Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 32a32b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 道司馬黎盃為總管，右弼黎文靈為參督，丢五道諸衛軍、乂安鎮軍二萬人討玉麻州逆人 [32a*1*1] 琴貴，戒以嚴飾将士，撫安人民，某總管同總管，總知違令，執鎖奏請問罪。[32a*2*18]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … đạo Tư mã Lê Bôi vi Tổng quản, Hữu bật Lê Văn Linh vi Tham đốc, đốc ngũ đạo chư vệ quân, Nghệ An trấn quân nhị vạn nhân thảo Ngọc Ma châu nghịch nhân Cầm Quý, giới dĩ nghiêm sức tướng sĩ, phủ an nhân dân, mỗ tổng quản đồng tổng quản, tổng tri vi lệnh, chấp tỏa tấu thỉnh vấn tội.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 𧗱同知以下臨陣時違令及退却，許先察後奏。[32a*4*10]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Vệ đồng tri dĩ hạ lâm trận thời vi lệnh cập thoái khước, hứa tiên sát hậu tấu.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 玉麻在乂安之西，哀牢之東。[32a*5*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Ngọc Ma tại Nghệ An chi Tây, Ai Lao chi Đông.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 琴貴有眾僅萬人。[32a*6*3]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Cầm Quý hữu chúng cẩn vạn nhân.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 太祖起義時，貴嘗𭛁兵助，順授太尉。[32a*6*10]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Thái Tổ khởi nghĩa thời, Quý thường phát binh trợ, thuận thụ Thái úy.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 尋復疑悔，獨引還。[32a*7*6]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Tầm phục nghi hối, độc dẫn hoàn.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 及賊平，乃大愧惧。然以其险遠，不能順復。[32a*7*13]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Cập tặc bình, nãi đại quý cụ. Nhiên dĩ kì hiểm viễn, bất năng thuận phục.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 貴為人貪暴，禁民栽種，不得𭁈已争，大起宫室，以銅為柱，妻妾以百 [32a*8*11] 數，厚斂其民，矯言修貢，實盡自入。[32b*1*1]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Quý vi nhân tham bạo, cấm dân tài chủng, bất đắc dữ dĩ tranh, đại khởi cung thất, dĩ đồng vi trụ, thê thiếp dĩ bách sổ, hậu liễm kì dân, kiểu ngôn tu cống, thực tận tự nhập.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 太祖欲誅之，以時方有事故未暇。[32b*1*14]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Thái Tổ dục tru chi, dĩ thời phương hữu sự cố vị hạ.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 及至是，帝討之，檻送京師。[32b*2*9]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Cập chí thị, Đế thảo chi, hạm tống kinh sư.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 二十二日，繼天聖節。[32b*3*1]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Nhị thập nhị nhật, Kế Thiên thánh tiết.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 宴群臣，雜呈戲衛，舞劍於殿陛。[32b*3*9]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Yến quần thần, tạp trình hí vệ, vũ kiếm ư điện bệ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 頒賜新錢有差。[32b*4*4]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Ban tứ tân tiền hữu sai.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 二十賜日，占使辝回，賜之絹匹，使黎汝覧問之曰：「占土壘等田是我地也，爾乘我國多故，奪以自肥，至今猶不言還。[32b*4*10]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Nhị thập tứ nhật, Chiêm sứ từ hồi, tứ chi quyến sất, sử Lê Nhữ Lãm vấn chi viết: “Chiêm Thổ Lũy đẳng điền thị ngã địa dã. Nhĩ thừa ngã quốc đa cố, đoạt dĩ tự phì, chí kim do bất ngôn hoàn.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 歲貢又不供，何也？」[32b*7*1]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tuế cống hựu bất cúng, hà dã?”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 對曰：「臣等欲两國親愛，且叩門求火耳。然臣國主昏耄，不能咱信。[32b*7*8]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Đối viết: “Thần đẳng dục lưỡng quốc thân ái, thả khấu môn cầu hỏa nhĩ. Nhiên thần quốc chủ hôn mạo, bất năng thính tín.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 臣願得朝廷使臣徃報國主，不然臣等有所言無憑信也。」[32b*8*15]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Thần nguyện đắc triều đình sử thần vãng báo quốc chủ, bất nhiên thần đẳng hữu sở ngôn vô bằng tín dã”.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 … [32a] Tư mã Tây đạo Lê Bôi làm Tổng quản; hữu bật Lê Văn Linh làm Tham đốc, đốc suất các vệ quân năm đạo và hai vạn trấn quân Nghệ An đi đánh tên phản nghịch Cầm Quý ở châu Ngọc Ma. Vua răn bảo phải nghiêm cấm tướng sĩ, vỗ yên nhân dân, tổng quản, đồng tổng quản, tổng tri nào trái lệnh thì bắt giam mà tâu xin xử tội. Từ vệ đồng tri trở xuống, người nào ra trận mà trái lệnh hoặc lùi lại thì cho chém trước tâu sau.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Châu Ngọc Ma ở phía tây Nghệ An, phía đông Ai Lao. Cầm Quý chỉ có 1 vạn quân. Khi Thái Tổ khởi nghĩa, Quý đã từng đem quân sang giúp, được trao chức Thái úy. Ít lâu sau lại ngờ vực, hối hận tự đem quân về. Đến khi dẹp xong giặc Ngô, Quý rất hổ thẹn và lo sợ, nhưng lại cậy đất hiểm, đường xa, không chịu thuần phục. Quý là người tham lam, tàn bạo, cấm dân không được trồng trọt tranh với mình, xây dựng cung thất lớn, lấy đồng làm cột, vợ cả vợ lẽ phải kể hàng trăm, [32b] bắt dân đóng góp nặng, nói láo là để nộp cống, nhưng thực ra là vơ hết về mình. Thái Tổ định giết hắn, nhưng vì bấy giờ còn đương có việc, nên chưa rảnh tính đến. Tới đây, vua sai đi đánh, bắt Cầm Quý đóng củi đưa về kinh sư.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Ngày 22, là ngày Kế Thiên thánh tiết. Ban yến cho các quan. Cho trình diễn các trò vui và múa gươm ở thềm điện. Ban cấp tiền mới đúc theo thứ bậc khác nhau.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Ngày 24, sứ Chiêm từ biệt về nước. Ban cho vải lụa. Sau Lê Nhữ Lãm hỏi bọn họ rằng:

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 “Đồng ruộng các xứ Thổ Lũy¹ của nước Chiêm vốn là đất của ta, các ngươi nhân lúc nước ta nhiều biến cố, cướp lấy để tự vỗ béo mình, tới nay vẫn không nói đến trả lại. Lễ cống hàng năm lại không nộp là tại làm sao?”.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Sứ Chiêm trả lời:

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 “Bọn thần muốn cho hai nước thân yêu nhau, còn để gõ cửa mà xin lửa. Song chúa nước thần già lẫn, không chịu tin ai. Thần xin triều đình cử sứ sang báo cho chúa nước tôi, nếu không thì dù bọn thần có nói cũng không có bằng chứng gì để làm tin cả”.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 1 Dịch theo nguyên văn. Bản dịch cũ chép là “Ruộng các xứ Chiêm Động và Cổ Lũy”.