Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế [BK11, 72a72b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 誣罔。[72a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … vu võng.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 臣恐天下後世咸謂陰陽人為參知、卜筮人為安撫，[72a*1*3] 自陛下始，從古為之有也。」[72a*2*5]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thần khủng thiên hạ hậu thế hàm vị âm dương nhân vi Tham tri, bốc phệ nhân vi An phủ, tự bệ hạ thủy, tòng cổ vị chi hữu dã”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 帝即命罷时亨門下右司郎中僉知西道聀。[72a*2*15]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Đế tức mệnh bãi Thì Hanh Môn hạ hữu ti lang trung thiêm tri Tây đạo chức.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 國威中路安撫使司白圭聞之，懼亦乞至聀焉。[72a*3*14]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Quốc Oai trung lộ An phủ sứ ti Bạch Khuê văn chi, cụ diệc khất chí chức yên.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 初太史時亨、太祝白圭同挾技術，出入諸大臣家，便侫辨給，巧於媚悅，大臣咸親昵之，以為多才能。[72a*4*14]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Sơ Thái sử Thì Hanh, Thái chúc Bạch Khuê đồng hiệp kĩ thuật, xuất nhập chư đại thần gia, tiện nịnh biện cấp, xảo ư mị duyệt, đại thần hàm thân nật chi, dĩ vi đa tài năng.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 故時亨求為門下右司郎中僉知西道，[72a*6*16] 白圭求為國威中路安撫使。[72a*7*13]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Cố Thì Hanh cầu vi Môn hạ hữu ti lang trung thiêm tri Tây đạo, Bạch Khuê cầu vi Quốc Oai trung lộ An phủ sứ.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 莫不為之保請，而賢人才子耻𭁈同列。[72a*8*6]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Mạc bất vi chi bảo thỉnh, nhi hiền nhân tài tử sỉ dữ đồng liệt.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 有題於東門涇橋云：「天地否路安撫，[72a*9*3] 日月 [72a*9*17] 𧇊道參知。」其為詆戲如此。至是時亨、白圭同時退黜，眾議称快。[72b*1*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Hữu đề ư Đông Môn Kinh kiều vân: “Thiên địa bĩ lộ An phủ, Nhật nguyệt khuy đạo tham tri.” Kì vi để hí như thử. Chí thị Thì Hanh, Bạch Khuê đồng thời thoái truất, chúng nghị xưng khoái.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 國史同修阮文祚𦤶聀。[72b*2*7]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Quốc sử đồng tu Nguyễn Văn Tộ trí chức.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 蝗。[72b*2*16]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Hoàng.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 會試天下舉人，取合格二十八名。[72b*3*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Hội thí thiên hạ cử nhân, thủ hợp cách nhị thập bát danh.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 及廷試，帝親策，問以禮樂刑政。[72b*3*14]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Cập đình thí, đế thân sách, vấn dĩ lễ nhạc hình chính.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 賜阮堯咨狀元，鄭鐵長榜眼，朱添威探花郎，阮荗等十二名进士，段仁公等十三名附榜。[72b*4*9]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Tứ Nguyễn Nghiêu Tư trạng nguyên, Trịnh Thiết Trường bảng nhãn, Chu Thiêm Uy thám hoa lang, Nguyễn Mậu đẳng thập nhị danh tiến sĩ, Đoàn Nhân Công đẳng thập tam danh phụ bảng.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 （堯咨武寕人，鐵長安定人，添威四岐人；堯咨曾蒸於妻母，時有題於猪圈曰：「狀元坊」，有歌於街衢曰：「狀元猪，阮堯咨」，盖詆其醜行也）。[72b*6*7]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 (Nghiêu Tư Vũ Ninh nhân, Thiết Trường Yên Định nhân, Thiêm Uy Tứ Kì nhân; Nghiêu Tư tằng chưng ư thê mẫu, thời hữu đề ư trư quyển viết: “Trạng nguyên phường”, hữu ca ư nhai cù viết: “Trạng nguyên trư, Nguyễn Nghiêu Tư”, cái để kì xú hành dã).

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 時司㓂黎克復欲禁考官挟司，奏詣考官歃血盟誓。[72b*7*27]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Thời Tư khấu Lê Khắc Phục dục cấm khảo quan hiệp tư, tấu nghệ khảo quan sáp huyết minh thệ.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 考官盟誓自此始。[72b*8*16]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Khảo quan minh thệ tự thử thủy.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 然挾私之情莫能以也。[72b*9*5]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Nhiên hiệp tư chi tình mạc năng dĩ dã.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 有士子行制 …… [72b*9*14]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Hữu sĩ tử hành chế …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 … [72a] lừa dối cả. Thần sợ thiên hạ đời sau đều bảo là dùng bọn âm dương¹ làm Tham tri, bọn bói toán làm An phủ, bắt đầu từ bệ hạ, chứ từ xưa chưa từng bao giờ có bao giờ”.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Vua lập tức ra lệnh bãi chức Môn hạ hữu ty lang trung thiêm tri Tây đạo của Thì Hanh. Quốc Oai trung lộ An phủ sứ ty Bạch Khuê nghe thấy thế, cũng lo sợ, xin từ chức.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Trước kia, Thái sử Thì Hanh, Thái chúc Bạch Khuê đều cậy có pháp thuật, ra vào các nhà đại thần; khéo dở trò ton hót bợ đỡ. Các đại thần đều gần gũi, cho là bọn họ có tài. Vì thế, Thì Hanh xin làm Môn hạ hữu ty lang trung thiêm tri Tây đạo, Bạch Khuê xin làm Quốc Oai Trung lộ An Phủ sứ. Các đại thần ai cũng bảo đảm xin cho. Nhưng những người hiền tài thì đều cảm thấy xấu hổ đứng ngang hàng với bọn họ. Có người đề chữ ở Cầu Kênh ngoài cửa Đông rằng:

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 “Trời đất tới vận bĩ, nảy nòi lộ an phủ². Mặt trời mặt trăng [72b] khuyết, có đứa đạo tham tri³”, châm biếm chế giễu chúng đến như vậy. Tới đây, Thì Hanh, Bạch Khêu phải giáng truất một lúc, mọi người đều rất khoái chí.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Quốc sử đồng tu Nguyễn Văn Tộ từ chức.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Có sâu cắn lúa.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Tổ chức thi hội cho sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 8 người.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Đến khi thi đình, vua thân ra đề văn sách, hỏi về lễ nhạc, hình, chính. Cho Nguyễn Nghiêu Tư đỗ trạng nguyên, Trịnh Thiết Trường đỗ bảng nhãn, Chu Thiêm Uy đỗ thám hoa lang, bọn Nguyễn Mậu 12 người đỗ tiến sĩ, bọn Đoàn Nhân Công 13 người phụ bảng.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 (Nghiêu Tư người huyện Vũ Ninh; Thiết Trường người huyện Yên Định; Thiêm Uy người huyện Tứ Kỳ. Nghiêu Tư từng thông dâm với mẹ vợ, bấy giờ, có người ghi vào chuồng lợn là “Phường trạng nguyên”, có người hát ở đường cái rằng: “Trạng nguyên trư⁴ Nguyễn Nghiêu Tư” là chế giễu hành vi xấu xa đó).

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Bấy giờ, Tư khấu Lê Khắc Phục muốn cấm các khảo quan tư túi, tâu xin bắt họ phải uống máu ăn thề. Các khảo quan phải thề bắt đầu từ đó. Nhưng thói tư túi vẫn không thể nào hết được.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Có thí sinh làm bài chế …

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Nguyên văn “âm dương nhân” chỉ những người theo thuyết âm dương để chiêm đoán mọi việc.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 Chỉ Bạch Khuê, được làm An phủ sứ lộ Quốc Oai trung.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 3 Chỉ Bùi Thì Hanh được làm Thiêm tri Tây đạo.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 ^⇡ 4 Trạng nguyên trư là “trạng nguyên lợn”.