Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 鈍，故臨崩之際，以陛下託臣等也。[12a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … độn, cố lâm băng chi tế, dĩ bệ hạ thác thần đẳng dã.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 今於󰱑所言，意疑臣等有所奸横，而使陛下别立親以防之，願付之獄官，問其虚實。[12a*1*14]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Kim Ư Đài sở ngôn, ý nghi thần đẳng hữu sở gian hoành, nhi sử bệ hạ biệt lập thân dĩ phòng chi, nguyện phó chi ngục quan, vấn kì hư thực.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 若於󰱑果離間君臣，則正以國法，不赦。」[12a*3*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Nhược Ư Đài quả li gián quân thần, tắc chính dĩ quốc pháp, bất xá”.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝良久曰：「於󰱑所言，雖有切害，何至若是。」[12a*4*7]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế lương cửu viết: “Ư Đài sở ngôn, tuy hữu thiết hại, hà chí nhược thị”.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 察奏徃復數四，帝皆不咱。[12a*5*5]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Sát tấu vãng phục sổ tứ, Đế giai bất thính.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 天祐、擒虎復奏曰：「於󰱑勸陛下不可委任大臣，是違先帝遺詔而委生嫌釁不可不問其罪。」[12a*5*15]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Thiên Hựu, Cầm Hổ phục tấu viết: “Ư Đài khuyên bệ hạ bất khả ủy nhiệm đại thần, thị vi Tiên đế di chiếu nhi ủy sinh hiềm hấn, bất khả bất vấn kì tội”.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 右弼黎聞靈執其疏來奏，帝乃可之。[12a*7*14]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Hữu bật Lê Văn Linh chấp kì sớ lai tấu, Đế nãi khả chi.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 遂流於󰱑遠州。[12a*8*10]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Toại lưu Ư Đài viễn châu.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 二十四日，追尊生母爲恭慈國太母。[12a*8*16]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Nhị thập tứ nhật, truy tôn sinh mẫu vi Cung Từ quốc thái mẫu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 初太祖不立正 [12a*9*13] 室，惟郡王母鄭宸妃𭁈犯惠妃等數人而已。[12b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Sơ Thái Tổ bất lập chính thất, duy Quận vương mẫu Trịnh Thần phi dữ Phạm Huệ phi đẳng sổ nhân nhi dĩ.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 國母亦先帝側室，於草昧時已先薨。[12b*1*18]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Quốc mẫu diệc Tiên đế trắc thất, ư thảo muội thời dĩ tiên hoăng.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 及是帝追念，尊為國太母。[12b*2*14]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Cập thị Đế truy niệm, tôn vi Quốc thái mẫu.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 舊臣主在籃京，帝命元舅右𤤻黎連及中書是郎陳舜俞奉新神主及金󰀋至廟行禮。[12b*3*6]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Cựu thần chủ tại Lam Kinh, Đế mệnh nguyên cữu hữu ban Lê Liên cập Trung thư thị lang Trần Thuấn Du phụng tân thần chủ cập kim sách chí miếu hành lễ.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 大司徒黎察起清潭、昭度等寺成，守九十餘間。[12b*5*3]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Đại tư đồ Lê Sát khởi Thanh Đàm, Chiêu Độ đẳng tự, thành thủ cửu thập dư gian.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 秋，七月，十一日，㫖揮各道衛軍将校，及路縣鎮󰀋，社官等：「凡治道，以清刑爲本。[12b*7*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Thu, thất nguyệt, thập nhất nhật, chỉ huy các đạo vệ quân tướng hiệu, cập lộ huyện trấn sách xã quan đẳng: “Phàm trị đạo, dĩ thanh hình vi bản.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 朕見軍人皆越次奏告，運勾訟人，防廢民事，勞擾朝廷，莫此為 …… [12b*8*13]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Trẫm kiến quân nhân giai việt thứ tấu cáo, vận câu tụng nhân, phòng phế dân sự, lao nhiễu triều đình, mạc thử vi …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 … [12a] ngu độn, cho nên, lúc sắp mất, đem bệ hạ ký thác cho bọn thần. Nay Ư Đài nói thế, có ý ngờ bọn thần chuyên quyền làm bậy, mà xui bệ hạ lập người thân thích khác để phòng giữ, xin giao nó xuống cho ngục quan xét hỏi việc này hư thực thế nào. Nếu Ư Đài quả đúng là ly gián vua tôi thì phải trị hắn theo phép nước không tha”.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Vua ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 “Những điều Ư Đài nói ra, tuy có trúng chỗ thiết yếu, nhưng đâu đến nỗi thế”.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Sát tâu đi tâu lại vài bốn lần, vua đều không nghe. Bọn Thiên Hựu, Cầm Hổ lại tâu rằng:

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 “Ư Đài khuyên bệ hạ không nên tin dùng đại thần, thế là trái lời di chiếu của Tiên đế, mà gây hiềm khích lung tung, không thể không xét tội”.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Hữu bật Lê Văn Linh cầm tờ sớ đến tâu, vua mới cho xét. Kết quả đày Ư Đàu đi châu xa.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Ngày 24, truy tôn mẹ đẻ là Cung Từ quốc thái mẫu.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Trước kia, Thái Tổ không lập chính [12b] thất, chỉ có vài người như Trịnh Thần phi là mẹ Quận vương và Phạm Huệ phi thôi. Quốc mẫu cũng là vợ lẽ của Tiên đế, đã mất ngay từ buổi đầu gian lao dựng nước.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Đến đây, vua tưởng nhớ, truy tôn là Quốc thái mẫu. Thần chủ cũ của Quốc thái mẫu ở Lam Kinh, vua sai cậu là Hữu ban Lê Liên và Trung thư thị lang Trần Thuấn Du rước thần chủ mới và Kim sách đến miếu làm lễ truy tôn.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Đại tư đồ Lê Sát dựng xong các chùa Thanh Đàm và Chiêu Độ, có đến hơn 90 gian.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Mùa thu, tháng 7, ngày 11, ra lệnh chỉ cho tướng hiệu vệ quân các đạo và các quan lộ, huyện, trấn, sách, xã rằng:

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 “Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Trẫm thấy các quân nhân đều tâu báo vượt cấp, câu kết nhau để đi kiện người, bỏ phế mọi việc của dân, quấy rối triều đình, không gì …