Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế [BK11, 78a78b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 汝，但汝之才不称耳。」[78a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … nhữ, đán nhữ chi tài bất xứng nhĩ”.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 及臨崩，泣謂曰：「朕若不在，誰復知卿，恐自此以後被降黜耳！」[78a*1*9]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Cập lâm băng, khấp vị viết: “Trẫm nhược bất tại, thùy phục tri khanh, khủng tự thử dĩ hậu bị giáng truất nhĩ!”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 後被阮氏路讚，降為太子少保，果如其言。[78a*2*14]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Hậu bị Nguyễn Thị Lộ tán, giáng vi Thái tử thiếu bảo, quả như kì ngôn.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 至是病革，復舊聀。[78a*3*12]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Chí thị bệnh cách, phục cựu chức.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 四日卒，年八十二，贈鄕侯，諡忠節。[78a*4*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Tứ nhật tốt, niên bát thập nhị, tặng Hương hầu, thụy Trung Tiết.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 政事院同參𬢱高允恭、程弘毅、阮伯清、梅子傑同致聀。[78a*4*14]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Chính sự viện đồng tham nghị Cao Doãn Cung, Trình Hoằng Nghị, Nguyễn Bá Thanh, Mai Tử Kiệt đồng trí chức.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 毫官刘叔謙、阮居道劾允恭、弘毅居政院大臣，尸位素飱，無所裨益，年逾七十，目昏耳瞶，尚貪祿位，曾無廉耻，有傷風化，宜並劾還。[78a*5*18]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Hào quan Lưu Thúc Khiêm, Nguyễn Cư Đạo hặc Doãn Cung, Hoằng Nghị, cư chính viện đại thần, thi vị tố san, vô sở tì ích, niên du thất thập, mục hôn nhĩ quý, thượng tham lộc vị, tằng vô liêm sỉ, hữu thương phong hóa, nghi tịnh hặc hoàn.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 於是允恭等皆乞致聀，[78a*8*14] 帝從之。[78a*9*5]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Ư thị Doãn Cung đẳng giai khất trí chức, Đế tòng chi.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 左右納言阮夢荀、阮傳、阮曰，[78a*9*8] 入侍經筵陶公󰱓、阮子晉等乃相𭁈乞致仕，然尙𢙇祿位，無有歸心，見帝一不允，但拜謝而已。[78b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Tả hữu nạp ngôn Nguyễn Mộng Tuân, Nguyễn Truyền, Nguyễn Viết, Nhập thị kinh diên Đào Công Soạn, Nguyễn Tử Tấn đẳng nãi tương dữ khất trí sĩ, nhiên thượng hoài lộc vị, vô hữu quy tâm, kiến Đế nhất bất doãn, đán bái tạ nhi dĩ.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 後又相率行謝恩禮，而真情自露，時人笑之。[78b*3*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Hậu hựu tương suất hành tạ ân lễ, nhi chân tình tự lộ, thời nhân tiếu chi.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 是月旱，[78b*4*1] 帝親詣景灵宮祈雨。[78b*4*4]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Thị nguyệt hạn, Đế thân nghệ Cảnh Linh cung kì vũ.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 命參知裴扲虎、禮部郎中阮璟就傘圓三島山祈之，皆不應。[78b*4*12]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Mệnh Tham tri Bùi Cầm Hổ, Lễ bộ lang trung Nguyễn Cảnh tựu Tản Viên Tam Đảo sơn kì chi, giai bất ứng.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 癸未日，下詔省躬。[78b*5*17]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Quý Mùi nhật, hạ chiếu tỉnh cung.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 其詔曰：「朕遭家不造，内而母后臨朝，外而大臣輔政，比年遭旱，禾榖不登，下民愁嘆。[78b*6*6]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Kì chiếu viết: “Trẫm tao gia bất tạo, nội nhi mẫu hậu lâm triều, ngoại nhi đại thần phụ chính, tỉ niên tao hạn, hòa cốc bất đăng, hạ dân sầu thán.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 靜思厥𠧨，盖有其由。[78b*8*2]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tĩnh tư quyết cữu, cái hữu kì do.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 抑朕不能盡誠以享天心，致孝以奉宗廟，無施實惠，以及斯民而致然 …… [78b*8*10]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Ức trẫm bất năng tận thành dĩ hưởng thiên tâm, trí hiếu dĩ phụng tông miếu, vô thi thực huệ, dĩ cập tư dân nhi trí nhiên …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 … [78a] ngươi, chỉ vì tài của ngươi không xứng mà thôi”.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Đến khi sắp băng, khóc bảo Lễ rằng:

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 “Nếu trẫm không còn thì còn ai biết khanh nữa, sợ từ đây về sau bị giáng truất mà thôi!”.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Sau bị Nguyễn Thị Lộ gièm, phải giáng làm Thái tử thiếu bảo, đúng như Thái Tổ đã nói.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Đến đây, ốm nặng, được khôi phục chức cũ. Ngày mồng 4 thì chết, thọ 82 tuổi. Được truy tặng Hương hầu, tên thụy là Trung Tiết.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Đồng tham nghị Chính sự viện Cao Doãn Cung, Trình Hoằng Nghị, Nguyễn Bá Thanh, Mai Tử Kiệt cùng từ chức.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Đài quan Lưu Thúc Khiêm và Nguyễn Cư Đạo hặc tội bọn Doãn Cung, Hoằng Nghị ở chức chính viện đại thần mà chỉ ngồi làm vì, ăn hại, không giúp được gì, tuổi đã quá 70, mắt loà, tai điếc vẫn còn tham lộc vị, không còn biết liêm sĩ, làm hại phong hóa, đáng phải bắt về cả. Thế là bọn Doãn Cung đều xin từ chức. Vua y cho.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Bọn Tả hữu nạp ngôn Nguyễn Mộng Tuân, Nguyễn Truyền, Nguyễn Viết, [78b] và bọn Nhập thị kinh diên Đào Công Soạn, Nguyễn Tử Tấn đều cùng xin trí sĩ, nhưng còn tiếc lộc vị, chưa muốn về, thấy vua một lần không cho, chỉ lạy tạ mà thôi. Sau lại rủ nhau làm lễ tạ ơn thì chân tướng lộ rõ, người đương thời cười chê.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Tháng ấy bị hạn. Vua thân đến cung Cảnh Linh làm lễ cầu mưa.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Sai Tham tri Bùi Cầm Hổ, Lễ bộ lang trung Nguyễn Cảnh đi cầu đảo ở núi Tản Viên và Tam Đảo đều không ứng nghiệm.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Ngày Quý Mùi, vua xuống chiếu tự trách mình. Tờ chiếu viết:

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 “Trẫm gặp phải gia biến, bên trong thì mẫu hậu coi chầu, bên ngoài thì đại thần giúp việc, mà liền năm đại hạn, lúa má mất mùa, dân chúng buồn than. Nghĩ kỹ tội ấy, hẳn có nguyên do. Có phải do trẫm không biết dốc niềm thành kính để được hưởng lòng trời, không biết lo tròn đạo hiếu để thờ phụng tông miếu, không ban ân huệ cho khắp muôn dân nên đến nỗi thế …