Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 27a27b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 六月，九日，旨揮五道諸衛軍將校等，各使人繕脩󰔦壞戰噐。[27a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 Lục nguyệt, cửu nhật, chỉ huy ngũ đạo chư vệ quân tướng hiệu đẳng, các sử nhân thiện tu đố hoại chiến khí.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 帝日𭁈近習戲於官内，大臣欲勸學，乃共奏擬以行遣承止阮廌、中書侍郎程舜俞等文臣六人，隨二三大臣分番入侍經筵。[27a*2*6]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Đế nhật dữ cận tập hí ư quan nội, đại thần dục khuyến học, nãi cộng tấu nghĩ dĩ Hành khiển thừa chỉ Nguyễn Trãi, Trung thư thị lang Trình Thuấn Du đẳng văn thần lục nhân, tùy nhị tam đại thần phân phiên nhập thị kinh diên.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝使丁蝮退還其奏，不納。[27a*5*1]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế sử Đinh Phúc thoái hoàn kì tấu, bất nạp.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 帝𫳭小竪阮供。[27a*5*11]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Đế sủng tiểu thụ Nguyễn Cung.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 黎察等請誅之，帝不咱。[27a*5*17]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Lê Sát đẳng thỉnh tru chi, Đế bất thính.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 於是，察等稱疾不朝。[27a*6*9]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Ư thị, Sát đẳng xưng tật bất triều.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 潘天爵等奏曰：「生知莫如堯舜，而猶以君疇、成昭為師。[27a*6*17]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Phan Thiên Tước đẳng tấu viết: “Sinh tri mạc như Nghiêu Thuấn, nhi do dĩ Quân Trù, Thành Chiêu vi sư.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 自古帝王之增益聖德者，未有不由學問。[27a*8*2]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tự cổ đế vương chi tăng ích thánh đức giả, vị hữu bất do học vấn.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 况陛下春秋方富，古今治道未悉周知。[27a*8*18]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Huống bệ hạ xuân thu phương phú, cổ kim trị đạo vị tất chu tri.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 大司徒察 [27a*9*15] 等選用儒臣，入侍左右，盖欲陛下為堯舜爾，陛下胡為忽宗社，而違其忠誠，使之憂悶不朝乎？願陛下思先王顧托之意，則四海𫎇福，而陛下享大孝之禄壽矣。」[27b*1*1]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Đại tư đồ Sát đẳng tuyển dụng nho thần, nhập thị tả hữu, cái dục bệ hạ vi Nghiêu Thuấn nhĩ, bệ hạ hồ vi hốt tông xã, nhi vi kì trung thành, sử chi ưu muộn bất triêu hồ? Nguyện bệ hạ tư Tiên vương cố thác chi ý, tắc tứ hải mông phúc, nhi bệ hạ hưởng đại hiếu chi lộc thọ hĩ”.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 秋七月五日，哀牢又反，攻遠忙。[27b*5*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Thu, thất nguyệt, ngũ nhật, Ai Lao hựu phản, công Viễn Mường.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 其杻蛮擊之，獲人口十三，馘九級來献。[27b*5*13]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Kì Nữu Man kích chi, hoạch nhân khẩu thập tam, quắc cửu cấp lai hiến.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 太原鎮父道農交聰献飲泉弓。[27b*6*10]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Thái Nguyên trấn Phụ đạo Nông Giao Thông hiến Ẩm tuyền cung.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 其弓通中，可立飲水。[27b*7*5]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Kì cung thông trung, khả lập ẩm thủy.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 旨揮文武内外百官等：「今卿等不奉公守法，其掌天下錢銀簿籍者，則沉帶留难，宜徵宜免，不曾分豁批奏，…… [27b*7*13]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Chỉ huy văn võ nội ngoại bách quan đẳng: “Kim khanh đẳng bất phụng công thủ pháp, kì chưởng thiên hạ tiền ngân bạ tịch giả, tắc trầm đái lưu nạn, nghi trưng nghi miễn, bất tăng phân khoát phê tấu, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 … [27a] Tháng 6, ngày mồng 4, ra lệnh cho bọn tướng hiệu các vệ quân năm đạo đều phải sai người sửa chữa những chiến khí bị mối mọt hỏng nát.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Vua hằng ngày vui đùa với bọn hầu cận ở trong cung, các đại thần muốn khuyên vua học, cùng nhau tâu lên xin cử sáu văn thần là bọn Hành khiển thừa chỉ Nguyễn Trãi, Trung thư thị lang Trình Thuấn Du… đi theo hai, ba đại thần chia phiên nhau vào hầu kinh diên. Vua sai Đinh Phúc trả lại tờ tâu không nhận.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Vua yêu dùng hoạn quan Nguyễn Cung. Bọn Lê Sát xin giết đi, vua không nghe. Thế là bọn Sát cáo ốm không vào chầu. Bọn Thiên Tước tâu rằng:

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 “Bậc sinh trị¹ không ai bằng Nghiêu Thuấn mà còn dùng Quân Trù, Thành Chiêu làm thầy. Các đế vương đời xưa, sở dĩ thánh đức ngày một tăng lên, chưa có bậc nào là không do học vấn. Huống chi bệ hạ đương lúc tuổi còn trẻ, chưa biết được mọi đạo trị nước xưa nay. Đại tư đồ Lê Sát [27b] chọn dùng nho thần vào hầu bên trên, là có ý muốn bệ hạ được như vua Nghiêu vua Thuấn mà thôi, sao bệ hạ coi nhẹ tông miếu xã tắc, không thấy lòng trung thành của họ, để cho họ lo buồn mà không vào chầu? Xin bệ hạ nghĩ đến ý ký thác của Tiên đế, thì thiên hạ được đội phúc mà bệ hạ được hưởng lộc thọ của bậc đại hiếu”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Mùa thu, tháng 7, ngày mồng 5, nước Ai Lao lại làm phản, đánh vào Mường Viễn. Người Man họ Nữu nước ấy đánh bắt được 13 người, chém được 9 thủ cấp, cắt lấy tai đem dâng.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Phụ đạo trấn Thái Nguyên là Nông Văn Thông dâng chiếc cung Ẩm tuyền. Cung ấy rỗng giữa, có thể đứng mà uống được nước suối.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ra lệnh chỉ cho các quan văn võ trong ngoài rằng:

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 “Nay các khanh không kính giữ phép công, người giữ tiền bạc sổ sách cả nước thì để chậm trễ hoặc gây khó dễ, thuế đáng thu hay đáng miễn thì không chịu phê tâu dứt khoát …

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 1 Sinh trị: nghĩa là sinh đã biết mọi việc, không cần phải dạy bảo, từ này chỉ dùng cho các bậc thánh nhân.