Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 56a56b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 民，亦知有法，凡所該事務各有攸司以進。[56a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … dân, diệc tri hữu pháp, phàm sở cai sự vụ các hữu du tư dĩ tiến.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 令將校百官曰：「自古至今，治國必有其法，人無法則亂。[56a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Lệnh tướng hiệu bách quan viết: “Tự cổ chí kim, trị quốc tất hữu kì pháp, nhân vô pháp tắc loạn.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 是以師古立法，以教列校庶官，下民百姓，使知善惡所在，善則爲之，不善則避之，勿至犯法。」[56a*3*4]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Thị dĩ sư cổ lập pháp, dĩ giáo liệt hiệu thứ quan, hạ dân bách tính, sử tri thiện ác sở tại, thiện tắc vi chi, bất thiện tắc tị chi, vật chí phạm pháp”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 令大臣、少尉、執令諸路，如見僞官、土軍、人民自各城出迯而私匿，不解呈者，斬。[56a*5*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Lệnh đại thần, thiếu úy, chấp lệnh chư lộ, như kiến ngụy quan, thổ quân, nhân dân tự các thành xuất đào, nhi tư nặc bất giải trình giả, trảm.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 并令諸路觀察異色人去來者，敢有容縱，致賊人、僞官透漏而不察，路官及首隊人並斬。[56a*6*13]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Tịnh lệnh chư lộ quan sát dị sắc nhân khứ lai giả, cảm hữu dung túng, trí tặc nhân, ngụy quan thấu lậu nhi bất sát, lộ quan cập thủ đội nhân tịnh trảm.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 令頭目家將校子弟，各宜歸認祖貫田地，以杜爭占之弊。[56a*8*10]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Lệnh đầu mục gia tướng hiệu tử đệ, các nghi quy nhận tổ quán điền địa, dĩ đỗ tranh chiếm chi tệ.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 明詔勅：凡朝廷所差 [56a*9*13] 官吏軍人等，被拘留者悉皆𤼵還，所留軍噐亦悉送納。[56b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Minh chiếu sắc: Phàm triều đình sở sai quan lại quân nhân đẳng, bị câu lưu giả tất giai phát hoàn, sở lưu quân khí diệc tất tống nạp.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 帝乃出搒，嚴禁有藏隐明官軍一人以上者，殺而無赦取者，陸續送回燕京。[56b*2*3]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Đế nãi xuất bảng, nghiêm cấm hữu tàng ẩn Minh quan quân nhất nhân dĩ thượng giả, sát nhi vô xá thủ giả, lục tục tống hồi Yên Kinh.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 二月，定鐵突火首軍人者，於隴崖勤勞有功等項，該二百二十一人。[56b*4*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nhị nguyệt, định thiết đột hỏa thủ quân nhân giả, ư Lũng Nhai cần lao hữu công đẳng hạng, cai nhị bách nhị thập nhất nhân.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 弟一功賜國姓，黎問、黎歸、黎役、黎醯等五十二人爲榮祿大夫，左金吾衛大將軍，爵上智字。[56b*5*7]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Đệ nhất công tứ quốc tính, Lê Vấn, Lê Quy, Lê Dịch, Lê Ê đẳng ngũ thập nhị nhân vi Vinh lộc đại phu, Tả kim ngô vệ Đại tướng quân, tước Thượng trí tự.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 弟二功賜國姓，黎蒲、黎列、黎考等七十二人爲中亮大夫，左奉宸衛將軍，爵大智字。[56b*6*20]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Đệ nhị công tứ quốc tính, Lê Bồ, Lê Liệt, Lê Khảo đẳng thất thập nhị nhân vi Trung lượng đại phu, Tả phụng thần vệ tướng quân, tước Đại trí tự.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 弟三功賜國姓，黎禮、黎𰎹等九十四人爲忠武大夫，鈎鈐衛將軍，爵智字。[56b*8*10]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đệ tam công tứ quốc tính, Lê Lễ, Lê Nghiễn đẳng cửu thập tứ nhân vi Trung vũ đại phu, Câu kiềm vệ tướng quân, tước Trí tự.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 行遣黎景 …… [56b*9*18]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Hành khiển Lê Cảnh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 … [56a] dân biết là có pháp luật. Mọi công việc đều có các cơ quan phụ trách riêng, dâng lên vua xem.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Hạ lệnh cho các tướng hiệu và các quan rằng: Từ xưa tới nay, trị nước phải có pháp luật, không có pháp luật thì sẽ loạn. Cho nên học tập đời xưa đặt ra pháp luật là để dạy các tướng hiệu, quan lại, dưới đến dân chúng trăm họ biết thế nào là thiện, là ác, điều thiện thì làm, điều chẳng lành thì tránh, chớ để đến nỗi phạm pháp.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Hạ lệnh cho các đại thần, thiếu úy, chấp lệnh, truyền lệnh cho các lộ, nếu thấy ngụy quan, thổ quân và dân chúng từ các thành trốn ra mà che dấu, không giải trình thì chém. Lại hạ lệnh cho các lộ tra xét những người lạ mặt qua lại, ai dám dung túng cho giặc Minh và ngụy quan trốn lọt mà không biết, thì lộ quan cùng người thủ đội đều bị chém.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Hạ lệnh cho con em các nhà đầu mục và các tướng hiệu đều nên trở về nhận ruộng đất ở quê cha đất tổ, để chấm dứt nạn tranh chiếm ruộng đất.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nhà Minh có chiếu nói rằng: Tất cả bọn quan lại, quân nhân của triều đình [56b] sai sang còn bị giam giữ đều phải trả về hết, các vũ khí còn giữ lại cũng phải đưa nộp. Vua bèn cho yết bảng nghiêm cấm, nếu người nào chứa giấu quan quân của nhà Minh từ 1 người trở lên thì giết không tha. Người ra thú lục tục cho đưa về Yên Kinh.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 2, định các mức khen thưởng cho những hỏa thủ¹ và quân nhân của quân Thiết đột có công lao siêng năng khó nhọc ở Lũng Nhai² gồm 121 người.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Công hạng nhất, được ban quốc tính là bọn Lê Vấn, Lê Quy, Lê Dịch, Lê Ê 52 người làm Vinh lộc đại phu, tả Kim ngô vệ đại tướng quân, tước Thượng trí tự.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Công hạng hai, được ban quốc tính là bọn Lê Bồ, Lê Liệt, Lê Khảo 72 người, làm Trung lượng đại phu, tả Phụng thần vệ tướng quân, tước Đại trí tự.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Công hạng ba, được ban quốc tính là bọn Lê Lễ, Lê…³ 94 người, làm Trung vũ đại phu Câu kiềm vệ tướng quân, tước Trí tự.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Hành khiển Lê Cảnh …

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 1 Hỏa thủ: chỉ huy, đội trưởng.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 2 Lũng Nhai: tức Lũng Mi, tên nôm là làng Mé, thuộc xã Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân. Tại đây, vào ngày đầu tháng 2 năm Bính Thân 1416 có một cuộc Hội thề lịch sử giữa Lê Lợi và 18 người đồng chí của ông. Những người có công lao khó nhọc ở Lũng Nhai chỉ những người đã tham gia khởi nghĩa buổi ban đầu.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 3 Bản Chính Hòa có ghi tên một người, nhưng ở bản chụp mà chúng tôi dịch, chữ này bị mờ không đọc được. Các bản in khác chỉ có tên Lê Lễ mà không có tên tên này. Theo CMCB 15, 3a thì người đó là Lê Nghiễn.