Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [55a55b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 等處清刑憲察使司憲察使。[55a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … đẳng xứ thanh hình hiến sát sứ ti hiến sát sứ.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 丁未，十八年（明成化二十三年）。[55a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Đinh Mùi, thập bát niên (Minh Thành Hóa nhị thập tam niên).

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 春，二月，禁僭越稱呼。[55a*2*14]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Xuân, nhị nguyệt, cấm tiếm việt xưng hô.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 三月，會試天下 [55a*3*1] 士人，取范珍等六十人。[55a*3*7]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Tam nguyệt, hội thí thiên hạ sĩ nhân, thủ Phạm Trân đẳng lục thập nhân.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 夏，四月，初七日，上親臨策問以治道。[55a*4*1]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Hạ, tứ nguyệt, sơ thất nhật, thượng thân lâm sách vấn dĩ trị đạo.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 覧卷畢，又宣召優等進士入日光門，親賜監别。[55a*4*15]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Lãm quyển tất, hựu tuyên triệu ưu đẳng tiến sĩ nhập Nhật Quang môn, thân tứ giám biệt.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 以陳崇頴為第一；阮德问、申景雲㳄之並賜進士及第；武耿第三十名進士出身；范珍等二十七名同進士出身。[55a*5*14]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Dĩ Trần Sùng Dĩnh vi đệ nhất; Nguyễn Đức Vấn, Thân Cảnh Vân thứ chi tịnh tứ tiến sĩ cập đệ; Vũ Cảnh đệ tam thập danh tiến sĩ xuất thân; Phạm Trân đẳng nhị thập thất danh đồng tiến sĩ xuất thân.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 二十八日，申明名呼令：如親王卑下者，稱呼曰「殿下」，嗣親王曰「府下」，公侯伯駙馬一品 [55a*8*3] 稱呼曰「閣下」，二品三品曰「門下」，四五六品曰「大人」，七八九品曰「官長」之類。[55b*1*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Nhị thập bát nhật, thân minh danh hô lệnh: Như thân vương ti hạ giả, xưng hô viết “điện hạ”, tự thân vương viết “phủ hạ”, công hầu bá phò mã nhất phẩm xưng hô viết “các hạ”, nhị phẩm tam phẩm viết “môn hạ”; tứ ngũ lục phẩm viết “đại nhân”, thất bát cửu phẩm viết “quan trưởng” chi loại.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 敢有如前僭越，呼者受者苔五十，罸錢十貫。[55b*2*11]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Cảm hữu như tiền tiếm việt, hô giả thụ giả đài ngũ thập, phạt tiền thập quán.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 定保󰱇總兵官。上曰：「總兵之官，一方重寄，不可委任非人，科󰱑等官宜保󰱇各衙門衛官，瞻畧學戠資望材幹廉勤者銓除，敢有徇私，妄保猥劣貪懦者治罪。」[55b*4*1]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Định bảo tuyển tổng binh quan. Thượng viết: “Tổng binh chi quan, nhất phương trọng ký, bất khả ủy nhiệm phi nhân, khoa đài đẳng quan nghi bảo tuyển các nha môn vệ quan, chiêm lược học thức tư vọng tài cán liêm cần giả thuyên trừ, cảm hữu tuẫn tư, vọng bảo ổi liệt tham nhu giả trị tội”.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 五月，四日，上御敬天殿，臚傅唱進士陳崇頴等名，百官朝服稱賀。[55b*8*1]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Ngũ nguyệt, tứ nhật, thượng ngự Kính Thiên điện, lô phó xướng tiến sĩ Trần Sùng Dĩnh đẳng danh, bách quan triều phục xưng hạ.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 禮部捧黄榜捐于東華門外。 [55b*9*8]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Lễ bộ bổng hoàng bảng quyên vu Đông Hoa môn ngoại.

Dịch Quốc Ngữ

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 … [55a] hiến sát sứ ty hiến sát xứ các xứ Hải Dương.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Đinh Mùi, [Hồng Đức] năm thứ 18 [1487], (Minh Thành Hóa năm thứ 23). Mùa xuân, tháng 2, cấm xưng hô tiếm vượt.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Tháng 3, thi hội các sĩ nhân trong nước. Lấy đỗ bọn Phạm Trân 60 người.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Mùa hạ, tháng 4, ngày mồng 7, vua thân hành ra đề văn sách hỏi về đạo trị nước. Xem quyển xong lại cho gọi các tiến sĩ hạng ưu vào cửa Nhật Quang, thân hành giám định. Lấy Trần Sùng Dĩnh đỗ thứ nhất, rồi đến Nguyễn Đức Huấn, Thân Cảnh Vân, đều ban tiến sĩ cập đệ; bọn Vũ Cảnh 30 người đỗ tiến sĩ xuất thân; bọn Phạm Trân 27 người đỗ đồng tiến sĩ xuất thân.

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ngày 28, nhắc lại lệnh xưng hô danh hiệu: Như thân vương thì người dưới xưng là “điện hạ”, tự thân vương là “phủ hạ”; công, hầu, bá, phò mã và nhất nhị phẩm thì [55b] xưng là “các hạ”; nhị phẩm, tam phẩm là “môn hạ”; tứ, ngũ, lục phẩm là “đại nhân”; thất, bát, cửu phẩm là “quan trưởng”… Kẻ nào còn dám xưng hô tiếm vượt như trước thì người gọi và người nhận đều phải đánh 5 roi, phạt 10 quan tiền.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Định cách bảo tuyển quan Tổng binh. Vua nói: Chức quan Tổng binh nhận ký thác quan trọng ở một phương, không thể trao cho kẻ xấu. Các quan khoa, đài phải bảo đảm lựa chọn vệ quan các nha môn, người nào có đảm lược, có học thức, có uy tín, tài cán, liêm khiết, siêng năng để thuyên bổ chức đó. Ai dám riêng tư mà bảo cử bậy kẻ bỉ ổi, hèn kém, tham ô, lười nhác thì bị trị tội.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Tháng 5, ngày mồng 4, vua ngự điện Kính Thiên, truyền loa xướng danh các tiến sĩ là bọn Trần Sùng Dĩnh. Các quan mặc triều phục chúc mừng. Lễ bộ bưng bảng vàng ra treo ở ngoài cửa Đông Hoa.