Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [55a55b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 入具本奏聞，敢有逋迯，定為斬首。」[55a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … nhập cụ bản tấu văn, cảm hữu bô đào, định vi trảm thủ”.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 冬，十月，遣使如明。[55a*1*14]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đông, thập nguyệt, khiển sứ như Minh.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 阮廷羙奏占城騷擾邉事，郭廷寶奏偷氽珍州及地方侵掠事。[55a*2*3]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Nguyễn Đình Mĩ tấu Chiêm Thành tao nhiễu biên sự, Quách Đình Bảo tấu thâu thổn trân châu cập địa phương xâm lược sự.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 十一月，校令行兵，政令五十二條。[55a*3*9]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Thập nhất nguyệt, hiệu lệnh hành binh, chính lệnh ngũ thập nhị điều.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 定駕行禁浮言假詐令。[55a*4*4]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Định giá hành cấm phù ngôn giả trá lệnh.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 六日，帝下詔親征占城。[55a*4*13]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Lục nhật, đế hạ chiếu thân chinh Chiêm Thành.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 先是，占城尸耐人，槃羅茶悅以乳母子殺其主賁田而奪其國。傳弟[55a*5*5] 茶全，為人凶暴滛政，慢臣虐民。占人民叛，茶全不之恤，方且侮慢自贒，不脩職貢，凌辱朝使，侵擾邉氓，誣詐明人，求援入㓂。[55a*6*12]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Tiên thị, Chiêm Thành Thi Nại nhân Bàn La Trà Duyệt dĩ nhũ mẫu tử sát kì chủ Bí Điền nhi đoạt kì quốc. Truyền đệ Trà Toàn, vi nhân hung bạo dâm chính, mạn thần ngược dân. Chiêm nhân dân phản, Trà Toàn bất chi tuất, phương thả vũ mạn tự hiền, bất tu chức cống, lăng nhục triều sử, xâm nhiễu biên manh, vu trá Minh nhân, cầu viện nhập khấu.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 帝乃徵精兵二十六萬，下詔親征。[55a*9*2]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Đế nãi trưng tinh binh nhị thập lục vạn, hạ chiếu thân chinh.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 詔曰：「昔我太¹ [55a*9*15] 祖髙皇帝蕩平亂畧，肇造家󰘊。[55b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Chiếu viết: “Tích ngã Thái Tổ Cao Hoàng đế đãng bình loạn lược, triệu tạo gia bang.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 太宗文皇帝敬天勤民，繼志术事，小懷大畏，[55b*1*13] 内修外攘。[55b*2*11]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Thái Tông Văn Hoàng đế kính thiên cần dân, kế chí thuật sự, tiểu hoài đại úy, nội tu ngoại nhương.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 裳𠦄䯻椎梯山航海萬流仰德，八極傾風。[55b*2*15]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Thường hủy kết chùy, thê sơn hàng hải, vạn lưu ngưỡng đức, bát cực khuynh phong.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 蚩蠢占城，趦趄兎窟，蜂蠆養而成毒，禽獸飽而忘恩，躑躅獨夫，徘徊小智。[55b*3*12]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Si xuẩn Chiêm Thành, tư thư thỏ quật, phong mại dưỡng nhi thành độc, cầm thú bão nhi vong ân, trịch trục độc phu, bồi hồi tiểu trí.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 彰聞穢德，好忘無地之軀，包藏禍心，妄畫射天之策。[55b*5*2]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Chương văn uế đức, hiếu vong vô địa chi khu, bao tàng họa tâm, vọng họa xạ thiên chi sách.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 我先皇爱赫斯怒，惟懷永圖，三載遏音，大勳未集。[55b*6*3]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Ngã tiên hoàng ái hách tư nộ, duy hoài vĩnh đồ, tam tải át âm, đại huân vị tập.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 仁庙践極，種落實繁。[55b*7*3]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Nhân Miếu tiễn cực, chủng lạc thực phồn.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 憑古壘之孤，丘恃闍槃之蟻穴。[55b*7*11]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Bằng Cổ Lũy chi cô, khưu thị Đồ Bàn chi nghị huyệt.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 惟狂罔念，称伯父而姪我皇，滅德作威，號天佛而臣我越，惡積不可揜，言辱不可詳。[55b*8*4]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Duy cuồng võng niệm, xưng bá phụ nhi điệt ngã hoàng, diệt đức tác uy, hiệu thiên phật nhi thần ngã Việt, ác tích bất khả yểm, ngôn nhục bất khả tường.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 呼侣會 …… [55b*9*17]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Hô lữ hội …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 … [55a] vào rồi làm bản tâu lên. Kẻ nào trốn chạy thì xử tội chém đầu.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Mùa đông, tháng 10, sai sứ sang nhà Minh: Nguyễn Đình Mỹ tâu việc Chiêm Thành quấy nhiễu biên giới, Quách Đình Bảo tâu việc bị mò trộm trân châu và việc địa phương bị lấn cướp.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Tháng 11, hiệu định 52 điều lệnh về việc hành binh.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Đinh lệnh xa giá đi đâu, cấm nói phao trả giá.

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Ngày mồng 6, vua xuống chiếu thân hành đi đánh Chiêm Thành.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Trước đó, người Chiêm Thành ở Thi Nại¹ Bàn La Trà Duyệt là con người vú nuôi, giết chúa hắn là Bí Điền mà cướp lấy nước, rồi truyền cho người em là Trà Toàn. Trà Toàn là đứa hung bạo làm càn, dối thần ngược dân, người Chiêm mưu phản, Toàn cũng không nghĩ chi đến, lại còn ngạo mạn kiêu căng, không sửa lễ tiến cống, lăng nhục sứ thần của triều đình, quấy nhiễu dân biên giới, lừa gạt người Minh để xin viện trợ mà sang ăn cướp.

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Vua bèn gọi 26 vạn tinh binh, xuống chiếu thân trinh. Tờ chiếu viết:

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 “Xưa đức Thái [55b] Tổ Cao Hoàng Đế ta dẹp yên loạn lạc gây dựng nước nhà. Thái Tông Văn Hoàng Đế kính trời chăm dân kế chí nối nghiệp, kính nước lớn, thương nước nhỏ. Bên trong thì sửa sang, bên ngoài thì đánh dẹp. Cho nên, đến những kẻ mặc xiêm cỏ, búi tóc dùi cũng trèo núi vượt biển mà sang chầu, muôn nơi đều mến đức, tám cõi cũng phục uy.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Bọn Chiêm Thành ngu xuẩn kia, thập thò trong hang thỏ, như loài ong độc, được nuôi rồi đốt lại, như giống cầm thú, ăn no lại quên ơn; là kẻ vô đạo lừng khừng, là hạng tiểu trí lẩn quẩn. Thói nhơ nhuốc sờ sờ, quên thân mình không đất ở, lòng gian ác chất chứa, vạch liều kế bắn trời cao. Đức Tiên hoàng ta liền nổi cơn thịnh nộ, tính đến mưu xa, nhưng vì ba năm lặng tiến bát âm² mà công ơn lớn chưa hoàn thành được.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Khi Nhân Miếu³ lên ngôi cả, thì giống nòi chúng đã rất đông. Nương chốn Cổ Lũy như hang cầy, cậy thành Chà Bàn như tổ kiến. Điên cuồng mất trí, nó xưng bừa là cha chú, gọi đức vua ta là cháu con; mất đức ra oai, lại nhận liều là trời phật, coi nước Việt ta là tôi tớ. Tội ác chất chồng, giấu sao cho nổi? Những lời lăng nhục không thể nêu tường.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Chúng tụ tập bầy đoàn, …

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 ^⇡ 1 Thi Nại: ở Quy Nhơn, tỉnh Bình Định ngày nay.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 ^⇡ 2 Tức là thời gian 3 năm để tang Lê Thái Tông, bỏ hẳn mọi trò vui âm nhạc, múa hát.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 ^⇡ 3 Tức Lê Nhân Tông, nối ngôi Lê Thái Tông, sau bị Nghi Dân giết.

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 [fns^1]: Văn bản in khắc nhầm chữ 大 Đại.