Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [63a63b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 鴈引降賊逋産訶摩至。[63a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … Nhạn dẫn hàng tặc Bô Sản Ha Ma chí.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 且令陳列求降貨財噐用非我國所有，命尉杜環歷指其名。[63a*1*10]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thả lệnh trần liệt cầu hàng hóa tài khí dụng, phi ngã quốc sở hữu, mệnh úy Đỗ Hoàn lịch chỉ kì danh.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 有銀匣形如劎，上問：「 是何物也？」環對曰：「 占物，自古為國主，必有此噐，傳之子孫。」[63a*2*14]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Hữu ngân hạp hình như kiếm, thượng vấn: “Thị hà vật dã?”. Hoàn đối viết: “Chiêm vật, tự cổ vi quốc chủ, tất hữu thử khí, truyền chi tử tôn”.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 訶摩乃茶全之伯父。[63a*4*6]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Ha Ma nãi Trà Toàn chi bá phụ.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 順仕軍生擒茶全，引至上前。[63a*4*14]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thuận sĩ quân sinh cầm Trà Toàn, dẫn chí thượng tiền.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 俯伏而跪。譯問曰：「爾占主歟？」對曰：「是也。」[63a*5*6]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Phủ phục nhi quỳ. Dịch vấn viết: “Nhĩ Chiêm chủ dư?”. Đối viết: “Thị dã”.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 上曰：「君乎？」對曰：「臣望見封釆，已知其為聖上矣。」[63a*6*2]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thượng viết: “Quân hồ?”. Đối viết: “Thần vọng kiến phong thái, dĩ tri kì vi thánh thượng hĩ”.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 上曰：「爾子幾人乎？」對曰：「臣之殘息有十餘人。」[63a*7*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thượng viết: “Nhĩ tử cơ nhân hồ?”. Đối viết: “Thần chi tàn tức hữu thập dư nhân”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 杜環曰：「彼乞憐為臣，願陛下待以不死。」[63a*7*18]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Đỗ Hoàn viết: “Bỉ khất lân vi thần, nguyện bệ hạ đãi dĩ bất tử”.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 上曰：「𨦟鏑之下，恐爾遇害，行䏻生𦤶，實慰我心。」[63a*8*14]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Thượng viết: “Phong đích chi hạ, khủng nhĩ ngộ hại, hạnh năng sinh trí, thực úy ngã tâm”.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 乃命茶全出鎮殿 [63a*9*13] 司外小葺居之。[63b*1*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Nãi mệnh Trà Toàn xuất Trấn điện ti ngoại tiểu tập cư chi.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 左右扶去稍急。[63b*1*7]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tả hữu phù khứ sảo cấp.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 上曰：「徐引去，彼乃一國主，𡸈何如是窟迫乎。」[63b*1*13]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Thượng viết: “Từ dẫn khứ, bỉ nãi nhất quốc chủ, khởi hà như thị quật bách hồ?”.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 初二日，上以茶全已破，卽語班師。[63b*2*11]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Sơ nhị nhật, thượng dĩ Chà Bàn dĩ phá, tức ngữ ban sư.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 上以茶全所乘船窄，不容妻妾，令擇二人與偕。[63b*3*5]

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Thượng dĩ Trà Toàn sở thừa thuyền trách, bất dung thê thiếp, lệnh trạch nhị nhân dữ giai.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 餘至京師盡還之。[63b*4*5]

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Dư chí kinh sư tận hoàn chi.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 茶全妻乃賁該之女，與女姪皆其兄槃羅茶悅之妻，而茶全烝之。[63b*4*12]

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Trà Toàn thê nãi Bí Cai chi nữ, dữ nữ điệt giai kì huynh Bàn La Trà Duyệt chi thê, nhi Trà Toàn chưng chi.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 茶全既被擒，其將逋持持走至藩籠，㨿其地稱占城主，持持得國五分之一，使使称臣入貢，乃封為王，帝又封華英、南蟠王凡三國，以霸縻之。[63b*5*18]

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Trà Toàn ký bị cầm, kì tướng Bô Trì Trì tẩu chí Phiên Lung, cứ kì địa xưng Chiêm Thành chủ, Trì Trì đắc quốc ngũ phân chi nhất, sứ sứ xưng thần nhập cống, nãi phong vi vương, đế hựu phong Hoa Anh, Nam Bàn vương phàm tam quốc, dĩ bá mi chi.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 初七日，以占降人巴太為太占同知州，多水為僉知州。[63b*8*15]

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 Sơ thất nhật, dĩ Chiêm hàng nhân Ba Thái vi Thái Chiêm đồng tri châu, Đa Thủy vi Thiêm tri châu.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 上諭 …… [63b*9*18]

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 Thượng dụ …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 … [63a] Nhạn dẫn tên giặc đầu hàng là Bô Sản Ha Ma đến. Lại sai trưng bày những thứ giặc dùng làm lễ vật đem đến xin hàng mà ở nước ta không có, sai viên quan đô úy Đỗ Hoàn chỉ tên từng thứ một. Có cái hộp bạc, hình như thanh kiếm, vua hỏi vật gì. Hoàn trả lời rằng đó là đồ của nước Chiêm từ xưa, người làm quốc vương phải có vật đó để truyền cho con cháu. Ha Ma là bác ruột Trà Toàn.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 Quân Thuận Hóa bắt sống được Trà Toàn dẫn đến trước mặt vua. Trà Toàn cúi đầu quỳ xuống. Vua hỏi qua người phiên dịch rằng:

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 “Ngươi là chúa nước Chiêm phải không?”.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 Toàn trả lời: “Vâng”.

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Vua hỏi: “Có biết ta là vua không?”.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 Toàn trả lời: “Tôi nhìn thấy phong thái, đã biết là thánh thượng rồi”.

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Vua hỏi: “Ngươi có mấy con rồi”.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 Trả lời: “Tôi có hơn 10 đứa con”.

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Đỗ Hoàn nói: “Hắn đã kêu van xin làm thần tử, xin bệ hạ tha cho khỏi chết”.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 Vua nói với Toàn:

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 “Trong đám gươm giáo, ta sợ ngươi bị hại, nay may mà còn sống đến đây, ta thực yên lòng”.

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 Bèn sai đưa Trà Toàn ra ngoài ty Trấn điện [63b] làm nhà nhỏ cho ở đấy. Các quan dẫn Toàn ra hơi gấp. Vua bảo:

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 “Đưa đi thong thả thôi, người ta là vua của một nước, sao lại bức nhau đến như vậy?”.

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Ngày mồng 2, vua thấy đã phá được thành Chà Bàn, liền xuống chiếu đem quân về.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Vua thấy thuyền Trà Toàn đi chật hẹp, không chứa được hết vợ cả, vợ lẽ hắn, sai cho chọn hai người cùng đi. Còn những người khác, khi về đến kinh sư, sẽ trả lại cả. Vợ của Trà Toàn là con gái Bí Cai, cùng với cháu gái đều là vợ của Bàn La Trà Duyệt là anh Toàn. Thế mà Trà Toàn thông dâm cả.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Sau khi Trà Toàn bị bắt, tướng của hắn là Bô Trì Trì chạy đến Phiên Lung¹, chiếm cứ đất ấy, xưng là chúa Chiêm Thành, Trì Trì lấy được 1 phần 5 đất của nước Chiêm, sai sứ sang xưng thần, nộp cống, được phong làm vương. Vua lại phong vương cho cả Hoa Anh và Nam Bàn² gồm 3 nước để dễ ràng buộc.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Ngày mồng 7, lấy người Chiêm đầu hàng là Ba Thái làm Đồng tri châu Thái Chiêm, Ba Thủy làm Thiêm tri châu. Vua dụ …

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 ^⇡ 1 Phiên Lung: là Phan Rang, nay thuộc tỉnh Thuận Hải.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 ^⇡ 2 Nam Bàn: theo Cương mục sau là đất của Thủy Xá, Hỏa Xá, nay là vùng đất thuộc tỉnh Gia Lai- Công Tum và Đắc Lắc. Còn Hoa Anh có lẽ là vùng đất thuộc tỉnh Phú Yên và tỉnh Khánh Hòa ngày nay.