Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Thánh Tông Thuần Hoàng Đế (hạ) [83a83b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 …… 升，至豊熟時照類徵納。」[83a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 … thăng, chí phong thục thời chiếu loại trưng nạp”.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 十六日，頒御諱「𨭗」，并皇太后諱「恒」。[83a*2*1]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thập lục nhật, ban ngự húy “Tranh”, tịnh Hoàng thái hậu húy “Hằng”.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 令官員吏典有科目，及會試中塲鄕試中式，及監生、儒生、生徒遭負母䘮，方得守制。[83a*3*1]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Lệnh quan viên lại điển hữu khoa mục, cập hội thí trúng trường, hương thí trúng thức, cập giám sinh, nho sinh, sinh đồ tao phụ mẫu tang, phương đắc thủ chế.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 二十六日，授陶󰁮翰淋院侍讀，東閣學士楊直原為東閣校書。[83a*5*1]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Nhị thập lục nhật, thụ Đào Cử Hàn lâm viện thị độc, Đông các học sĩ Dương Trực Nguyên vi Đông các hiệu thư.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 時天有大旱，直原陳言，乞修德以回天变。[83a*6*7]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Thời thiên hữu đại hạn, Trực Nguyên trần ngôn, khất tu đức dĩ hồi thiên biến.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 令户部𬢱增銅税户，以足軍用。[83a*7*5]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Lệnh Hộ bộ nghị tăng đồng thuế hộ, dĩ túc quân dụng.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 三月，初六日，定輿人女納金，并納蚕子税例。[83a*8*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Tam nguyệt, sơ lục nhật, định dư nhân nữ nạp kim, tịnh nạp tàm tử thuế lệ.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 定鹹盐税例。[83a*9*1]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Định hàm diêm thuế lệ.

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 十二日，上諭諸王公主，及公侯伯駙馬文武等：甿隷徵賤之軰常依托而為奸，窩臧容受之人當戒懲而嚴禁。[83b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 Thập nhị nhật, thượng dụ chư vương công chúa, cập công hầu bá phò mã văn võ đẳng: Manh lệ trưng tiện chi bối, thường y thác nhi vi gian, oa tàng dung thụ chi nhân đương giới trừng nhi nghiêm cấm.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 󰱥今，府衙或權貴諸家，有奴婢築屋在奉天府，及有田産在各處府縣者，並宜標題某府，某衙官奴婢，某姓之家男女人。[83b*3*8]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Kế kim, phủ nha hoặc quyền quý chư gia, hữu nô tì trúc ốc tại Phụng Thiên phủ, cập hữu điền sản tại các xứ phủ huyện giả, tịnh nghi tiêu đề mỗ phủ, mỗ nha quan nô tì, mỗ tính chi gia nam nữ nhân.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 本府衙門，及主𬋩監自檢察，及本官奴婢方許居住。[83b*5*18]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Bản phủ nha môn, cập chủ quản giám tự kiểm sát, cập bản quan nô tì phương hứa cư trú.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 若混淆雜居，一切斥去，并開報奴婢姓名数目，送該府縣官得憑檢察。[83b*7*2]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Nhược hỗn hào tạp cư, nhất thiết xích khứ, tịnh khai báo nô tì tính danh số mục, tống cai phủ huyện quan, đắc bằng kiểm sát.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 十六日，詔：自今，沿邉廵司官，如有鈌員，吏部擇 …… [83b*9*1]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Thập lục nhật, chiếu: Tự kim, duyên biên tuần ti quan, như hữu khuyết viên, Lại bộ trạch …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 … [83a] thăng, đến khi lúa chín sẽ chiếu theo số thóc vay mà thu nộp.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Ngày 16, ban bố tên húy của vua là Tranh (𨭗) và tên húy của Thái hậu là Hằng (恒).

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Ra lệnh rằng quan viên lại điển, người nào có khoa mục và thi hội trúng trường, thi hương trúng thức cùng các giám sinh, nho sinh, sinh đồ thì gặp tang cha mẹ mới được chịu tang.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Ngày 26, bổ Đào Cử làm Hàn lâm viện thị độc Đông các học sĩ, Dương Trực Nguyên làm Đông các hiệu thư. Bấy giờ trời có đại hạn, Trực Nguyên dâng thư xin vua sửa đức để cứu vãn thiên tai.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Sai Hộ bộ nghị bàn tăng thêm thuế của các hộ lấy đồng để đủ dùng việc quân.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tháng 3, ngày mồng 6, định lệ thuế của đàn bà khiêng kiệu; lệ nộp vàng và nộp trứng tằm.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Định lệ thuế mắm muối.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 [83b] Ngày 12, vua dụ các thân vương, công chúa, công hầu, bá, phò mã, các quan văn võ rằng:

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Bọn nô lệ hèn kém thường ỷ thế làm bậy, người nào chứa chấp bao che phải nên răn bảo, nghiêm cấm. Kể từ nay, các phủ nha, hoặc các nhà quyền quý có nô tỳ, làm nhà ở Phụng Thiên, hoặc có ruộng đất ở phủ huyện các xứ đều phải nêu rõ là nô tỳ công ở phủ, nha nào, là nam nhân, nữ nhân của nhà họ nào. Nha môn phủ ấy và chủ quản giám phải tự kiểm soát, đúng là nô tỳ của bản quan thì mới cho ở. Nếu ở hỗn tạp thì phải đuổi cho hết. Phải khai báo họ tên số mục của nô tỳ, đưa tới quan phủ huyện mình để có bằng cứ mà kiểm soát.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 Ngày 16, xuống chiếu rằng: Từ nay, quan tuần ty ở dọc biên giới, nếu có khuyết viên nào, thì Lại bộ chọn …