Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 62a62b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 十一月，初一日，帝遣杜如熊等如明，奏言陳氏子孫實無見存，及所獲明人官吏、軍人并軍噐並已送還，無有拘留监藏者，[62a*1*1] 乃乞還帝所失女。[62a*3*12]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Thập nhất nguyệt, sơ nhất nhật, Đế khiển Đỗ Như Hùng đẳng như Minh, tấu ngôn Trần thị tử tôn thực vô kiến tồn, cập sở hoạch Minh nhân quan lại, quân nhân tịnh quân khí tịnh dĩ tống hoàn, vô hữu câu lưu giám tàng giả, nãi khất hoàn Đế sở thất nữ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 先是，帝於亂離之際失一幼女，年方九歲。[62a*4*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tiên thị, Đế ư loạn li chi tế thất nhất ấu nữ, niên phương cửu tuế.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 明内官馬騏收養，带回燕京，進爲官婢。[62a*4*17]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Minh nội quan Mã Kỳ thu dưỡng, đái hồi Yên Kinh, tiến vi quan tì.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 至是，帝遣求之。[62a*5*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Chí thị, Đế khiển cầu chi.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 二十四日，誅残賊逆黨名封、名汝笏、名安榮、名忠、名存、名士文、名崇禮、名確等。[62a*6*3]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Nhị thập tứ nhật, tru tàn tặc nghịch đảng danh Phong, danh Nhữ Hốt, danh An Vinh, danh Trung, danh Tồn, danh Sĩ Văn, danh Sùng Lễ, danh Xác đẳng.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 先是封等逆降明賊，助賊爲虐拒官軍。及明賊平，乃出降，帝赦其罪。[62a*7*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tiên thị Phong đẳng nghịch hàng Minh tặc, trợ tặc vi ngược cự quan quân. Cập Minh tặc bình, nãi xuất hàng, Đế xá kì tội.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 封等从稔惡弗悛，更謀不軌，私相 [62a*9*6] 結黨，密作文書，陰使家人間行，遣明人使之枸事，則彼爲内應。[62b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Phong đẳng tòng nẫm ác phất thuân, cánh mưu bất quỹ, tư tương kết đảng, mật tác văn thư, âm sử gia nhân gian hành, khiển Minh nhân sứ chi cử sự, tắc bỉ vi nội ứng.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 賫書人爲太原鎮上將黄原懿所獲。[62b*2*7]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tê thư nhân vị Thái Nguyên trấn Thượng tướng Hoàng Nguyên Ý sở hoạch.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 帝乃戮其人而隱其事。[62b*3*3]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Đế nãi lục kì nhân nhi ẩn kì sự.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 八月，再有黨人來告變，其事相同。[62b*3*12]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Bát nguyệt, tái hữu đảng nhân lai cáo biến, kì sự tương đồng.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 至是，帝乃下詔誅之。[62b*4*7]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Chí thị, Đế nãi hạ chiếu tru chi.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 二十五日，修田簿户籍等務。[62b*4*15]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhị thập ngũ nhật, tu điền bạ hộ tịch đẳng vụ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 旨揮各府縣鎮路、蹅勘澤洲田土，并金銀等穴，并本山出産及舊額税，及勢家人民絶嗣，皆入爲官迯軍等項田土，至己酉年二月中旬上呈。[62b*5*9]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Chỉ huy các phủ huyện trấn lộ, tra khám trạch châu điền thổ, tịnh kim ngân đẳng huyệt, tịnh bản sơn xuất sản cập cựu ngạch thuế, cập thế gia nhân dân tuyệt tự, giai nhập vi quan đào quân đẳng hạng điền thổ, chí Kỷ Dậu niên nhị nguyệt trung tuần thượng trình.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 戊申籍，己酉簿，癸丑年四月造簿籍，并開出僞官逐項。[62b*8*9]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Mậu Thân tịch, Kỷ Dậu bạ, Quý Sửu niên tứ nguyệt tạo bạ tịch, tịnh khai xuất ngụy quan trục hạng.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 [62a] Tháng 11, ngày mồng 1, vua sai bọn Đỗ Như Hùng sanh nhà Minh tâu bày rằng con cháu họ Trần quả thực không còn ai, các quan lại, quân nhân cùng khí giới bắt được của nhà Minh đã đưa trả hết rồi, không còn giam giữ, chứa giấu gì cả. Lại xin trả lại người con gái của vua bị lạc.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Trước kia, trong buổi loạn ly, vua bị lạc mất người con gái nhỏ mới lên 9 tuổi. Viên nội quan nhà Minh là Mã Kỳ đem về nuôi, rồi đưa về Yên Kinh tiến làm cung tỳ¹. Đến đây, vua sai sứ sang xin về².

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Ngày 24, giết bọn giặc phản nghịch tên là Phong, tên Nhữ Hốt, tên An Vinh, tên Trung, tên Tồn, tên Sĩ Văn, tên Sùng Lễ, tên Xác.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Trước kia, bọn Phương đón hàng giặc Minh, giúp giặc làm điều bạo ngược, chống lại quan quân. Đến khi giặc Minh bị dẹp mới ra đầu hàng, được vua tha tội cho. Nhưng bọn Phong vẫn gây nhiều tội ác không chịu chừa, lại âm mưu làm loạn, ngấm ngầm [62b] kết bè đảng, viết thư mật, ngầm sai người đi đường tắt tới xui quân Minh gây sự, bọn chúng sẽ làm nội ứng. Người mang thư bị Thượng tướng Thái Nguyên là Hoàng Nguyên Ý bắt được. Vua giết tên đưa thư rồi giấu chuyện ấy đi. Tháng 8, lại có một tên trong bọn đến cáo giác, việc cũng giống thế. Đến đây, vua mới hạ chiếu giất cả bọn.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Ngày 25, làm sổ ruộng đất, sổ hộ tịch.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Ra chỉ thị cho các phủ, huyện trấn, lộ khám xét các chằm bãi, ruộng đất, mỏ vàng bạc, những sản vật núi rừng trong hạt, các loại thuế ngạch cũ, cùng ruộng đất đã sung công của các nhà thế gia và những người tuyệt tự, và ruộng đất của những bọn đào ngũ, hạn đến trung tuần tháng 2 năm Kỷ Dậu trình lên. Sổ hộ tịch năm Mậu Thân và sổ ruộng đất năm Kỷ Dậu thì đến tháng 4 năm Quý Sửu sẽ nộp. Khi làm sổ ruộng đất và hộ tịch thì khai cả từng hạng ngụy quan.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 1 Nguyên văn là “quan tỳ”, sửa lại theo Minh sử.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 2 Vua Minh trả lời là người con gái đã bị chết vì bệnh đậu mùa.