Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thái Tông Văn Hoàng Đế [BK11, 38a38b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 為右刑院郎中；祥刑院大夫阮長為有刑院大夫；水棠縣轉運武廷彦為司刑院大夫；底江縣轉運阮日新為祥刑院大夫。[38a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … vi Hữu hình viện lang trung; Tường hình viện đại phu Nguyễn Trường vi Hữu hình viện đại phu; Thủy Đường huyện Chuyển vận Vũ Đình Ngạn vi Ty hình viện đại phu; Để Giang huyện Chuyển vận Nguyễn Nhật Tân vi Tường hình viện đại phu.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 夏，四月，禱雨于景靈宫。[38a*4*1]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Hạ, tứ nguyệt, đảo vũ vu Cảnh Linh cung.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 帝欲觀胡氏手詔及詩文，阮廌采録得國語詩文數十篇上之。[38a*4*10]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Đế dục quan Hồ thị thủ chiếu cập thi văn, Nguyễn Trãi thái lục đắc Quốc ngữ thi văn sổ thập thiên thượng chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 賜内外文武官制朝服冠帶前有差。[38a*5*17]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Tứ nội ngoại văn vũ quan chế triều phục quan đai tiền hữu sai.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 五月行遣阮廌奏曰：「此者，臣等𭁈粱登同校定雅樂，而臣所見𭁈梁登不同，願回所命。[38a*7*1]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Ngũ nguyệt Hành khiển Nguyễn Trãi tấu viết: “Thử giả, thần đẳng dữ Lương Đăng đồng hiệu định nhã nhạc, nhi thần sở kiến dữ Lương Đăng bất đồng, nguyện hồi sở mệnh”.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 初太祖命阮廌定冠服制，未及施行。[38a*8*16]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Sơ Thái Tổ mệnh Nguyễn Trãi định quan phục chế, vị cập thi hành.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 至是，梁登上書，畧 [38a*9*12] 陳曰：「夫禮有大朝、常朝。[38b*1*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Chí thị, Lương Đăng thượng thư, lược trần viết: “Phù lễ hữu đại triều, thường triều.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 如郊天、告廟、聖節、正旦則行大朝禮，皇帝服衮冕、升寶座、百官具朝服朝冠。[38b*1*10]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Như giao thiên, cáo miếu, thánh tiết, chính đán tắc hành đại triều lễ, Hoàng đế phục cổn miện, thăng bảo tòa, bách quan cụ triều phục triều quan.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 如初一日、十五日，則皇帝御皇袍、衝天冠、升寶座，百官具公服幞頭。[38b*3*3]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Như sơ nhất nhật, thập ngũ nhật, tắc Hoàng đế ngự hoàng bào, xung thiên quán, thăng bảo tòa, bách quan cụ công phục phốc đầu.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 常朝，皇帝御黄袍、衝天冠、升金󰱑，百官著常服圓領烏紗帽。[38b*4*11]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thường triều, Hoàng đế ngự hoàng bào, xung thiên quán, thăng kim đài, bách quan trước thường phục viên lĩnh ô sa mạo.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 夫樂有郊樂、廟樂、五祀樂、救日月交蝕樂、大朝樂、常朝樂、大宴九奏樂、中宫樂，不可一槩用之。[38b*5*16]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Phù nhạc hữu Giao nhạc, Miếu nhạc, Ngũ tự nhạc, cứu nhật nguyệt giao thực nhạc, đại triều nhạc, thường triều nhạc, đại yến cửu tấu nhạc, trung cung nhạc, bất khả nhất khái dụng chi.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 一鹵簿大駕，如銮輅則大輅、象輅、馬輅、有九龍輿、有七龍輿、有步輦、有𢒎輦；如󰀩仗則金、戈、斧、鉞、幢、幡、…… [38b*7*17]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhất lỗ bộ đại giá, như loan lộ tắc đại lộ, tượng lộ, mã lộ, hữu cửu long dư, hữu thất long dư, hữu bộ liễn, hữu phi liễn; như nghi trượng tắc kim, qua, phủ, việt, chàng, phướn, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 … [38a] làm Hữu hình viện lang trung; Tường hình viện đại phu Nguyễn Trường làm Hữu hình viện đại phu; Chuyển vận huyện Thủy Đường¹ là Vũ Đình Ngạn làm Ty hình viện đại phu; Chuyển vận huyện Để Giang² là Nguyễn Nhật Tân làm Tường hình viện đại phu.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Mùa hạ, tháng 4, làm lễ cầu mưa ở cung Cảnh Linh.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Vua muốn xem thủ chiếu và thơ văn của họ Hồ³, Nguyễn Trãi sưu tập được vài chục bài thơ, văn bằng quốc ngữ dâng lên.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ban tiền sắm triều phục, mũ, đai cho các quan văn võ trong ngoài theo thứ bậc khác nhau.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tháng 5, Hành khiển Nguyễn Trãi tâu rằng:

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 “Mới rồi, bọn thần cùng với Lương Đăng hiệu định nhã nhạc, nhưng kiến giải của thần không giống với Lương Đăng, thần xin trả lại công việc được sai”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Trước kia Thái Tổ sai Nguyễn Trãi định ra quy chế mũ áo, chưa kịp thi hành. Đến đây, Lương Đăng dâng sớ thư [38b] đại ý nói:

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 “Về lễ thì có lễ đại triều và lễ thường triều. Tế trời, cáo miếu, ngày thánh tiết⁴, ngày chính đám⁵, thì làm lễ đại triều, hoàng đế mặc áo cổn, đội mũ miện, lên ngồi ngai báu, trăm quan đều mặc triều phục đội mũ chầu. Còn những ngày mồng một, ngày rằm hằng tháng thì Hoàng đế mặc áo bào vàng, đội mũ xung thiên, ngồi ngai báu, trăm quan đều mặc công phục, đội mũ phác đầu. Lễ thường triều thì hoàng đế mặc áo bào vàng, đội mũ xung thiên, ngồi sập vàng, trăm quan mặc thường phục cổ tròn, đội mũ sa đen. Về nhạc thì có nhạc tế Giao, nhạc tế Miếu, nhạc tế Ngũ tự⁶, nhạc cứu khi có nhật thực, nguyệt thực, nhạc đại triều, nhạc thường triều, nhạc cửu tấu khi đại yến, nhạc dùng trong cung, không thể dùng nhất loạt được. Về lỗ bộ đại giá, như xe kiệu thì có đại lộ, tượng lộ, mã lộ⁷, có cửu long dư, thất long dư⁸, có bộ liễn, có phi liễn⁹; về nghi trượng thì có kim qua, phủ, việt, chàng, phướn, …

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 ^⇡ 1 Huyện Thủy Đường: nay là huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 ^⇡ 2 Huyện Để Giang: nay là huyện Sơn Dương, tỉnh Hà Tuyên.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 3 Tức Hồ Quý Ly, Hồ Quý Ly có nhiều thơ văn bằng chữ Nôm, nhưng hiện nay chưa tìm lại được.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 4 Thánh tiết: ngày sinh của vua.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 5 Chính đán: ngày mồng một tết Âm lịch.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 6 Ngũ tự: theo Lễ kinh, thiên Nguyệt lệnh, thì Ngũ tự là năm lễ tế các thần Hộ (cửa), Táo (bếp) Trung lựu (giữa nhà), Môn (cửa lớn), Hành (đường đi).

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 ^⇡ 7 Đại lộ: xe lớn; tượng lộ: xe trang sức bằng ngà voi; mã lộ: xe ngựa.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 8 Cửu long dư: kiệu chín rồng; thất long dư: kiệu bảy rồng.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 9 Bộ liễn: xe đi thong thả; phi liễn: xe đi nhanh.