Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (Hán – Nôm)

Nhân Tông Hoàng Đế [17a17b]

Bản chụp nguyên văn chữ Hán

¶ 1 Leave a comment on paragraph 1 0

Tách câu và Phiên âm

¶ 2 Leave a comment on paragraph 2 0 …… 易服澡身，入巖中尸觧而逝。[17a*1*1]

¶ 3 Leave a comment on paragraph 3 0 … dị phục tháo thân, nhập nham trung thi giải nhi thệ.

¶ 4 Leave a comment on paragraph 4 0 夫人尋生得男，即陽焕也。[17a*1*12]

¶ 5 Leave a comment on paragraph 5 0 Phu nhân tầm sinh đắc nam, tức Dương Hoán dã.

¶ 6 Leave a comment on paragraph 6 0 鄕人以其異，納尸󰱼中奉事之。[17a*2*3]

¶ 7 Leave a comment on paragraph 7 0 Hương nhân dĩ kì dị, nạp thi khám trung phụng sự chi.

¶ 8 Leave a comment on paragraph 8 0 今𫢋跡山是其處也。[17a*2*15]

¶ 9 Leave a comment on paragraph 9 0 Kim Phật Tích sơn thị kì xứ dã.

¶ 10 Leave a comment on paragraph 10 0 每歲春三月七日，士女會于寺，爲一方勝逰，後人訛以爲僧忌日。[17a*3*4]

¶ 11 Leave a comment on paragraph 11 0 Mỗi tuế xuân tam nguyệt thất nhật, sĩ nữ hội vu tự, vi nhất phương thắng du, hậu nhân ngoa dĩ vi tăng kị nhật.

¶ 12 Leave a comment on paragraph 12 0 （其尸至明求樂年間，爲明人所焚，鄕人再塑像事之，如初今存）。[17a*4*10]

¶ 13 Leave a comment on paragraph 13 0 Kì thi chí Minh cầu lạc niên gian, vi Minh nhân sở phần, hương nhân tái tố tượng sự chi, như sơ kim tồn).

¶ 14 Leave a comment on paragraph 14 0 丁酉，八年（宋政和七年）。[17a*6*1]

¶ 15 Leave a comment on paragraph 15 0 Đinh Dậu, bát niên (Tống Chính Hòa thất niên).

¶ 16 Leave a comment on paragraph 16 0 春，正月，延成󰞌（鈌名）[17a*6*10] 卒。[17a*6*19]

¶ 17 Leave a comment on paragraph 17 0 Xuân, chính nguyệt, Diên Thành hầu (khuyết danh) tốt.

¶ 18 Leave a comment on paragraph 18 0 詔󰰾「藏𨷺」戲及開賀執卓，仍𭛁御府金銀前帛厚賻之。[17a*6*20]

¶ 19 Leave a comment on paragraph 19 0 Chiếu bãi “tàng câu” hí cập khai hạ chấp trác, nhưng phát ngự phủ kim ngân tiền bạch hậu phụ chi.

¶ 20 Leave a comment on paragraph 20 0 是月，守太堂人献白鹿。[17a*7*18]

¶ 21 Leave a comment on paragraph 21 0 Thị nguyệt, thú Thái Đường nhân hiến bạch lộc.

¶ 22 Leave a comment on paragraph 22 0 甘蔗甲人献玄鹿。[17a*8*9]

¶ 23 Leave a comment on paragraph 23 0 Cam Giá giáp nhân hiến huyền lộc.

¶ 24 Leave a comment on paragraph 24 0 二月，甲明盗殺牛令。[17a*8*16]

¶ 25 Leave a comment on paragraph 25 0 Nhị nguyệt, giáp minh đạo sát ngưu lệnh.

¶ 26 Leave a comment on paragraph 26 0 皇太后曰：「此者京城鄕邑人，多迯 [17a*9*7] 亡，以盗牛爲業，百姓窮窘，數家共耕一牛。[17b*1*1]

¶ 27 Leave a comment on paragraph 27 0 Hoàng thái hậu viết: “Thử giả kinh thành hương ấp nhân đa đào vong, dĩ đạo ngưu vi nghiệp, bách tính cùng quẫn, sổ gia cộng canh nhất ngưu.

¶ 28 Leave a comment on paragraph 28 0 昨嘗以爲言，國家已有禁令。[17b*1*17]

¶ 29 Leave a comment on paragraph 29 0 Tạc thường dĩ vi ngôn, quốc gia dĩ hữu cấm lệnh.

¶ 30 Leave a comment on paragraph 30 0 今之殺牛有甚徃。」[17b*2*9]

¶ 31 Leave a comment on paragraph 31 0 Kim chi sát ngưu hữu thậm vãng”.

¶ 32 Leave a comment on paragraph 32 0 時，帝於是詔諸盗殺牛，扙八十，徒󰍁甲，其妻杖八十，徒桑室婦，并償其牛，鄰家不告者，杖八十。[17b*2*16]

¶ 33 Leave a comment on paragraph 33 0 Thời, đế ư thị chiếu chư đạo sát ngưu, trượng bát thập, đồ khao giáp, kì thê trượng bát thập, đồ tang thất phụ, tịnh thường kì ngưu, lân gia bất cáo giả, trượng bát thập.

¶ 34 Leave a comment on paragraph 34 0 三月，丙辰，帝幸章山，慶成萬豊成善寳㙮。[17b*4*14]

¶ 35 Leave a comment on paragraph 35 0 Tam nguyệt, Bính Thìn, đế hạnh Chương Sơn, khánh thành Vạn Phong Thành Thiện bảo tháp.

¶ 36 Leave a comment on paragraph 36 0 有皇龍見。[17b*5*12]

¶ 37 Leave a comment on paragraph 37 0 Hữu hoàng long hiện.

¶ 38 Leave a comment on paragraph 38 0 又幸應豊（今義興）行宫省耕公田。[17b*5*16]

¶ 39 Leave a comment on paragraph 39 0 Hựu hạnh Ứng Phong (kim Nghĩa Hưng) hành cung tỉnh canh công điền.

¶ 40 Leave a comment on paragraph 40 0 夏，五月，員外郎吳紹献夏田禾一莖九穗。[17b*6*12]

¶ 41 Leave a comment on paragraph 41 0 Hạ, ngũ nguyệt, Viên ngoại lang Ngô Thiệu hiến hạ điền hòa nhất kinh cửu tuệ.

¶ 42 Leave a comment on paragraph 42 0 駙馬郎楊景通献白鹿。[17b*7*8]

¶ 43 Leave a comment on paragraph 43 0 Phò mã lang Dương Cảnh Thông hiến bạch lộc.

¶ 44 Leave a comment on paragraph 44 0 司農州首領何永禄献赤馬生距。[17b*7*17]

¶ 45 Leave a comment on paragraph 45 0 Tư Nông châu thủ lĩnh Hà Vĩnh Lộc hiến xích mã sinh cự.

¶ 46 Leave a comment on paragraph 46 0 𮦡（音岑）[17b*8*13] 作火頭黎兵、曹兒並献白禄。[17b*8*16]

¶ 47 Leave a comment on paragraph 47 0 Sầm (âm sầm) Tác Hỏa đầu Lê Binh, Tào Nhi tịnh hiến bạch lộc.

¶ 48 Leave a comment on paragraph 48 0 直邪甲人献白麞。[17b*9*8]

¶ 49 Leave a comment on paragraph 49 0 Trực Tà giáp nhân hiến bạch chương.

¶ 50 Leave a comment on paragraph 50 0 六月，帝幸 …… [17b*9*15]

¶ 51 Leave a comment on paragraph 51 0 Lục nguyệt, đế hạnh …

Dịch Quốc Ngữ

¶ 52 Leave a comment on paragraph 52 0 … [17a] thay áo tắm rửa, vào hang núi trút xác mà qua đời. Sau đó phu nhân sinh con trai, tức là Dương Hoán. Người làng cho là việc lạ, để xác Đạo Hạnh vào trong khám để thờ. Nay núi Phật Tích tức là chỗ ấy. Hàng năm, mùa xuân, cứ đền ngày mồng 7 tháng 3, con trai, con gái hội họp ở chùa, là hội vui có tiếng một vùng. Người đời sau ngoa truyền là ngày giỗ của sư (xác Đạo Hạnh đến khoảng năm Vĩnh Lạc nhà Minh, bị người Minh đốt cháy, người làng ấy lại đắp tượng lại thờ như cũ, hiện nay hãy còn).

¶ 53 Leave a comment on paragraph 53 0 Đinh Dậu, [Hội Tường Đại Khánh] năm thứ 8 [1117], (Tống Chính Hòa năm thứ 7).

¶ 54 Leave a comment on paragraph 54 0 Mùa xuân, tháng giêng, Diên Thành hầu (không rõ tên) chết. Xuống chiếu bãi trò chơi “tàng câu”¹ và cỗ bàn khao mừng; vẫn phát vàng bạc tiền lụa ở kho để phúng điếu, việc tang rất hậu.

¶ 55 Leave a comment on paragraph 55 0 Tháng ấy, người giữ Thái Đường² dâng hươu trắng.

¶ 56 Leave a comment on paragraph 56 0 Người giáp Cam Giá³ dâng hươu đen.

¶ 57 Leave a comment on paragraph 57 0 Tháng 2, định rõ lệnh cấm giết trộm trâu. Hoàng thái hậu nói: “Gần đây ở kinh thành, hương ấp, có nhiều người trốn tránh, [17b] lấy việc ăn trộm trâu làm nghề nghiệp, trăm họ cùng quẫn, mấy nhà cày chung một con trâu. Trước đây, ta đã từng nói đến việc ấy nhà nước đã có lệnh cấm. Nay giết trâu lại càng nhiều hơn trước”. Bấy giờ vua xuống chiếu kẻ nào mổ trộm trâu thì phạt 80 trượng, đồ làm khao giáp⁴, vợ xử 80 trượng, đồ làm tang thất phụ⁵ và bồi thường trâu; Láng giềng biết mà không tố cáo, phạt 80 trượng.

¶ 58 Leave a comment on paragraph 58 0 Tháng 3, ngày Bính Thìn, vua ngự đến núi Chương Sơn⁶ để khánh thành bảo tháp Vạn Phong Thành Thiện. Có rồng vàng hiện.

¶ 59 Leave a comment on paragraph 59 0 Vua lại ngự đến hành cung Ứng Phong⁷ (nay là phủ Nghĩa Hưng) xem cày ruộng công.

¶ 60 Leave a comment on paragraph 60 0 Mùa hạ, tháng 5, Viên ngoại lang là Ngô Thiệu dâng cây lúa chiêm một gốc 9 bông.

¶ 61 Leave a comment on paragraph 61 0 Phò mã lang là Dương Cảnh Thông dâng hươu trắng.

¶ 62 Leave a comment on paragraph 62 0 Thủ lĩnh châu Tư Nông⁸ là Hà Vĩnh Lộc dâng con ngựa hồng có cựa.

¶ 63 Leave a comment on paragraph 63 0 Sầm Tác Hỏa đầu là Lê Binh và Tào Nhi cùng dâng hươu trắng. Người giáp Trực Tà dâng con hoẵng trắng.

¶ 64 Leave a comment on paragraph 64 0 Tháng 6, vua ngự đến hành cung …

¶ 65 Leave a comment on paragraph 65 0 ^⇡ 1 Tàng câu: tên gọi một trò chơi tìm vật giấu trong nắm tay, tương tự như trò chơi “tay nào có tay nào không”.

¶ 66 Leave a comment on paragraph 66 0 ^⇡ 2 Nguyên văn: “thủ Thái Đường nhân”. Thái Đường có lẽ là tên giáp, vị trí vào khoảng huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây ngày nay.

¶ 67 Leave a comment on paragraph 67 0 ^⇡ 3 Cam Giá: tức vùng mía ở huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây.

¶ 68 Leave a comment on paragraph 68 0 ^⇡ 4 Đồ khao giáp: đây làm kẻ phục dịch trong quân.

¶ 69 Leave a comment on paragraph 69 0 ^⇡ 5 Tang thất phụ: đàn bà làm việc ở nhà chăn tằm.

¶ 70 Leave a comment on paragraph 70 0 ^⇡ 6 Núi Chương Sơn: là núi Ngô Xá ở xã Yên Lợi, huyện Ý Yên, tỉnh Hà Nam ngày nay. Dấu vết của ngôi tháp thời Lý nay vẫn còn.

¶ 71 Leave a comment on paragraph 71 0 ^⇡ 7 Ứng Phong: tên phủ thời Lý, tương đương với phủ Nghĩa Hưng thời Lê, tức là đất ba huyện Nghĩa Hưng, Ý Yên, Vụ Bản, tỉnh Nam Định ngày nay.

¶ 72 Leave a comment on paragraph 72 0 ^⇡ 8 Tư Nông: tên châu thời Lý, nay là huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.