Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [40a40b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 命，勘合交還吏部奏納。[40a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … mệnh, khám hợp giao hoàn Lại bộ tấu nạp.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 六月，十六日，定三舍生除用令。[40a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Lục nguyệt, thập lục nhật, định tam xá sinh trừ dụng lệnh.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 御史󰱑副都御史郭有嚴等奏：「臣等竊見國子監三舍生例：准逐年會試中塲者，中三塲充上舍生，中二塲充中舍生，中一塲充下舍生，每舍一百名，并給季錢三舍生每人九陌。[40a*2*13]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Ngự sử đài phó đô Ngự sử Quách Hữu Nghiêm đẳng tấu: “Thần đẳng thiết kiến Quốc tử giám tam xá sinh lệ: Chuẩn trục niên hội thí trúng trường giả, trúng tam trường sung thượng xá sinh, trúng nhị trường sung trung xá sinh, trúng nhất trường sung hạ xá sinh, mỗi xá nhất bách danh, tịnh cấp quý tiền tam xá sinh mỗi nhân cửu mạch.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 及除用時，吏部及國子監官保舉選除，如三舍生數一體並同殊無差别。[40a*6*9]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Cập trừ dụng thời, Lại bộ cập Quốc tử giám quan bảo cử tuyển trừ, như tam xá sinh số, nhất thể tịnh đồng, thù vô sai biệt.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 合無三舍生季錢，下舍生宜减，上舍生宜增一陌為一貫，中舍生如前九陌，下舍生减一陌為 [40a*8*1] 八陌。[40b*1*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Hợp vô tam xá sinh quý tiền, hạ xá sinh nghi giảm, thượng xá sinh nghi tăng nhất mạch vi nhất quan, trung xá sinh như tiền cửu mạch, hạ xá sinh giảm nhất mạch vi bát mạch.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 至除用時，吏部及國子監官照鈌保󰁮：上舍生三分，中舍生二分，下舍生一分。[40b*1*3]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Chí trừ dụng thời, Lại bộ cập Quốc tử giám quan chiếu khuyết bảo cử: thượng xá sinh tam phần, trung xá sinh nhị phần, hạ xá sinh nhất phần.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 如此，則三舍生中塲多少，優劣前後等給適宜，而天下人才咸知激勸。」[40b*2*15]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Như thử, tắc tam xá sinh trúng trường đa thiểu, ưu liệt tiền hậu đẳng cấp thích nghi, nhi thiên hạ nhân tài hàm tri khích khuyến”.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 上從之。[40b*4*6]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Thượng tòng chi.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 秋，八月，初四日，定築田界蓄水令。[40b*5*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thu, bát nguyệt, sơ tứ nhật, định trúc điền giới súc thủy lệnh.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 勅旨各處承、憲二司府縣州等官：「󰱥今，某處該内有破决防隄，秋田淹浸，勢可蓄水以作夏田，承、憲二司責令府縣州河隄、勸農等官，合於潦水稍退之時，預為小民救飢之計，相視地勢，隨其便宜，督責鄕 …… [40b*5*14]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Sắc chỉ các xứ Thừa, Hiến nhị ti phủ huyện châu đẳng quan: “Kế kim, mỗ xứ cai nội hữu phá quyết phòng đê, thu điền yêm tẩm, thế khả súc thủy dĩ tác hạ điền, Thừa, Hiến nhị ti trách lệnh phủ huyện châu Hà đê, Khuyến nông đẳng quan, hợp ư liêu thủy sảo thoái chi thời, dự vi tiểu dân cứu cơ chi kế, tương thị địa thế, tùy kì tiện nghi, đốc trách hương …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 … [40a] mệnh cũ và khám hợp rồi trao về Lại bộ tâu nộp.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Tháng 6, ngày 16, định lệnh bổ dụng sinh viên ba xá. Bọn Phó đô Ngự sử đài Quách Hữu Nghiêm tâu rằng: “Bọn thần trộm thấy quy định về sinh viên ba xá của Quốc tử giám, cho phép người nào mỗi năm thi hội mà trúng được các kỳ: hễ trúng được ba kỳ thì sung làm thượng xá sinh, trúng được hai kỳ thì làm trung xá sinh, trúng một kỳ thì sung làm hạ xá sinh, mỗi xá là 100 người đều được cấp tiền kho. Sinh viên ba xá mỗi người đều được 9 tiền. Đến khi bổ dùng, thì Lại bộ và quan Quốc tử giám bảo lĩnh tiến cử để chọn bổ, còn như số lượng chọn bổ thì ba xá đều nhất loạt giống nhau không có phân biệt. Nay về tiền lương của sinh viên ba xá thì hạ xá sinh nên giảm, thượng xá sinh nên tăng 1 tiền cho đủ 1 quan, trung xá sinh để nguyên 9 tiền như trước, hạ xá sinh giảm 1 tiền còn [40b] 8 tiền. Đến khi bổ dụng thì Lại bộ và quan Quốc tử giám chiếu chỗ khuyết mà bảo cử: thượng xá sinh 3 phần, trung xá sinh 2 phần, hạ xá sinh 1 phần. Như thế thì sinh viên ba xá thi trúng được mấy kỳ, học giỏi hay kém, thứ bậc trước sau được thích hợp mà nhân tài trong nước đều được khuyến khích”. Vua y theo.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Mùa thu, tháng 8, ngày mồng 4, định lệnh đắp bờ ruộng để giữ nước. Ra sắc chỉ cho hai ty Thừa, Hiến các xứ và các quan phủ, huyện, châu rằng: “Kể từ nay, xứ nào trong hạt có đê điều bị vỡ, ngập mất lúa mùa mà thế có thể giữ nước để làm nhiệm vụ chiêm thì hai ty Thừa, Hiến ra lệnh cho các quan Hà đê, Khuyến nông các phủ, huyện, châu phải nhân dịp nước rút dần, nghĩ trước kế chống đói cho dân, xem xét địa thế, tùy theo tiện nghi, đốc thúc …