Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tổ Cao Hoàng Đế [BK10, 70a70b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 薦陳平，狄仁傑之薦張九󰱜，蕭嵩之薦韓休。[70a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … tiến Trần Bình, Địch Nhân Kiệt chi tiến Trương Cửu Linh, Tiêu Tung chi tiến Hàn Hưu.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 雖其才品有高下之不同，然亦莫不各得其人以當其任也。[70a*1*18]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Tuy kì tài phẩm hữu cao hạ chi bất đồng, nhiên diệc mạc bất các đắc kì nhân dĩ đương kì nhiệm dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 今朕膺茲重責，夙夜祗懼，若臨深淵，正以蒐贒弼治之未得人也。[70a*3*5]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Kim trẫm ưng tư trọng trách, túc dạ chi cụ, nhược lâm thâm uyên, chính dĩ sưu hiền bật trị chi vị đắc nhân dã.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 其令文武大臣、公侯大夫，自三品以上，各󰁮一人，或在朝，或在野，或已仕未仕，[70a*4*12] 苟有文武知識之才，堪臨民馭眾者，朕将隨而授用焉。[70a*6*6]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Kì lệnh văn vũ đại thần, công hầu đại phu, tự tam phẩm dĩ thượng, các cử nhất nhân, hoặc tại triều, hoặc tại dã, hoặc dĩ sĩ vị sĩ, cẩu hữu văn vũ tri thức chi tài, kham lâm dân ngự chúng giả, trẫm tương tùy nhi thụ dụng yên.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 且進賢受上賞，古道然也。[70a*7*9]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thả tiến hiền thụ thượng thưởng, cổ đạo nhiên dã.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 若󰁮得中才，則陞爵二等，或󰁮得才德俱優超絶倫等，必𫎇重賞。[70a*8*1]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Nhược cử đắc trúng tài, tắc thăng tước nhị đẳng, hoặc cử đắc tài đức cụ ưu siêu tuyệt luân đẳng, tất mông trọng thưởng.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 雖然才之生世，固為不少，而 [70a*9*8] 求才之道，亦非一方。[70b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Tuy nhiên tài chi sinh thế, cố vi bất thiểu, nhi cầu tài chi đạo, diệc phi nhất phương.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 其或藴經濟之畧而屈在下僚，無人薦󰁮，𭁈夫豪傑之士，伏於草莽，混為卒伍，若不自達，朕何由識之。今後君子有欲從我逰者，各聽自薦，昔毛遂脱頴而徔平原君，寗戚扣角而感悟桓公，何曾以小節自拘哉。詔出之日，凣其具僚，各盡乃誠，孰請薦援，至於籚閻側陋之士，亦勿以衒玉求售爲耻，而使朕有乏才之嘆焉。」[70b*1*9]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Kì hoặc uẩn kinh tế chi lược, nhi khuất tại hạ liêu, vô nhân tiến cử, dữ phu hào kiệt chi sĩ, phục ư thảo mãng, hỗn vi tốt ngũ, nhược bất tự đạt, trẫm hà do thức chi. Kim hậu quân tử hữu dục tòng ngã du giả, các thính tự tiến, tích Mao Toại thoát dĩnh nhi tòng Bình Nguyên Quân, Nịnh Thích khấu giác nhi cảm ngộ Hoàn Công, hà tằng dĩ tiểu tiết tự câu tai. Chiếu xuất chi nhật, phàm kì cụ liêu, các tận nãi thành, thục thỉnh tiến viện, chí ư lư diêm trắc lậu chi sĩ, diệc vật dĩ huyễn ngọc cầu thụ vi sỉ, nhi sử trẫm hữu phạp tài chi thán yên”.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 十三日，明遣禮部侍郎李琦，鴻臚寺卿徐永達，行人司行人張聰等來諭，令求陳氏 …… [70b*8*4]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thập tam nhật, Minh khiển Lễ bộ thị lang Lý Kỳ, Hồng lô tự khanh Từ Vĩnh Đạt, Hành nhân ti hành nhân Trương Thông đẳng lai dụ, lệnh cầu Trần thị …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 … [70a] tiến cử Trần Bình, Địch Nhân Kiệt tiến cử Trương Cửu Linh, Tiêu Tung tiến cử Hàn Hưu. Dẫu tài năng phẩm hạnh của họ có hơn kém khác nhau, nhưng không ai không cử được người giỏi, xứng đáng với chức trách được trao.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Nay trẫm gánh vác trách nhiệm nặng nề, sớm khuya kính cẩn lo sợ, như đứng bờ vực thẳm, chỉ vì chưa tìm kiếm được người hiền tài giúp đỡ trị nước. Vậy ra lệnh cho đại thần văn võ, công hầu đại phu từ tam phẩm trở lên, mỗi viên tiến cử lấy một người, ở trong triều hay ngoài thôn dã, đã làm quan hoặc chưa làm quan. Nếu người nào có tài năng, tri thức văn võ, có thể cai trị dân chúng, thì trẫm sẽ tùy tài bổ dụng. Vả lại, tiến cử được người hiền sẽ được thưởng mức cao nhất, lẽ xưa vẫn thế. Nếu tiến cử được người có tài bậc trung, thì được tăng tước hai bậc. Nếu tiến cử được người tài đức đều ưu tú, vượt hẳn mọi người, thì nhất định được trọng thưởng.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Tuy vậy, nhân tài ở đời cố nhiên là không ít, nên [70b] đường lối tìm người cũng không phải chỉ có một phương. Nếu có ai ôm ấp tài lược kinh bang tế thế nhưng vẫn phải chịu khuất ở hàng quan thấp, không có người tiến cử cho, cùng là những người hào kiệt còn bị vùi dập ở bụi bờ, hay lẫn lộn trong quân ngũ, nếu không tự đề bạc thì trẫm làm sao biết được? Từ nay về sau, các bậc quân tử, có ai muốn theo ta, đều cho tự tiến cử. Ngày xưa, Mao Toại tự tỏ tài mà theo Bình Nguyên¹, Nịnh Thích gõ sừng trâu mà cảm ngộ Hoàn Công², có bao giờ câu nệ tiểu tiết đâu? Khi chiếu này ban ra, các quan hãy đem hết lòng thành, lo việc tiến cử. Còn như kẻ sĩ hàn vi ở chốn hương thôn, cũng chớ cho thế là phải đem ngọc bán rao mà hổ thẹn, để trẫm phải thở than vì thiếu nhân tài”.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Ngày 13, nhà Minh sai bọn Lễ bộ thị lang Lý Kỳ, Hồng lô tự khanh Từ Vĩnh Đạt, Hành nhân ty hành nhân Trương Thông sang dụ bảo tìm kiếm …

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 ^⇡ 1 Mao Toại: người đời Chiến Quốc, gia khách của Bình Nguyên Quân, ngày thường cũng như mọi người, không lộ chút tài năng gì. Khi nước Triệu bị nước Tần đánh, Mao Toại tự tiến cử mình, xin cùng đi với Bình Nguyên Quân sang cầu cứu nước Sở. Kết quả là nhờ có Mao Toại thuyết phục được vua Sở, nên lời giao ước “hợp tụng” để chống quân Tần được thực hiện.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 ^⇡ 2 Nịnh Thích: Người nước Vệ, nhà nghèo phải đi đẩy xe thuê. Một hôm, thấy Tề Hoàn Công đi qua, Nịnh Thích gõ vào sừng trâu mà hát, Hoàn Công cho là lạ, đưa về cho làm thượng khách, sau có nhiều công lao, được phong tới Tướng quốc.