Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [12a12b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 者，除知府、知縣。[12a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … giả, trừ Tri phủ, Tri huyện.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 冬，十月，初六日，定考試隊長例。一應事、精米、典牧、種菜、屯田、蚕桑各局司所隊吏見鈌，户部考試各局司所人諳曉書算，中者充之。[12a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đông, thập nguyệt, sơ lục nhật, định khảo thí đội trưởng lệ. Nhất ứng sự, tinh mễ, điển mục, chủng thái, đồn điền, tàm tang các cục ti sở đội lại kiến khuyết, Hộ bộ khảo thí các cục ti sở nhân am hiểu thư toán, trúng giả sung chi.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 定小江桑洲税。[12a*5*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Định tiểu giang tang châu thuế.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 定分新市例。勑旨：天下各處縣州社生民日繁，欲分新市，則便貿易。即府縣州官勘實，果便於民，起本僃奏。從便會市，不拘有無𦾔額。[12a*6*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Định phân tân thị lệ. Sắc chỉ: Thiên hạ các xứ huyện châu xã sinh dân nhật phồn, dục phân tân thị, tắc tiện mậu dịch. Tức phủ huyện châu quan khám thực, quả tiện ư dân, khởi bản bị tấu. Tòng tiện hội thị, bất câu hữu vô cựu ngạch.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 十一月，二十日，帝遣兵部左市郎陳中立、翰林 [12a*9*1] 院校討黎彦俊、潘貴等，如明歲貢，并飛報憑祥縣官李廣寧、龍州知州趙原等，即應付接迎貢物使臣，以免阻留貢事。[12b*1*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thập nhất nguyệt, nhị thập nhật, đế khiển Binh bộ tả thị lang Trần Trung Lập, Hàn lâm viện hiệu thảo Lê Ngạn Tuấn, Phan Quý đẳng, như Minh tuế cống, tịnh phi báo Bằng Tường huyện quan Lý Quảng Ninh, Long Châu tri châu Triệu Nguyên đẳng, tức ứng phó tiếp nghinh cống vật sứ thần, dĩ miễn trở lưu cống sự.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 定内外任祿制。按大典云：「祿以詔功任其輕重。皇宗功臣𨿽無品限，猶有等威。内外任文武職官，事任不同，宜明勞逸。其或平品兼官，許從繁給。卑職兼者，從所兼職𮞏退至本品，隨繁簡定給。髙職行者，從所行職𮞏退至本品，隨繁簡定給。大率内任繁進一、次繁進二、簡退一、太簡退 …… [12b*4*1]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Định nội ngoại nhiệm lộc chế. Án đại điển vân: “Lộc dĩ chiếu công nhiệm kì khinh trọng. Hoàng tông công thần tuy vô phẩm hạn, do hữu đẳng uy. Nội ngoại nhiệm văn võ chức quan, sự nhiệm bất đồng, nghi Minh lao dật. Kì hoặc bình phẩm kiêm quan, hứa tòng phồn cấp. Ti chức kiêm giả, tòng sở kiêm chức đệ thoái chí bản phẩm, tùy phồn giản định cấp. Cao chức hành giả, tòng sở hành chức đệ thoái chí bản phẩm, tùy phồn giản định cấp. Đại suất nội nhiệm phồn tiến nhất, thứ phồn tiến nhị, giản thoái nhất, thái giản thoái …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 … [12a] trừ tri phủ, tri huyện.

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Mùa đông, tháng 10, ngày mồng 6, quy định điều lệ thi các đội trưởng. Tất cả các cục, ty, sở Ứng sự, Tinh mễ, Điển mục, Chủng thái, Đồn điền, Tàm tang bị thiếu các chức đội lại, thì Hộ bộ khảo thi những người am hiểu về viết chữ và tính toán trong các cục, ty, sở, ai đỗ thì bổ vào.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Định ngạch thuế bãi dâu ven sông nhỏ.

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Định lệ chia mở chợ mới. Ra sắc chỉ rằng: Sinh dân các huyện, châu, xã ở các xứ trong nước mỗi ngày một đông, nếu muốn mở thêm chợ mới để tiện mua bán thì quan phủ, huyện, châu phải khám xét thực tế, nếu quả là tiện lợi cho dân thì làm bản tâu lên, cho theo tiện lợi mà họp chợ, không cứ là có ngạch cũ hay không.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Tháng 11, ngày 20, vua sai Binh bộ tả thị lang Trần Trung Lập, Hàn lâm [12b] viện hiệu thảo Lê Ngạn Tuấn và Phan Quý sang nhà Minh tiến cống và phi báo cho bọn huyện quan Bằng Tường là Lý Quảng Ninh, tri châu Long Châu là Triệu Nguyên kịp thời đón tiếp lễ cống và sứ thần để tránh làm lỡ việc tiến cống.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Định chế độ bổng lộc của các quan cai trị trong ngoài. Xét đại điển có ghi:

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Cấp bổng lộc để khuyến khích lập công, tùy theo trách nhiệm là nặng hay nhẹ. Các bậc hoàng tôn, công thần, tuy không hạn chế về phẩm trật, nhưng cũng có thứ bậc khác nhau; các chức quan văn võ trị nhậm trong ngoài, công việc, trách nhiệm khác nhau, cũng nên xét rõ khó nhọc hay nhàn rỗi. Người nào phẩm trật ngang nhau nhưng kiêm nhiệm quan chức thì cấp bổng lộc theo chức nhiều việc. Người chức thấp mà kiêm chức, thì cấp theo chức kiêm nhiệm, mức tối thiểu là theo tam phẩm trật vốn có, tùy công việc nhiều hay ít mà xét cấp. Người chức cao mà làm việc chức thấp thì cấp theo chức vụ đảm nhiệm, mức tối thiểu là theo phẩm trật vốn có, tùy công việc nhiều hay ít mà xét cấp. Đại để quan trong kinh kiêm nhiệm nhiều việc thì tăng 1 bậc, nhiều nữa thì tăng 2 bậc, ít việc thì giảm 1 bậc, ít nữa thì giảm …