Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 65a65b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 取籍。[65a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … thủ tịch.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 若武自同知以下至大隊長，隊長以上等官，文自尙書以下至七品，孰有男子十七歲以下，九歲以上，就國學點目，學官取簿受業。[65a*1*3]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Nhược vũ tự Đồng tri dĩ hạ chí Đại đội trưởng, Đội trưởng dĩ thượng đẳng quan, văn tự Thượng thư dĩ hạ chí thất phẩm, thục hữu nam tử thập thất tuế dĩ hạ, cửu tuế dĩ thượng, tựu quốc học điểm mục, học quan thủ bạ thụ nghiệp.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 二十二日，旨揮大臣文武議國家大事。[65a*3*17]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Nhị thập nhị nhật, chỉ huy đại thần văn vũ nghị quốc gia đại sự.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 如戰士貧，游士富。[65a*4*15]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Như chiến sĩ bần, du sĩ phú.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 凡戰鬪之士，無尺寸之地居之，游手游足，無益於國，濫有田土過多，或有㓂道，[65a*5*4] 於是無人盡心於國，思孌富貴。[65a*6*15]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Phàm chiến đấu chi sĩ, vô xích thốn chi địa cư chi, du thủ du túc, vô ích ư quốc, lạm hữu điền thổ quá đa, hoặc hữu khấu đạo, ư thị vô nhân tận tâm ư quốc, tư luyến phú quý.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 今勑旨與𡐡臣議定田数級官君民等，内自大臣以下，至老弱孤寡南婦以上，某類若干奏文，并錢帛等議呈。[65a*7*10]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Kim sắc chỉ dữ đại thần nghị định điền số cấp quan quân dân đẳng, nội tự đại thần dĩ hạ, chí lão nhược cô quả nam phụ dĩ thượng, mỗ loại nhược can tấu văn, tịnh tiền bạch đẳng nghị trình.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 二月二十一日，旨揮五道諸衛軍將校軍人等：「限二十七日，習水步陣，欠者治罪。[65b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Nhị nguyệt nhị thập nhất nhật, chỉ huy ngũ đạo chư vệ quân tướng hiệu quân nhân đẳng: “Hạn nhị thập thất nhật, tập thủy bộ trận, khiếm giả trị tội.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 習罷，各分爲五番，一番留，四番歸農。」[65b*2*14]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Tập bãi, các phân vi ngũ phiên, nhất phiên lưu, tứ phiên quy nông”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 二十六日，旨揮大臣及行遣等官：「如見朕條令，或有不便於軍國，或無故之踢，或重歛賦税，邪淫，虐政，即奏請脩整。」[65b*3*10]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nhị thập lục nhật, chỉ huy đại thần cập Hành khiển đẳng quan: “Như kiến trẫm điều lệnh, hoặc hữu bất tiện ư quân quốc, hoặc vô cố chi dịch, hoặc trọng liễm phú thuế, tà dâm ngược chính, tức tấu thỉnh tu chỉnh”.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 又旨揮諸言官：「見朕有苛政，重歛虐害良民，功罪刑賞之不明，不依古法，或大臣，官吏，將校内外任職司不奉法，受路，擾害良民，偏私非爲等事，急上彈劾。[65b*6*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Hựu chỉ huy chư ngôn quan: “Kiến trẫm hữu hà chính trọng liễm, ngược hại lương dân, công tội hình thưởng chi bất minh, bất y cổ pháp, hoặc đại thần quan lại tướng hiệu nội ngoại nhậm chức ti bất phụng pháp thụ lộ, nhiễu hại lương dân, thiên tư phi vi đẳng sự, cấp thượng đàn hặc.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 若坐視容縱，以小事爲能及虚言者，…… [65b*9*5]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Nhược tọa thị dung túng, dĩ tiểu sự vi năng cập hư ngôn giả, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 … [65a] lấy danh sách. Quan võ từ Đồng tri trở xuống đến Đại đội trưởng, Đội trưởng trở lên, quan văn từ Thượng thư trở xuống đến thất phẩm, ai có con trai 17 tuổi trở xuống, 9 tuổi trở lên tới nhà Quốc học điểm mục để học quan lấy danh sách dạy học.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ngày 22, ra lệnh chỉ cho quan văn võ đại thần nghị bàn việc lớn của nhà nước.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Như người đi đánh giặc thì nghèo, kẻ rong chơi thì giàu. Người đi chiến đấu thì không có một thước, một tất đất mà còn ở những kẻ du thủ du thực, không có ích gì cho nước lại có quá thừa ruộng đất, hoặc đi làm nghề trộm cướp. Thành ra không có ai chịu hết lòng với nước, chỉ ham nghĩa phú quý mà thôi. Nay ra lệnh chỉ cho các đại thần bàn định số ruộng cấp cho quan lại, quân nhân và dân chúng, trong từ đại thần trở xuống, dưới đến người già yếu, mồ côi, goá chồng, đàn ông, đàn bà trở lên, loại nào được cấp bao nhiêu thì tâu lên, lại bàn cả số tiền lụa trình lên.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 [65b] Tháng 2, ngày 21, ra lệnh chỉ cho tướng hiệu và quân nhân các vệ quân năm đạo rằng:

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Đến ngày 27 sẽ diễn tập chiến trận thủy, bộ, ai vắng mặt sẽ bị trị tội. Diễn tập xong, sẽ chia mỗi vệ thành 5 phiên, 1 phiên ở lại, còn 4 phiên cho về làm ruộng.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Ngày 26, ra lệnh chỉ cho đại thần và các quan Hành khiển:

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nếu thấy các điều lệnh của trẫm có điều gì bất tiện cho việc quân, việc nước, hoặc các việc sai dịch không hợp lý, hoặc thuế khoá nặng nề, hoặc có việc tà dâm bạo ngược, thì tâu xin sửa lại.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Lại ra lệnh chỉ cho các ngôn quan¹ rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Nếu thấy trẫm có chính lệnh hà khắc, thuế má nặng nề, ngược hại lương dân, thưởng công phạt tội không đúng, không theo đúng phép xưa, hay các đại thần, quan lại, tướng hiệu, quan chức trong ngoài không giữ phép, nhận hối lộ, nhiễu hại lương dân, thiên hư phi pháp, thì phải lập tức dâng sớ đàn hặc ngay. Kẻ nào cứ ngồi nhìn mà dung túng, chỉ giỏi trò vặt, cùng là nói hão không đâu, …

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 1 Ngôn quan: Chỉ các quan giữ trách nhiệm khuyên can vua và đàn hặc các quan.