Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Hiến Tông Duệ Hoàng Đế [5a5b] (beta)

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

Tách câu và Phiên âm

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0 廷設科取士之意。[5a*1*1]

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 đình thiết khoa thủ sĩ chi ý.

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 上從之。[5a*1*8]

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 Thượng tòng chi.

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 五月，二十四日，定追徵女丁夏綿布税例。[5a*1*11]

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 Ngũ nguyệt, nhị thập tứ nhật, định truy trưng nữ đinh hạ miên bố thuế lệ.

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 秋，七月，十五日，御史󰱑都御史郭有嚴奏：「力勇武士，典吏軍色諸人，捉得劫人并惡逆賊黨，例有出身者，吏部照如出身例除用，若例無出身者，並授散職如令。[5a*2*10]

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 Thu, thất nguyệt, thập ngũ nhật, Ngự sử đài Đô ngự sử Quách Hữu Nghiêm tấu: “Lực dũng võ sĩ, điển lại quân sắc chư nhân, tróc đắc kiếp nhân tịnh ác nghịch tặc đảng, lệ hữu xuất thân giả, Lại bộ chiếu như xuất thân lệ trừ dụng, nhược lệ vô xuất thân giả, tịnh thụ tản chức như lệnh.

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 逆人黄翕件伏誅。[5a*5*17]

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 Nghịch nhân Hoàng Hấp Kiện phục tru.

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 八月，二十二日，勑諭刑部，廷尉司及内外勘理獄訟等官曰：「刑獄之用，民命所懸，得其道則民恊于中，失其道則民受其害。[5a*6*7]

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 Bát nguyệt, nhị thập nhị nhật, sắc dụ Hình bộ, Đình uý ti cập nội ngoại khám lí ngục tụng đẳng quan viết: “Hình ngục chi dụng, dân mệnh sở huyền, đắc kì đạo tắc dân hiệp vu trung, thất kì đạo tắc dân thụ kì hại.

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 故易象深懲於滯獄，書經務要於蔽囚。[5a*9*1]

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 Cố Dịch tượng thâm trừng ư trệ ngục, Thư kinh vụ yếu ư tế tù.

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 訊鞠理 …… [5a*9*16]

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 Tấn cúc lí..

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 央之間𡸈可容扵遲緩哉？󰱥今以後，刑部，廷尉司及内外勘理獄訟等官，凡諸訟情疑難者，並依期勘完。[5b*1*1]

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 ương chi gian khởi khả dung ư trì hoãn tai? Kế kim dĩ hậu, Hình bộ, Đình uý ti cập nội ngoại khám lí ngục tụng đẳng quan, phàm chư tụng tình nghi nan giả, tịnh ỷ kì khám hoàn.

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 敢有淹滯逾期，每歳季許該及刑部，提刑監察御史，清刑憲察使司檢察糾奏如律罪之。[5b*3*5]

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 Cảm hữu yêm trệ du kì, mỗi tuế quý hứa cai cập Hình bộ, Đề hình giám sát ngự sử, Thanh hình hiến sát sứ ti kiểm sát củ tấu như luật tội chi.

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 如徇情容縱，不䏻檢󰁮者，許本人具告，御史󰱑堂上官，及體察舍人得實具奏治罪。[5b*5*3]

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 Như tuẫn tình dung túng, bất năng kiểm cử giả, hứa bản nhân cụ cáo, Ngự sử đài đường thượng quan, cập thể sát xá nhân đắc thực cụ tấu trị tội.

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 前項官員不䏻爲理，許被害人具實奏聞，如律罪之。[5b*6*17]

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 Tiền hạng quan viên bất năng vi lí, hứa bị hại nhân cụ thực tấu văn, như luật tội chi.

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 新置廣南都司升華，思義，𢙇仁三衛諸所號。[5b*8*1]

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 Tân trí Quảng Nam Đô ti Thăng Hoa, Tư Nghĩa, Hoài Nhơn tam vệ chư sở hiệu.

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 冬，十月，二十一日，禮部上書武有等言：太官署 …… [5b*9*1]

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 Đông, thập nguyệt, nhị thập nhất nhật, Lễ bộ Thượng thư Vũ Hữu đẳng ngôn: Thái quan thự..

Dịch Quốc Ngữ

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 … [5a] đặt khoa thi chọn hiền sĩ của triều đình được nghiêm túc. Vua nghe theo.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 Tháng 5, ngày 24, định lệ truy thu thuế bông vải mùa hạ của nữ đinh.

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Mùa thu, tháng 7, ngày 15, Ngự sử đài đô ngự sử Quách Hữu Nghiêm tâu rằng: “Những lực sĩ, dũng sĩ, võ sĩ, điển lại, quân sắc, ai bắt được kẻ cướp cùng bọn giặc phản nghịch gian ác, nếu lệ có xuất thân thì Lại bộ chiếu như lệ xuất thân mà bổ dùng, nếu lệ không có xuất thân thì đều trao cho tản chức theo như lệnh.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 Tên phản nghịch Hoàng Hấp Kiện bị giết.

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Tháng 8, ngày 22, ra sắc dụ cho Hình bộ, Đình úy ty và các quan xét xử án kiện trong ngoài rằng: Việc dùng hình ngục quan hệ tớI sinh mệnh của dân, sử dụng đạo thì dân thỏa lòng, xử trái đạo thì dân chịu hại. Cho nên lời Tượng của Kinh Dịch rất răn việc chậm xử án¹, Kinh Thư rất xem trọng việc xét án tù² . Thế thì, trong việc tra xét, xử án, [5b] há có thể được phép trì hoãn sao! Kể từ nay về sau, Hình bộ, Đình úy ty và các quan xét xử án kiện trong ngoài, hễ thấy những án nào còn ngờ, khó xử, cũng đều phải theo đúng kỳ hạn mà xét xử cho xong. Nếu có ai dám để chậm trễ quá kỳ hạn, thì đến cuối mỗi năm, quan phụ trách cùng Hình bộ, Đề hình giám sát ngự sử, Thanh hình hiến sát sứ ty phải kiểm tra tâu hặc lên để trị tội theo pháp luật. Nếu lấy tình riêng dung túng, không biết tra xét tâu lên, thì cho người có việc kêu lên, đường quan ngự sử đài và thể sát xá nhân xét thực làm bản tâu lên để trị tội. Các quan kể trên không chịu làm đúng lý thì cho người bị hại tâu rõ thực tình sẽ trị tội họ theo luật pháp.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 Đặt thêm các cơ sở hiệu của ba vệ Thăng Hoa, Tư Nghĩa, Hoài Nhơn thuộc Đô ty Quảng Nam.

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Mùa đông, tháng 10, ngày 21, bọn Lễ bộ thượng thư Vũ Hữu³ tâu rằng: Đầu bếp phục dịch ở Thái quan thự⁴ …

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 ^⇡ 1 Ý của lờI Tượng quẻ Lữ trong Kinh Dịch.

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 ^⇡ 2 Ý một đoạn trong thiên Khang Cáo của Kinh Thư.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 ^⇡ 3 Vũ Hữu: người làng Mộ Trạch, huyện Đường An, Hải Dương, nay thuộc tỉnh Hải Hưng, đỗ tiến sĩ khoa Quý Mùi (1463) năm Quang Thuận đời Lê Thánh Tông.

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 ^⇡ 4 Thái quan thự: cơ quan phụ trách việc ăn uống của nhà vua.