Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (thượng) [69a69b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 ……  則自「推忠」至「宜力」凡二十四字，大抵有功文臣武臣初加二字至八字，為人宜某字臨時特加。[69a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … tắc tự “suy trung” chí “nghi lực” phàm nhị thập tứ tự, đại để hữu công văn thần võ thần sơ gia nhị tự chí bát tự, vi nhân nghi mỗ tự lâm thời đặc gia.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 又以太師、太尉、太傅、太保、少師、少尉、少副、少保為大臣重聀。[69a*2*17]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Hựu dĩ Thái sư, Thái úy, Thái phó, Thái bảo, Thiếu sư, Thiếu úy, Thiếu phó, Thiếu bảo vi đại thần trọng chức. 

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 以吏、户、禮、兵、刑、工為六部。六部之外又有六科。[69a*4*3] 大理、太常、光祿、太僕、鴻臚、尚寶為六寺。[69a*5*2]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Dĩ Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công vi lục bộ. Lục bộ chi ngoại hựu hữu lục khoa. Đại lí, Thái thường, Quang lộc, Thái bộc, Hồng lô, Thượng bảo vi lục tự.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 又置十三道監察御史、五府軍都督府。金吾、錦衣謂之二衛，中前左右後謂之効力四衛，前後左右衛謂之神武四衛。羽林、宣忠、天威、水軍、神策、應天謂之殿前六衛。[69a*5*17]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Hựu trí thập tam đạo Giám sát ngự sử, ngũ phủ quân Đô đốc phủ. Kim ngô, Cẩm y vị chi nhị vệ; trung tiền tả hữu hậu vị chi Hiệu lực tứ vệ; tiền hậu tả hữu vệ vị chi Thần vũ tứ vệ. Vũ lâm, Tuyên trung, Thiên uy, Thủy quân, Thần sách, Ứng thiên vị chi Điện tiền lục vệ.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 在外各鎮亦置府衛都司，江海各處亦置 [69a*9*4] 巡檢江官。諸承司府縣州外任各衙門，莫不各置官以治之焉。」[69b*1*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Tại ngoại các trấn diệc trí phủ vệ đô ti, giang hải các xứ diệc trí tuần kiểm giang quan. Chư thừa ti phủ huyện châu ngoại nhậm các nha môn, mạc bất các trí quan dĩ trị chi yên”.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 二十一日，遣使如明。裴曰良、阮覧、黎仁等歲貢。阮德、貞范穆等奏占城󰲡邉事。[69b*2*6]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Nhị thập nhất nhật, khiển sứ như Minh. Bùi Viết Lương, Nguyễn Lãm, Lê Nhân đẳng tuế cống. Nguyễn Đức Trinh, Phạm Mục đẳng tấu Chiêm Thành tập biên sự.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 定人丁税例，每人納錢八陌。[69b*3*18]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Định nhân đinh thuế lệ, mỗi nhân nạp tiền bát mạch.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 定桑州税錢，量𤱈一二三等出錢。[69b*4*11]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Định tang châu thuế tiền, lượng mẫu nhất nhị tam đẳng xuất tiền.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 勑旨：「凡内文武聀官（中官同），初任試職，吏部具奏，須給勘合、著官帶，給俸三分之一，子孫止如百姓。至三年稱聀無犯者，加陞授實聀，不稱者，黜還前軍色等項。如有才䏻卓異之人，出自特恩者，不拘此例。未入流者，官雖正授，止給勘合，…… [69b*5*6]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Sắc chỉ: “Phàm nội văn võ chức quan (trung quan đồng), sơ nhiệm thí chức, Lại bộ cụ tấu, tu cấp khám hợp, trứ quan đái, cấp bổng tam phân chi nhất, tử tôn chỉ như bách tính. Chí tam niên xưng chức vô phạm giả, gia thăng thụ thực chức, bất xưng giả, truất hoàn tiền quân sắc đẳng hạng. Như hữu tài năng trác dị chi nhân, xuất tự đặc ân giả, bất câu thử lệ. Vị nhập lưu giả, quan tuy chính thụ, chỉ cấp khám hợp, …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 … [69a] thì từ chữ “suy trung” đến chữ “tuyên lực”, gồm 24 chữ. Đại để các quan văn võ có công thì ban đầu được phong từ 2 chữ đến 8 chữ. Người nào đáng được phong chữ nào thì tới lúc đó sẽ đặc xét gia phong.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Lại lấy các chức Thái sư, Thái úy, Thái phó, Thái bảo, Thiếu sư, Thiếu úy, Thiếu phó, Thiếu bảo làm hạng đại thần trọng chức. Lấy Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công làm sáu bộ. Ngoài sáu bộ lại có 6 khoa. Đại lý, Thái thường, Quang lộc, Thái bộc, Hồng lô, Thượng bảo là 6 tự. Lại đặt Giám sát ngự sử 13 đạo, Đô đốc phủ năm phủ quân. Kim ngô, Cẩm y gọi là hai vệ; tiền, hậu, tả, hữu vệ gọi là bốn vệ Hiệu lực; tiền, hậu, tả, hữu vệ gọi là bốn vệ Thần vũ. Vũ lâm, Tuyên trung, Thiên uy, Thủy quân, Thần sách, Ứng thiên gọi là 6 vệ Điện tiền. Các trấn bên ngoài cùng đặt phủ vệ, đô ty. Các xứ sông, biển cũng đặt [69b] tuần kiểm, giang quan. Các nha môn coi việc ở các thừa, ty, phủ, huyện, châu bên ngoài không chỗ nào không đặt quan để cai trị”.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Ngày 21, sai sứ sang Minh: Bọn Bùi Viết Lương, Nguyễn Lãm, Lê Nhân đi tuế cống. Bọn Nguyễn Đức Trinh, Phạm Mục tâu việc Chiêm Thành quấy biên giới.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Định lệ thuế nhân đinh, mỗi người nộp tám tiền.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Định lệ thuế bãi dâu, tính theo mẫu thuộc các hạng nhất nhì ba mà nộp tiền.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ra sắc chỉ rằng:

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 “Các chức quan văn, võ trong kinh (trung quan cũng thế), người nào mới được bổ thí chức¹ thì Lại bộ tâu lên để ban cấp cho giấy khám hợp, chu mũ, đai và cấp cho một phần ba tiền lương, con cháu vẫn như dân thường. Sau ba năm mà xứng chức và không phạm lỗi gì thì được thăng cấp cho thực thụ². Người nào không xứng chức thì đuổi về làm các hạng quân sắc cũ. Nếu là người có tài năng lỗi lạc được bổ dụng theo đặc ân, thì không phải theo lệ này. Người vị nhập lưu³ dẫu được thực thụ cũng chỉ cấp giấy khám hợp, …

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 ^⇡ 1 Thí chức: là chức vụ khong chính thức. Đối lập với “thực chức” là chức vụ chính thức.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 ^⇡ 2 Thực thụ: là được nhận chức chính thức.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 ^⇡ 3 Nguyên văn “vị nhập lưu” là những người chưa được liệt vào bậc nào chín bậc quan tước (cửu phẩm) của nhà nước.