Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [8a8b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 重死輕流。[8a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … trọng tử khinh lưu.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 以黎景徽為太保建陽侯，黎希葛為延河伯，禇豐為提刑監察御史。[8a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Dĩ Lê Cảnh Huy vi Thái bảo Kiến Dương hầu, Lê Hi Cát vi Diên Hà bá, Chử Phong vi Đề hình giám sát ngự sử.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 丙申，七年（明成化十二年）。[8a*4*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Bính Thân, thất niên (Minh Thành Hóa thập nhị niên).

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 春，二月，帝親幸𭓇。命文臣分祭東、西廡。[8a*4*11]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Xuân, nhị nguyệt, đế thân hạnh học. Mệnh văn thần phân tế đông, tây vu.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 十六日，月食，既。[8a*5*4]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thập lục nhật, nguyệt thực, kí.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 上幸籃京。二十二日，帝𭛁自西京，乘輕舟出靈長海口，作《 靈長海口詩》，并叙其序云：「 㸔山玩水，所以寓仁智之樂也。[8a*6*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Thượng hạnh Lam Kinh. Nhị thập nhị nhật, đế phát tự Tây Kinh, thừa khinh chu xuất Linh Trường hải khẩu, tác Linh Trường hải khẩu thi, tịnh tự kì tự vân: “Khán sơn ngoạn thủy, sở dĩ ngụ nhân trí chi lạc dã.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 海水之傍，皆有青山岌嶪。海口之峙，山形尤異。山脚之洞，深入山中，寂不 [8a*8*9] 可測，世傳以為龍口焉。龍口之外，則有一石，體形特奇，世傳以為龍鼻焉。龍鼻之下，别有一石，圓羙絶倫，世傳以為頷下之珠焉。石巨嶙峋，殊色多姿，或密或踈，紛不可數，世傳以為龍鬚焉。」[8b*1*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Hải thủy chi bàng, giai hữu thanh sơn cập nghiệp. Hải khẩu chi trì, sơn hình vưu dị. Sơn cước chi động, thâm nhập sơn trung, tịch bất khả trắc, thế truyền dĩ vi long khẩu yên. Long khẩu chi ngoại, tắc hữu nhất thạch, thể hình đặc kì, thế truyền dĩ vi long tị yên. Long tị chi hạ, biệt hữu nhất thạch, viên mĩ tuyệt luân, thế truyền dĩ vi hàm hạ chi châu yên. Thạch cự lân tuân, thù sắc đa tư, hoặc mật hoặc sơ, phân bất khả sổ, thế truyền dĩ vi long tu yên”.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 帝捨舟登岸，進步山頭，逸興忽生，乃寫五十六字以記之。[8b*5*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Đế xá chu đăng ngạn, tiến bộ sơn đầu, dật hưng hốt sinh, nãi tả ngũ thập lục tự dĩ ký chi.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 二十九日，勑諭東京留守太保建陽侯黎景徽、延河伯黎希葛及吏部尚書黄仁添等：「三月初三日，大駕來自籃京。是日，分軍禁遏行人，在京 …… [8b*7*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Nhị thập cửu nhật, sắc dụ Đông Kinh lưu thủ Thái bảo kiến dương hầu Lê Cảnh Huy, Diên Hà bá Lê Hi Cát cập Lại bộ thượng thư Hoàng Nhân Thiêm đẳng: “Tam nguyệt sơ tam nhật, đại giá lai tự Lam Kinh. Thị nhật, phân quân cấm át hành nhân, tại kinh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 … [8a] tội nặng thì phải xử tử, tội nhẹ thì phải đi đày.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Lấy Lê Cảnh Huy làm Thái bảo Kiến Dương hầu, Lê Huy Cát làm Diên Hà bá, Chử Phong làm Đề hình giám sát ngự sử.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Bính Thân, [Hồng Đức] năm thứ 7 [1476], (Minh Thành Hóa năm thứ 12). Mùa xuân, tháng 2, vua thân hành ngự đến nhà Thái học, sai các văn thần chia nhau tế ở đông vu và tây vu.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Ngày 16, nguyệt thực toàn phần.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Vua ngự về Lam Kinh.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Ngày 22, vua xuất phát từ Tây Kinh, đi thuyền nhẹ ra cửa Linh Trường¹, làm thơ Linh Trường hải khẩu và bài tự.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Bài tự viết:

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 “Nhìn non ngắm nước là để ngụ cái thú của người nhân, bậc trí² . Bên bờ biển, toàn là dãy núi xanh cao vút, những ngọn núi dựng đứng ở cửa biển, hình dáng lại càng lạ hơn. Cái hang dưới chân núi, ăn sâu mãi vào trong, thăm thẳm [8b] khôn lường, tương truyền đó là miệng một con rồng. Bên ngoài miệng rồng lại có tảng đá, có hình thể rất lạ, tương truyền đó là mũi rồng. Ở dưới mũi rồng, lại có một tảng đá rất tròn, rất đẹp, tương truyền đó là hạt châu dưới hàm con rồng. Đá lớn nhô ra lõm vào nhiều vẻ, chỗ dày chỗ thưa, nhiều không kể xiết, tương truyền đó là bộ râu rồng”.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Vua bỏ thuyền lên bờ, đi bộ đến đầu núi, bỗngnảy hứng thơ bèn viết 56 chữ³ để ghi lại.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Ngày 29, sắc dụ các quan lưu thủ Đông Kinh là bọn Thái bảo Kiến Dương hầu Lê Cảnh Huy, Diên Hà bá Lê Hy Cát và Lại bộ thượng thư Hoàng Nhân Thiêm rằng:

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 “Ngày mồng 3, tháng 3, đại giá sẽ từ Lam Kinh về. Ngày hôm đó, phải chia quân ngăn cấm người đi lại. Ở kinh …

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 1 Cửa Linh Trường: nay là cửa Lạch Trường, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 ^⇡ 2 Trích từ câu “Nhân giả nhạo sơn, trí giả nhạo thủy” (Người nhân thì ưa núi, người trí thì ưa nước) của sách Luận ngữ.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 ^⇡ 3 Tức bài thơ Đường luật 8 câu 7 chữ.