Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [19a19b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 迷妖納之邪言，外倚老撾之聲授。制俠阮子󰀩數十餘軰，百端旅拒而不恭，宗臣王文旦二十餘人，一旦殺伐而靡惮。[19a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … mê yêu nạp chi tà ngôn, ngoại ỷ Lão Qua chi thanh thụ. Chế hiệp Nguyễn Tử Nghi sổ thập dư bối, bách đoan lữ cự nhi bất cung, tông thần Vương Văn Đán nhị thập dư nhân, nhất đán sát phạt nhi mi đạn.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 方且浚湟繕甲，伏莽屯兵，謂叢篁可以遁踪，狃作偷生之計，謂瘈狗可以逞毒，敢𢙇及噬之謀。[19b*3*10]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Phương thả tuấn hoàng thiện giáp, phục mảng đồn binh, vị tùng hoàng khả dĩ thuẫn tung, nữu tác thâu sinh chi kế, vị khế cẩu khả dĩ sính độc, cảm hoài cập phệ chi mưu.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 彼葛伯殺一餉童，而商湯奮始征之旅。樓欗刼一行介，而漢帝興問罪之師。况元惡琴公，忮心滋甚。虀粉我邑宰，魚肉我戍臣。怒人奚啻於填胷，数罪何多於擢髮。子陽背漢，妄𢙇蛙井之尊。元济叛唐，难逭鵝池之 [19a*5*10] 戮。前車歷歷，徃法昭昭。[19b*1*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Bỉ Cát Bá sát nhất hướng đồng, nhi Thương Thang phấn thủy chinh chi lữ. Lâu Lan kiếp nhất hành giới, nhi Hán Đế hưng vấn tội chi sư. Huống nguyên ác Cầm Công, kĩ tâm tư thậm. Tê phấn ngã ấp tể, ngư nhục ngã nhung thần. Nộ nhân khê thí ư điền hung, sổ tội hà đa ư trạc phát. Tử Dương bối Hán, vọng hoài oa tỉnh chi tôn. Nguyên Tế phản Đường, nan hoán nga trì chi lục. Tiền xa lịch lịch, vãng pháp chiêu chiêu.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 特命太尉崇郡公黎壽域、端武侯鄭公路、延河伯黎希葛掛將軍印，授以精銳二十萬，期以令年八月，分道進兵，聲罪致討。[19b*1*10]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Đặc mệnh Thái úy Sùng quận công Lê Thọ Vực, Đoan Vũ hầu Trịnh Công Lộ, Diên Hà bá Lê Hi Cát quải tướng quân ấn, thụ dĩ tinh nhuệ nhị thập vạn, kì dĩ lệnh niên bát nguyệt, phân đạo tiến binh, thanh tội trí thảo.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 雲集熊羆之士，皷行蛇豕之區。[19b*4*3]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Vân tập hùng bi chi sĩ, cổ hành xà thỉ chi khu.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 社席遐氓，鯨鯢凶黨。[19b*4*15]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Xã tịch hà manh, kình nghê hung đảng.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 聲赫赫，靈濯濯，從天揚破竹之威，訊連連，馘安安，指日奏出車之捷。[19b*5*5]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Thanh hách hách, linh trạc trạc, tòng thiên dương phá trúc chi uy, tấn liên liên, quắc an an, chỉ nhật tấu xuất xa chi tiệp.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 布告中外或使聞知。」[19b*6*13]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Bố cáo trung ngoại hoặc sử văn tri”.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 定吏抄勑旨令。[19b*8*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Định lại sao sắc chỉ lệnh.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 继今各衛門吏奉差勑旨，大事用大方紙，小事用小方紙，並用一張，不得釘󰀋。[19b*8*7]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Kế kim các vệ môn lại phụng sai sắc chỉ, đại sự dụng đại phương chỉ, tiểu sự dụng tiểu phương chỉ, tịnh dụng nhất trương, bất đắc đính sách.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 … [19a] tin lời yêu tăng gian tà, ngoài dựa tiếng Lão Qua tiếp viện. Chế sứ Nguyễn Tử Nghi hơn vài mươi bọn, trăm cách chống lại mà không nghe; đại thần Vương Văn Đán hơn hai chục người, bỗng chốc đánh giết mà chẳng nể.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Lại còn đào hào, sửa giáp, phục kích, đóng đồn. Tự cho là bụi tre rậm có thể náu mình, quen làm kế qua ngày sống tạm, tự nghĩ là loài chó dại có thể gây độc, dám lập mưu quay lại cắn càn.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Kìa như: Cát Bá giết một đứa mang cơm mà Thương Thang dấy binh đánh trước¹. Lâu Lan cướp một người đi sứ mà Hán Đế ra quân không tha². Huống chi tên đầu sỏ Cầm Công, thói đố kỵ ngày càng quá quắt. Nó xé xác quan ấp tể của ta, nó băm vằm quân đồn thú của ta. Nỗi căm giận đâu chỉ chứa đầy lồng ngực, tội ác kia còn nhiều hơn tóc trên đầu. Tử Dương chống Hán, ếch ngồi đáy giếng tự tôn³. Nguyên Tế phản Đường, ngỗng kêu trong ao khó thoát⁴. [19b] Rành rành dấu xe trước, lồ lộ lưới pháp xưa.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Đặc sai Thái úy Sùng quận công Lê Thọ Vực, Đoan Vũ hầu Trịnh Công Lộ, Diên Hà bá Lê Hy Cát đeo ấn tướng quân, trao cho 20 vạn quân tinh nhuệ, hẹn đến tháng 8 năm nay, chia đường tiến quân, kể tội đến đánh. Tập hợp binh sĩ như hổ như beo; gióng trống hành quân thẳng sào huyệt giặc. Để dân cõi xa được chăn chiếu ấm êm, khiến đảng hung ác phải kình nghê phanh xác. Lừng lẫy danh thiêng chói lọi, theo trời nêu uy thế chẻ tre, liên tiếp tin vui rạng rỡ, hẹn ngày tâu thắng trận trở về. Báo cáo trong ngoài thảy đều được biết”.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Định lệnh về nha lại sao chép sắc chỉ. Kể từ nay, lại viên các nha môn được sai sao chép sắc chỉ, việc lớn thì dùng giấy khổ to, việc nhỏ thì dùng giấy khổ nhỏ, đều viết vào một tờ, không được đóng gộp nhiều tờ.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 ^⇡ 1 Theo truyền thuyết Trung Quốc, Cát Bá là vua nước chư hầu thời Hạ, tàn ác vô đạo, giết cả đứa trẻ mang cơm ra ruộng rồi cướp lấy cơm. Thành Thang dấy binh, lấy nước đó làm mục tiêu đánh đầu tiên.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 ^⇡ 2 Nước Lâu Lan: ở vùng Tây Vực, đón đường giết sứ giả của Hán Vũ Đế đi sứ nước Đại Uyển. Hán Chiêu Đế sai Phó Tử sang đánh và tiêu diệt nước đó.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 ^⇡ 3 Tử Dương: tức Công Tôn Thuật, chiếm cứ đất Thục, xưng đế, chống lại nhà Hán. Mã Viện từng nói với Ngỗi Ngao^⇡ 1 “Tử Dương như con ếch ngồi dưới đáy giếng”. Ý nói kiến thức nông cạn.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 ^⇡ 4 Ngô Nguyên Tế phản nhà Đường, Lý Tổ lợi dụng đêm có tuyết, ngỗng vịt ầm ĩ, đem quân đánh, bắt được Nguyên Tế.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 ^⇡ 1 còn được phiên âm là Ngỗi Hiêu.