên cổ lưu phương, khởi bất vĩ dư?”.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 乃命水路給船五百艘，方政、馬騏領之。[47a*1*9]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Nãi mệnh thủy lộ cấp thuyền ngũ bách sưu, Phương Chính, Mã Kỳ lĩnh chi.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 陸路給粮草，山壽、黄福領之。[47a*2*6]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Lục lộ cấp lương thảo, Sơn Thọ, Hoàng Phúc lĩnh chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 擒獲并出降二萬餘人，馬二萬疋，馬瑛領之。[47a*2*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cầm hoạch tịnh xuất hàng nhị vạn dư nhân, mã nhị vạn sất, Mã Anh lĩnh chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 征蠻将軍陳璿領鎮守軍從之。[47a*3*16]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Chinh man tướng quân Trần Tuyền lĩnh trấn thủ quân tòng chi.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 俱詣菩提營，拜謝回去。[47a*4*10]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Cụ nghệ Bồ Đề dinh, bái tạ hồi khứ.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 方政等感愧流涕。[47a*5*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Phương Chính đẳng cảm quý lưu thế.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 十七日，明王通領步軍在後，與帝相話别，竟夕而去。[47a*5*8]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Thập thất nhật, Minh Vương Thông lĩnh bộ quân tại hậu, dữ Đế tương thoại biệt, cánh tịch nhi khứ.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝爲具牛酒、綵旗、圖帳、禮物後󰘴之。[47a*6*11]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế vi cụ ngưu tửu, thái kì, đồ trướng lễ vật hậu tiễn chi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 西都、古弄、至靈三城水步亦陸續繼發。[47a*7*7]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Tây Đô, Cổ Lộng, Chí Linh tam thành thủy bộ diệc lục tục kế phát.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 於是兵華偃息，天下太平。[47a*8*4]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ư thị binh hoa yển tức, thiên hạ thái bình.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 按：《明史》記云：前書黃福㱕自交州，先是馬騏 [47a*9*1] 累奏，乞福還舊任，以我交趾人思福之深。[47b*1*1]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Án: Minh sử ký vân: tiền thư Hoàng Phúc quy tự Giao Châu, tiên thị Mã Kỳ lũy tấu, khất Phúc hoàn cựu nhiệm, dĩ ngã Giao Chỉ nhân tư Phúc chi thâm.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 明帝從之，命福與柳昇偕行。[47b*1*17]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Minh đế tòng chi, mệnh Phúc dữ Liễu Thăng giai hành.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 及明人失利，福爲我軍所得，下馬羅拜，我軍不忍加害。[47b*2*11]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Cập Minh nhân thất lợi, Phúc vi ngã quân sở đắc, hạ mã la bái, ngã quân bất nhẫn gia hại.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 次書：成山侯王通廢交趾帥師還，水軍隨後。[47b*3*15]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thứ thư: Thành Sơn hầu Vương Thông phế Giao Chỉ soái sư hoàn, thủy quân tùy hậu.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 昇等既敗死，王通大懼乃集将士議，以城不可守，戰不可勝，不若全師㱕北。[47b*4*15]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thăng đẳng ký bại tử, Vương Thông đại cụ, nãi tập tướng sĩ nghị, dĩ thành bất khả thủ, chiến bất khả thắng, bất nhược toàn sư quy Bắc.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 眾皆從之，[47b*6*10] 仍與帝約和。[47b*6*14]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Chúng giai tòng chi, nhưng dữ Đế ước hòa.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 且爲帝請立陳氏後于朝，乃遣人賫前安南國王三世孫暠表乞立爲陳後。[47b*7*2]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Thả vi Đế thỉnh lập Trần thị hậu vu triều, nãi khiển nhân tê tiền An Nam quốc vương tam thế tôn Cảo biểu, khất lập vi Trần hậu.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 帝既平吳大告天下。[47b*9*1] 其吿文曰：[47b*9*9]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đế ký Bình Ngô đại cáo thiên hạ. Kì cáo văn viết:

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 仁義之舉，要在 …… [47b*9*13]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Nhân nghĩa chi cử, yếu tại …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 … [47a] tiếng thơm muôn đời, há chẳng lớn lao sao?”.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Bèn hạ lệnh: Cánh đường thủy, cấp 500 chiếc thuyền, cho Phương Chính, Mã Kỳ lãnh nhận. Cánh đường bộ, cấp lương thảo, cho Sơn Thọ, Hoàng Phúc lãnh nhận. Còn hơn 2 vạn người bị bắt hoặc đầu hàng và 2 vạn con ngựa thì do Mã Anh lãnh nhận. Chinh Man tướng quân Trần Tuấn đem quân trấn thủ đi theo. Tất cả đều tới dinh Bồ Đề lạy tạ mà về. Bọn Phương Chính vừa xúc động vừa hổ thẹn đến rơi nước mắt.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Ngày 17, Vương Thông nhà Minh dẫn quân bộ đi sau. Thông cùng vua nói chuyện từ biệt suốt đêm rồi đi. Vua sai đưa trâu rượu, cờ thêu, trướng vẽ cùng các lễ vật tiễn chân rất hậu. Quân thủy, bộ của ba thành Tây Đô, Cổ Lộng, Chí Linh cùng lục tục rút tiếp. Từ đây, việc binh đao dập tắt, khắp thiên hạ thái bình.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Xét: Minh sử, đoạn trước chép: Hoàng Phúc từ Giao Châu trở về, trước đó, Mã Kỳ [47b] đã nhiều lần tâu xin cho Phúc trở lại chức cũ, vì người Giao Chỉ rất nhớ Phúc. Vua Minh theo lời tâu, sau Phúc cùng đi với với Liễu Thăng. Đến khi quân Minh bị thua. Phúc bị quân ta bắt được, xuống ngựa van lạy, quân ta không nỡ giết.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Đoạn tiếp chép: Thành Sơn hầu Vương Thông bỏ Giao Chỉ dẫn quân về, thủy quân theo sau. Bọn thăng đã thua chết, Vương Thông hoảng sợ, bèn tập hợp các tướng sĩ bàn rằng: Thành thì không thể giữ nổi, đánh cũng không thể thắng được, chi bằng giữ toàn quân rồi rút về Bắc. Mọi người đều theo. Thông bèn giảng hòa với vua. Lại vì vua tâu với triều đình xin lập con cháu họ Trần, rồi sai người mang tờ biểu của Cảo là cháu 3 đời của quốc vương An Nam xin lập làm dòng dõi nhà Trần.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Sau khi dẹp yên giặc Ngô, vua ban bố Đại cáo khắp thiên hạ. Toàn văn bài Đại cáo như sau¹

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Việc nhân nghĩa cốt ở yên …

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 1 Tức bài Bình Ngô Đại cáo do Nguyễn Trãi soạn. Khi dịch bài này, chúng tôi đã tham khảo các bài dịch của Bùi Kỷ, Đào Duy Anh, Bùi Văn Nguyên, Vũ Khiêu.