Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế [BK11, 84a84b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 命朝士會議時宜，已為一代之令典，令之無弊。[84a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … mệnh triều sĩ hội nghị thời nghi, dĩ vi nhất đại chi lệnh điển, lệnh chi vô tệ.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 卿等合體此意以盡克难之道，以全終始之節，無使臯、𧃰、稷、契、伊、傅、周、召專美於前代，顧不偉哉！」[84a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Khanh đẳng hợp thể thử ý, dĩ tận khắc nan chi đạo, dĩ toàn chung thủy chi tiết, vô sử Cao, Quỳ, Tắc, Tiết, Y, Phó, Chu, Thiệu chuyên mĩ ư tiền đại, cố bất vĩ tai!”

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 貶化州司馬黎定二司。[84a*4*2]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Biếm Hóa châu Tư mã Lê Định nhị tư.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 時何栗劾定縱降占城人，及強娶人家女為妾，故貶之。[84a*4*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Thời Hà Lật hặc Định túng giáng Chiêm Thành nhân, cập cưỡng thú nhân gia nữ vi thiếp, cố biếm chi.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 一日退朝，太尉黎可見雲集堂前獵綱，撤去曰：「無令上見之，以啓她日之荒禽也。」[84a*5*15]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Nhất nhật thoái triều, Thái úy Lê Khả kiến Vân Tập đường tiền liệp cương, triệt khứ viết: “Vô lệnh thượng kiến chi, dĩ khải tha nhật chi hoăng cầm dã.”

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 以中丞何栗為西道參知簿籍；󰱑官簿黎霖、國子教授范維寧並為監察御史。[84a*7*11]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Dĩ Trung thừa Hà Lật vi Tây đạo Tham tri bạ tịch; Đài quan bạ Lê Lâm, Quốc tử giáo thụ Phạm Duy Ninh tịnh vi Giám sát ngự sử.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 以國子監直講尹子平為安撫副 [84a*9*6] 使；内密院同知黎念為副使；殿中侍御史程馭为安撫副使；御前學士鄧允美、監生阮剛中、阮自得、高文齒為各路轉運副使。[84b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Dĩ Quốc tử giám trực giảng Doãn Tử Bình vi An phủ phó sứ; Nội mật viện đồng tri Lê Niệm vi Phó sứ; Điện trung thị ngự sử Trình Ngự vi An phủ phó sứ; Ngự tiền học sĩ Đặng Doãn Mĩ, Giám sinh Nguyễn Cương Trung, Nguyễn Tự Đắc, Cao Văn Xỉ vi các lộ Chuyển vận phó sứ.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 監生除縣官自剛中等始。[84b*3*13]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Giám sinh trừ huyện quan tự Cương Trung đẳng thủy.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 以中北衛同知黎棹為葵州經畧；使黎其爲北江衞同知。[84b*4*5]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Dĩ Trung Bắc Vệ đồng tri Lê Trạo vi Quỳ châu Kinh lược sứ; Lê Kì vi Bắc Giang Vệ đồng tri.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 以國威為中路安撫。明英宗憤北虜也先入㓂（也先虜校），咱其臣王振議，尋親征。[84b*5*10]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Dĩ Quốc Oai vi Trung lộ An phủ.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 明英宗憤北虜也先入㓂（也先虜校），咱其臣王振議，尋親征。[84b*6*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Minh Anh Tông phẫn Bắc lỗ Dã Tiên nhập khấu (Dã Tiên lỗ hiệu), thính kì thần Vương Chấn nghị, tầm thân chinh.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 於七月，十七日，駕行至大同𤤻師。[84b*7*5]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ư thất nguyệt, thập thất nhật, giá hành chí Đại Đồng ban sư.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 八月十六日，駕至土木（地名）為北虜所獲。[84b*7*18]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Bát nguyệt thập lục nhật, giá chí Thổ Mộc (địa danh) vị Bắc lỗ sở hoạch.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 十七日，英宗北狩報至，京師大駭。[84b*8*16]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Thập thất nhật, Anh Tông Bắc thú báo chí, kinh sư đại hãi.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 十八日，皇太后命英宗 …… [84b*9*10]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Thập bát nhật, Hoàng thái hậu mệnh Anh Tông …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 … [84a] sai triều sĩ hợp bàn những việc nên làm hiện nay, để thành khuôn phép hay của một đời, cho không còn những tệ xấu nữa.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Các khanh hãy cùng nhau thể theo ý ấy để trọn đạo làm tôi, bảo toàn tiết tháo sau trước, đừng để chỉ riêng các ông Cao, Quỳ, Tắc, Tiết, Y, Phó, Chu, Thiệu¹ đời xưa được ca ngợi mà thôi. Như thế, chẳng tốt đẹp biết bao!”.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Biếm Tư mã Hóa Châu là Lê Định hai tư.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Bấy giờ Hà Lật hặc tội Lê Định thả người Chiêm Thành đầu hàng và cưỡng bức con gái nhà người ta làm vợ lẽ mình, cho nên bị biếm.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Một hôm, tan chầu, Thái úy Lê Khả thấy có cái lưới săn trước Vân Tập đường, bèn gỡ đi và nói:

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 “Chớ để vua trông thấy lưới này, sẽ gợi thói ham săn bắn sau này”.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Lấy Trung thừa Hà Lật làm Tây đạo Tham tri bạ tịch; Đài quan [chủ] bạ Lê Lâm và Quốc tử giáo thụ Phạm Duy Ninh đều làm Giám sát ngự sử: Lấy Quốc tử giám trực giảng Doãn Tử Bình làm An phủ phó [84b] sứ; Nội mật viện đồng tri Lê Niệm làm phó sứ; Điện trung thị ngự sử Trình Ngự làm An phủ phó sứ; Ngự tiền học sinh Đặng Doãn Mỹ và các Giám sinh Nguyễn Cương Trung, Nguyễn Tự Đắc, Cao Văn Xỉ làm Chuyển vận phó sứ các lộ. Giám sinh được bổ làm huyện quan bắt đầu từ Cương Trung.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Lấy Trung Bắc vệ đồng tri Lê Trạo làm Quỳ Châu kinh lược đại sứ, Lê Kỳ làm Bắc Giang vệ đồng tri.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Lấy Quốc Oai làm Trung lộ An phủ sứ².

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Vua Anh Tông nhà Minh căm giận giặc phương Bắc là Dã Tiên (Dã Tiên là tên hiệu của giặc)³ vào cướp, theo lời bàn của Vương Chấn, một bề tôi của vua, thân hành đi đánh. Ngày 17 tháng 7, ngự giá đi đến Đại Đồng⁴ rồi đem quân về. Ngày 16 tháng 8, ngự giá đi đến Thổ Mộc⁵ (tên đất) bị giặc phương Bắc bắt được. Ngày 17, tin Anh Tông đi tuần phương Bắc (bị giặc bắt được) báo về, kinh sư rất kinh hãi. Ngày 18, Hoàng thái hậu sai em Anh Tông là …

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 ^⇡ 1 Cao: là Cao Dao, danh thần của Ngu Thuấn. Quỳ: là quan coi nhạc của Ngu Thuấn. Tắc: quan coi việc làm ruộng của Thuấn. Tiết: hiền thần của vua Thuấn, thủy tổ nhà Thương. Y: tức Y Doãn. Phó: Tức Phó Duyệt. Chu: Tức Chu Công Đán. Thiệu: tức Thiệu Công Thích.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 ^⇡ 2 Dịch theo nguyên văn. Chỗ này ngờ sai sót. Bản dịch cũ chép: “Cho Quốc Oai làm Trung lộ an phủ sứ” và ngờ in thiếu tên người nào đó.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 ^⇡ 3 Dã Tiên: quan Thái sư của bộ tộc Ngõa Lạt nước Mông Cổ.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 ^⇡ 4 Đại Đồng: là trị sở của phủ Đại Đồng, nay thuộc tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 ^⇡ 5 Thổ Mộc: tên đất, ở phía tây huyện Hoài Lai của Trung Quốc.